آیین زرتشتی، که زمانی دین رسمی ساسانیان بود، به‌عنوان دین «آتش‌پرستان» یا «گبر» شناخته شد، اصطلاحی که اغلب بار تحقیرآمیز دارد. پذیرش خط عربی و ورود واژگان وام‌گرفته از آن، که امروزه حدود ۳۰ تا ۵۰ درصد از واژگان فارسی را شامل می‌شود، همراه با کنار رفتن زبان فرهنگی فارسی میانه (پهلوی)، فاصله‌ای با متون پیش‌اسلامی ایجاد کرد. این امر باعث شد که بسیاری از ایرانیان دیگر قادر به خواندن ادبیات گذشته خود به زبان اصلی نباشند و همچنان نیز این مشکل وجود دارد.

با وجود هزاران سال سنت شاهنامه‌خوانی و تبلیغ ناسیونالیسم و ملی‌گرایی توسط سلسله پهلوی (مانند جشن‌های ۲۵۰۰ ساله)، با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۵۷، این گفته هگل تأیید شد که «ایرانیان با پذیرش اسلام ملیت خود را از دست دادند.» (۱)

تنها راه رهایی از این بیگانگی تاریخی ایرانیان از دوران باستان خود، با فیلسوف آلمانی آدورنو (۲)، «بیگانه شدن» است: بیگانه شدن از فرهنگ و مذهب اسلام.

۱ - Hegel, Vorlesung über die Ästhetik

۲ - Theodor W. Adorno: "Nur Fremdheit ist das Gegengift gegen Entfremdung", in: Minima Moralia

مسعود امیرخلیلی