۲. تکیه بر اجبار به‌جای اقناع: روش‌های تربیتی و رسانه‌ای نظام بر اجبار، تلقین و کنترل استوار بوده، نه بر پایه‌ی انتخاب، گفت‌وگو و تفهیم. فرهنگ‌سازی مبتنی بر زور و القای یک‌طرفه، در بهترین حالت تنها می‌تواند اطاعتی ظاهری و ریاکارانه بیافریند، نه باوری درونی؛ همین امر در بلندمدت به بی‌اعتمادی، دلزدگی و گریز فعال نسل جوان از ارزش‌های تحمیلی انجامیده است.

۳. شکاف عمیق میان گفتار و کردار: عملکردهای عینی و ساختاری حاکمیت، در تضاد آشکار با آموزه‌ها و ادعاهای اخلاقی آن قرار دارد. درحالی‌که شعارهای رسمی بر پاکی، راستی، دادگری و معنویت تأکید می‌ورزند، واقعیت‌های جامعه با دروغ، فساد سیستماتیک، تبعیض، بی‌عدالتی و رویکردهای حذفی همراه بوده است. ازاین‌رو، تلاش‌ها برای «اسلامی‌سازی آمرانه»ی جامعه، نه‌تنها به تهذیب اخلاقی نینجامیده، بلکه به نوعی دوقطبی شدید فرهنگی، ریاکاری، و فاصله گرفتن بخش بزرگی از جامعه (به‌ویژه نسل جوان) از ارزش‌های رسمی حکومت منجر شده است. این ناهمخوانی فاحش میان شعار و عمل، مهم‌ترین عامل فرسایش مشروعیت اخلاقی نظام در چشم جوانان است.

۴. تقدم ایدئولوژی بر منافع ملی و رفاه جامعه:حکومت به‌جای در نظر گرفتن و برآورده ساختن خواسته‌ها، نیازها و مصالح واقعی جامعه، اولویت را به اهداف سیاسی-ایدئولوژیک خود داده است. هنگامی‌که بدیهی‌ترین نیازهای مردم، به‌ویژه اشتغال، ثبات اقتصادی، آزادی‌های مدنی و کرامت انسانی جوانان، فدای جاه‌طلبی‌های ایدئولوژیک شود، نسل جوان این نظام را نه حامی و پناه خود، بلکه مانعی بزرگ در برابر آینده و زندگی معمول خویش می‌بیند.

۵. انسداد راه‌های اصلاح و گسترش ناامیدی: صلب بودن ساختار و بستن تمامی روزنه‌های اصلاح درون‌سیستمی، جامعه را نسبت به حال و آینده ناامید کرده است. انسداد مجاری قانونی، مسالمت‌آمیز و دموکراتیک برای تغییر رفتارهای حکومت، نسل جدید را به این باور رسانده که تحول مثبت از درون این ساختار غیرممکن است؛ این ناامیدی مفرط، از یک سو سرمایه‌ی اجتماعی را نابود کرده و از سوی دیگر، موج گسترده‌ای از مهاجرت نخبگان و بی‌تفاوتی مدنی را رقم زده است.

۶. ناشنوایی ساختاری در برابر صداهای دیگر: جمهوری اسلامی به‌جز صدای رسمی خود، صدای هیچ جریان، صنف و نسلی را برنمی‌تابد. نظامی که خود را تنها مرجع حقیقت و مالک انحصاری فضیلت می‌داند، توانایی گفت‌وگوی واقعی با نسل جوان، نخبگان، زنان، اقلیت‌ها و منتقدان را ازدست‌داده است. این ناشنوایی سیستماتیک و نادیده گرفتن مطالبات مشروعِ قشر معترض، پیوند فکری و عاطفی جوانان با حاکمیت را به‌طور کامل گسسته و زبان مفاهمه را به تقابل بدل کرده است.

۷. ناتوانی در درک زیست‌جهانِ نسل جدید: حاکمیت با ابزارها و ذهنیت‌های متعلق به دهه‌های گذشته، به سراغ نسلی رفته که متولد عصر اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی است. این نسل، هویت خود را در تعامل با جهان مرززدایی‌شده‌ی امروز تعریف می‌کند و خریدار روایت‌های سنتی، بسته‌بندی‌شده و حکومتی نیست. ناتوانی نظام در بازتولید خود و به‌روزرسانی مفاهیم متناسب با تحولات مدرن، آن را به ساختاری غریبه در چشم نسل جدید تبدیل کرده است.

در یک جمع‌بندی کلی، می‌توان گفت ناکامی جمهوری اسلامی در جذب نسل جدید، ناشی از یک پارادوکس ذاتی و گریزناپذیر است؛ تلاش برای مهار نسلی که در افق آینده نفس می‌کشد، با ابزارها و ایدئولوژی منجمدشده در گذشته. حاکمیت با ترکیب «جزم‌اندیشی عقیدتی»، «فساد ساختاری» و «ناشنوایی سیستماتیک»، نه‌تنها نتوانست انسان طراز مکتب خود را تربیت کند، بلکه پادزهر خود را در بطن جامعه پرورش داد. امروز، شکاف میان جوانان و حکومت دیگر یک اختلاف‌نظر ساده یا فاصله‌ی نسلیِ معمولی نیست، بلکه یک تقابل وجودی (اگزیستانسیال) است. اصرار بر ادامه‌ی این مسیر تهاجمی و حذفی، تنها به تعمیق هرچه بیشتر این گسست و بی‌اعتمادی و ریزش نهایی دیوارهای مشروعیت اخلاقی و سیاسی نظام خواهد انجامید؛ چراکه هیچ ساختاری در تاریخ نتوانسته است با اعلام جنگ به سرشت انسانی، آزادی و آینده، بقای خود را تضمین کند.