حکومتی که در داخل کشور با سرکوب، بازداشت و کشتار معترضان روبه‌روست، در خارج از مرزها نیز با تهدید و ایجاد فضای ارعاب تلاش می‌کند صدای مخالفان خود را خاموش کند. با این حال، برگزاری گسترده این گردهمایی و حضور هزاران ایرانی در فرانکفورت نشان داد که تهدیدها مانع شکل‌گیری این اجتماع نشد.

ناکامی تلاش‌های منتسب به جمهوری اسلامی برای تخریب فضای مراسم، جلوگیری از برگزاری گردهمایی ایرانیان و تحت‌تأثیر قرار دادن روند اهدای جایزه، را می‌توان شکستی سیاسی و نمادی از محدودیت نفوذ سیاست ارعاب در برابر اراده جمعی مردم ایران دانست. لابی‌ها و تلاش‌های وابسته به حکومت نیز نتوانستند مانع برگزاری این رویداد و حضور ایرانیان شوند. نتیجه این بود که نه تهدیدها و نه تلاش‌ها برای ایجاد مانع، نتوانست صدای آزادی‌خواهی ایرانیان را خاموش کند. فرانکفورت به صحنه‌ای تبدیل شد که در آن اراده مردم برای همبستگی، آزادی و پایان جمهوری اسلامی به نمایش درآمد.

فرانکفورت در هفتم نوامبر تنها محل برگزاری یک مراسم اهدای جایزه نبود؛ این شهر به صحنه نمایش یک مطالبه سیاسی و اجتماعی تبدیل شد: پایان جمهوری اسلامی، حمایت مؤثر جهان آزاد از مردم ایران و فراهم شدن زمینه تعیین آینده کشور به دست شهروندان آن.

جایزه آزادی فردریش نویمان؛ افتخاری برای مردم ایران و پیام روشن به جهان

بنیاد فردریش نویمان، جایزه آزادی سال ۲۰۲۶ را به مردم ایران اهدا کرد. این جایزه در مراسمی در روز هفتم نوامبر ۲۰۲۶ در فرانکفورت آلمان، از سوی اشتفن زبیش، رئیس هیئت‌مدیره بنیاد، به شاهزاده رضا پهلوی اعطا شد تا به‌صورت امانی و به نمایندگی از مردم ایران دریافت و نگهداری شود.

اشتفن زبیش در مراسم اهدای جایزه تأکید کرد که این نشان افتخار به یک فرد، حزب یا گروه سیاسی تعلق ندارد، بلکه به مردم ایران اهدا شده است.

او با اشاره به معترضان کشته‌شده، زندانیان سیاسی و افرادی که به دلیل فعالیت‌های مدنی ناچار به ترک ایران شده‌اند، گفت این جایزه برای قدردانی از مقاومت شهروندان در برابر سرکوب حکومتی در نظر گرفته شده است.

این موضع‌گیری نشان می‌دهد که جایزه آزادی فردریش نویمان، فراتر از تعلقات سیاسی و جناحی، به مبارزه یک ملت برای آزادی، دموکراسی، حقوق بشر و حق تعیین سرنوشت اختصاص دارد.

شاهزاده رضا پهلوی نیز در سخنرانی خود با اشاره به فروریختن دیوار برلین گفت:

«دو روز دیگر، آلمان شب فروریختن دیوار برلین را به یاد خواهد آورد. ۳۷ سال پیش، دیواری که دائمی به نظر می‌رسید، به دست مردم عادی گشوده شد؛ مردمی که تصمیم گرفتند دیگر نترسند. هیچ‌کس در این سالن در سال ۱۹۸۸ جرئت نمی‌کرد چنین چیزی را پیش‌بینی کند. دیکتاتوری‌ها این‌گونه پایان می‌یابند: آهسته و سپس ناگهان. آن روز برای ایران در راه است.»

او همچنین تأکید کرد:

«دیکتاتوری‌ها ابتدا به‌کندی و سپس یک‌باره به پایان می‌رسند؛ این روز برای ایران در حال فرارسیدن است. وقتی این روز فرا برسد، من آماده‌ام این جایزه را به مردم ایران تقدیم کنم. تا آن روز، با دقت از این جایزه نگهداری می‌کنم و با آن همان‌گونه رفتار می‌کنم که با خاطره هزاران قهرمانی که جان باختند تا دیگران بتوانند آزادانه زندگی کنند.»

اهمیت این جایزه در آن است که مبارزه مردم ایران برای آزادی و رهایی از استبداد در سطح بین‌المللی مورد توجه و قدردانی قرار گرفته است. این جایزه متعلق به همه ایرانیان است؛ به زنانی که برای آزادی و حق انتخاب ایستادگی کردند، به جوانانی که جان خود را در این راه از دست دادند، به زندانیان سیاسی، خانواده‌های دادخواه، فعالان مدنی و سیاسی و همه کسانی که در داخل و خارج از کشور برای آینده‌ای آزاد تلاش می‌کنند.

ما این جایزه را نه صرفاً یک نشان افتخار، بلکه نمادی از به‌رسمیت شناختن حق ملت ایران برای آزادی، دموکراسی، حاکمیت ملی و تعیین سرنوشت خویش می‌دانیم.

جایزه آزادی فردریش نویمان، جایزه یک ملت است؛ ملتی که آزادی را فراموش نکرده و برای دستیابی به آن ایستاده است.

این افتخار را به مردم ایران، به جان‌باختگان راه آزادی، به زندانیان سیاسی، خانواده‌های دادخواه و همه مبارزان راه رهایی ایران تبریک می‌گوییم.

جمع‌بندی؛ فرانکفورت، نمایش اقتدار و همگرایی ایرانیان

رویداد هفتم نوامبر در فرانکفورت برگزار شد و بار دیگر اقتدار، اراده و ظرفیت همگرایی ایرانیان را در برابر چشم جهانیان به نمایش گذاشت. این گردهمایی نشان داد که با وجود تفاوت دیدگاه‌ها و گرایش‌های سیاسی، امکان شکل‌گیری یک اراده مشترک ملی حول آزادی ایران و پایان جمهوری اسلامی وجود دارد.

پیام نخست این رویداد به محافل سیاسی جهان آزاد این بود که خواست مردم ایران برای تغییر حکومت و دستیابی به آزادی و دموکراسی باید به رسمیت شناخته شود. سیاست مماشات با جمهوری اسلامی نمی‌تواند پاسخگوی مطالبات ملت ایران باشد و زمان پایان دادن به این سیاست فرا رسیده است. جهان آزاد باید میان مردم ایران و حکومتی که به سرکوب شهروندان خود ادامه می‌دهد، تمایز قائل شود.

فروریختن دیوار برلین در تاریخ آلمان، نمادی از پایان دیکتاتوری‌هایی است که خود را ماندگار تصور می‌کنند. اکنون پیام آن رویداد تاریخی بار دیگر در ارتباط با آینده ایران طنین‌انداز شده است؛ گویی صدای فروریختن دیوار استبداد برای جمهوری اسلامی نیز به صدا درآمده است.

از سوی دیگر، تلاش نیروهای مخرب برای جلوگیری از برگزاری این گردهمایی و تخریب فضای آن ناکام ماند. این رویداد همچنین مواضع و عملکرد جریان‌های مختلف را در برابر خواست همگرایی و مطالبه ملی مردم ایران آشکارتر کرد. تلاش‌های لابی‌های وابسته به جمهوری اسلامی و حامیان سیاست‌های آن نیز نتوانست مانع برگزاری مراسم و حضور گسترده ایرانیان شود. نتیجه این تقابل در فرانکفورت، نمایش قدرت حضور و اراده مردمی بود که خواهان پایان جمهوری اسلامی هستند.

این گردهمایی را باید فراتر از یک مراسم و یک روز تاریخی ارزیابی کرد. این رویداد بار دیگر زمینه همگرایی و اتحاد ایرانیان را تقویت کرد و امید به شکل‌گیری خروش و حضور گسترده‌تر مردم در داخل و خارج از کشور را زنده ساخت.

مسیر این جنبش آزادی‌خواهانه، بر محور همبستگی ملی، پایان جمهوری اسلامی و استقرار ایرانی آزاد و دموکراتیک ادامه خواهد یافت. این همگرایی می‌تواند نیروی اجتماعی و سیاسی لازم برای پیشبرد مبارزه مردم ایران تا تحقق تغییرات بنیادین و پایان حکومت جمهوری اسلامی را تقویت کند.

در پایان، از پلیس آلمان و نیروهای مسئول حفاظت و تأمین امنیت مراسم و شرکت‌کنندگان، به نمایندگی از مردم ایران، صمیمانه قدردانی می‌کنیم. تأمین امنیت این گردهمایی و فراهم کردن امکان حضور آزادانه ایرانیان، شایسته سپاس و احترام است.

فرانکفورت یک پیام روشن داشت: صدای آزادی‌خواهی مردم ایران خاموش‌شدنی نیست.

محمد زمانی
کنشگر سیاسی، جامعه‌شناس