آیا آمران کشتار معترضان ایران نیز روزی محاکمه خواهند شد؟

خبرنامه گویا - راتکو ملادیچ، فرمانده سابق صرب‌های بوسنی که به اتهام نسل‌کشی و جنایت علیه بشریت به حبس ابد محکوم شده بود، در ۸۴ سالگی در بیمارستان زندان سازمان ملل در لاهه درگذشت. او که به «قصاب بوسنی» شهرت داشت، تا پایان عمر در زندان باقی ماند.

ملادیچ فرمانده نیروهای صرب بوسنی در جنگ سال‌های ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵ بود؛ جنگی که بیش از ۱۰۰ هزار کشته و حدود دو میلیون آواره برجای گذاشت. دادگاه بین‌المللی او را در سال ۲۰۱۷ به جرم نسل‌کشی، جنایت علیه بشریت و جنایات جنگی به حبس ابد محکوم کرد؛ حکمی که در سال ۲۰۲۱ در مرحله تجدیدنظر تأیید شد.

مهم‌ترین بخش پرونده او به کشتار سربرنیتسا در سال ۱۹۹۵ بازمی‌گشت؛ جایی که نیروهای صرب بوسنی بیش از ۸ هزار مرد و پسر مسلمان بوسنیایی را کشتند. ملادیچ همچنین به دلیل نقش خود در محاصره چندساله سارایوو و کارزار پاکسازی قومی در بوسنی محکوم شده بود.

او پس از جنگ ۱۶ سال متواری بود تا سرانجام در سال ۲۰۱۱ در صربستان دستگیر و برای محاکمه به لاهه منتقل شد. درخواست اخیر وکلای او برای آزادی به دلیل وخامت وضعیت جسمی نیز رد شده بود و دادگاه اعلام کرده بود که امکانات درمانی لازم در زندان در اختیار او قرار دارد.

مرگ ملادیچ در زندان لاهه، برای ایرانیان یادآور این واقعیت نیز هست که پرونده کشتارهای گسترده ممکن است سال‌ها و حتی دهه‌ها بعد به تعقیب قضایی آمران و عاملان آن منجر شود. تنها در سرکوب خونین اعتراضات دی‌ماه سال گذشته در ایران، جمهوری اسلامی شمار کشته‌شدگان را حدود ۳۱۰۰ نفر اعلام کرد؛ اما نهادهای حقوق بشری از دست‌کم ۷ هزار کشته تأییدشده سخن گفته‌اند و برخی برآوردها شمار واقعی قربانیان را بین ۲۰ تا ۴۰ هزار نفر می‌دانند.

گزارشی از آرشیو بی بی سی

***