صابر گلعنبری
آمریکا و بهویژه اسرائیل در دو هفته اخیر دوباره به نوعی به ادبیات روزهای آغازین جنگ علیه ایران بازگشتهاند و بار دیگر با آبوتاب از «تغییر رژیم» سخن میگویند.
البته آمریکا این موضوع را عمدتاً بهصورت غیرمستقیم دنبال میکند که رگههایی از آن در پستهای ترامپ به چشم میخورد، اما در اظهارات مقامات اسرائیلی، بهخصوص نتانیاهو، این رویکرد بسیار پررنگ، صریح و علنی است.
همین امر این پرسش را ایجاد میکند که چه عاملی سبب بازگشت اسرائیل به چنین ادبیاتی شده است؟ آن هم در شرایطی که جنگ تاکنون به تغییر نظام سیاسی در ایران منجر نشده و در ماههای گذشته مقامات اسرائیلی و شخص نتانیاهو از اشاره صریح به این هدف پرهیز میکردند.
این بازگشت در وهله نخست با کشیده شدن جنگ علیه ایران به فاز تشدید فرسایشی اقتصادی همزمان شده و از منظر تلآویو و واشنگتن، جنگ وارد حوزهای شده است که آن را پاشنه آشیل ایران میدانند. آنها معتقدند تشدید جنگ اقتصادی و محاصره میتواند با فلج کردن اقتصاد، به بیثباتی داخلی و در نهایت سقوط جمهوری اسلامی بینجامد.
با این حال، همزمانی بازگشت به کلیدواژه «تغییر رژیم» با تشدید جنگ اقتصادی لزوماً به این معنا نیست که این عامل، تنها انگیزه اسرائیلیها باشد؛ بلکه متغیر مهم دیگری که میتواند نتانیاهو را به اتخاذ مجدد این مواضع ترغیب کند، انتخابات پیشروی اسرائیل است.
نتانیاهو که با خطر از دست دادن قدرت مواجه است، میداند که جنگ با ایران همچنان برای بخش مهمی از جریانهای راست و راست افراطی اسرائیل موضوعی تعیینکننده است؛ از این رو میکوشد رأیدهندگان و بهویژه بدنه اجتماعی طیفهای متعدد احزاب راست را متقاعد سازد که در صورت ابقای او در قدرت، این جنگ را تا تحقق اهداف اعلامشده خود، از جمله تغییر نظام سیاسی ایران، ادامه خواهد داد.
بر این اساس، رجوع دوباره نتانیاهو به شعار براندازی را میتوان، دستکم تا حدی، یک «وعده انتخاباتی» و تلاشی برای متحد کردن طیفهای مختلف راست در آستانه انتخابات دانست.
بنابراین شرایط تا زمان برگزاری انتخابات در ۲۷ اکتبر میتواند حساستر و شکنندهتر از قبل شود؛ تا جایی که چهبسا نتانیاهو تشدید حملات یا گسترش دوباره جنگ، خواه علیه ایران و خواه در جبهههای غزه و لبنان، را عاملی برای تقویت موقعیت انتخاباتی خود ببیند.
از سوی دیگر، اگر تهران گزینه حمله پیشدستانه به اسرائیل را بررسی کند، یکی از محاسبات احتمالی آن میتواند تأثیر چنین اقدامی بر فضای سیاسی و انتخاباتی اسرائیل باشد. با این حال، روشن نیست که تشدید درگیری به تضعیف نتانیاهو منجر شود یا، برعکس، در فضای جنگی به تقویت موقعیت او بینجامد.
در چنین سناریویی، تصمیمگیران در تهران ناگزیر خواهند بود پیامدهای سیاسی و انتخاباتی هر اقدام نظامی را نیز در کنار اهداف امنیتی و نظامی آن بسنجند؛ زیرا عملیاتی که با تصور تضعیف نتانیاهو انجام شود، ممکن است در عمل نتیجهای معکوس داشته و به بسیج بیشتر افکار عمومی اسرائیل در حمایت از او منجر شود.
یادداشت تحریریه خبرنامه گویا: این مطلب با حفظ دیدگاه و محتوای اصلی نویسنده، برای شفافیت بیشتر، تفکیک تحلیل از ادعاهای اثباتنشده و روانتر شدن متن، ویرایش شده است.

















