آمریکا، ارمنستان و جمهوری آذربایجان هماهنگی فنی طرحی را آغاز کرده‌اند که می‌تواند وابستگی ترانزیتی باکو به ایران را کاهش دهد و نفوذ واشنگتن را در نزدیکی مرزهای ایران گسترش دهد
خبرنامه گویا ـ به گزارش ایران‌وایر، آمریکا، ارمنستان و جمهوری آذربایجان روز جمعه ۱۵ آبان از راه‌اندازی کارگروه‌های فنی «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» یا «تریپ» خبر دادند. بیانیه مشترک سه کشور، آغاز کار دو گروه در حوزه حمل‌ونقل و انتقال برق را تأیید می‌کند؛ اقدامی برای حل مسائل فنی و ورود به مراحل بعدی اجرا که به‌خودی‌خود به معنای آغاز ساخت تمام زیرساخت‌های مسیر نیست.
این مسیر قرار است جمهوری آذربایجان را از خاک ارمنستان به نخجوان و از آنجا به ترکیه متصل کند و حلقه‌ای از شبکه تجارت میان آسیای مرکزی و اروپا باشد. برای باکو، مزیت اصلی دسترسی زمینی مستقیم‌تر به نخجوان است؛ برای ایروان، گشایش مسیرهای تجاری و جذب سرمایه؛ و برای واشنگتن، ایجاد منافع اقتصادی و حضوری بلندمدت در قفقاز جنوبی. توافق چارچوب، سهم طرف آمریکایی در شرکت توسعه پروژه را ۷۴ درصد و سهم ارمنستان را ۲۶ درصد پیش‌بینی کرده است.
نگرانی تهران دو وجه دارد: ایجاد مسیر جایگزین می‌تواند نیاز جمهوری آذربایجان به عبور از ایران برای دسترسی به نخجوان و اهرم ترانزیتی جمهوری اسلامی را کاهش دهد؛ هم‌زمان، مشارکت بلندمدت آمریکا در زیرساخت‌های مجاور ایران، موازنه نفوذ منطقه‌ای را تغییر می‌دهد. اتصال این مسیر به «کریدور میانی» نیز امکان گسترش تجارت شرق و غرب از شبکه‌ای را فراهم می‌کند که از ایران و روسیه عبور نمی‌کند.
با این حال، متن توافق منتشرشده حاکمیت، صلاحیت قضایی و تمامیت ارضی ارمنستان را به رسمیت می‌شناسد و کنترل مرزی و گمرکی را در چارچوب قوانین این کشور قرار می‌دهد. بنابراین، ادعای قطع قطعی مرز ایران و ارمنستان یا واگذاری حاکمیت این نوار به آمریکا، پشتوانه‌ای در این سند ندارد. اختلاف تهران با طرح، فراتر از موضوع مرز، به نقش آمریکا و کاهش وزن ایران در ارتباطات منطقه‌ای مربوط است.
واکنش تند جمهوری اسلامی پیش از اعلام کارگروه‌ها آشکار شد. علی‌اکبر ولایتی روز ۱۴ آبان، با حمله به سیاست نیکول پاشینیان، تهدید کرد اگر ترامپ و متحدانش از «خط قرمز» ایران عبور کنند، «قلم پای آن‌ها را خواهیم شکست». او همچنین از گفت‌وگو با مقام‌های ارمنستان و سابقه نمایش قدرت نظامی ایران در منطقه سخن گفت.
بر پایه این مواضع و سابقه رفتار تهران، فشار دیپلماتیک بر ایروان، مطالبه تضمین درباره مرز و حاکمیت ارمنستان و نمایش قدرت نظامی از گزینه‌های احتمالی جمهوری اسلامی است. تشکیل کارگروه‌ها نشان می‌دهد مخالفت و تهدید تهران تاکنون مانع پیشرفت هماهنگی سه کشور نشده است.
کاش مرگ تنها فصل مشترک ما نبود!
