Thursday, Nov 12, 2026

صفحه نخست » به بهانه شمشیر، بهروز فتحعلی

bf.jpgدر طول ۴۷ سال گذشته، پرچم ملی ایران سرگذشتی پرفرازونشیب داشته است. کم نبوده‌ و نیستند جریان‌هایی که حتی در لباس دوست، به مخالفت و دشمنی با این پرچم برآمده‌اند؛ اما هر بار با شکست رو‌به‌رو شده‌اند.

امروز همین پرچم شیر و خورشید را می‌بینیم که در انقلابی که با نام پرافتخار آن مزین گشته، باشکوهی وجدآور و به شکلی گسترده، در دستان دیاسپورای ایرانی به اهتزاز درآمده است.

با این همه، اخیراً باز هم اینجا و آنجا، بحث موافقت یا مخالفت با اجزای پرچم ملی میهن‌مان، از جمله نشان شمشیر آن، به گوش می‌رسد؛ گویی پرچم ملی ما تابلوی نقاشی‌ای است که هر کس می‌تواند بنا بر سلیقه خود بخشی از آن را پاک کند، چیزی به آن بیفزاید یا شکلش را تغییر دهد.

موضوع اما فراتر از شمشیر و حتی پرچم است. مسئله اصلی، عادی‌سازی این تصور خطرناک است که می‌توان بنیان‌های تاریخی و هویتی یک ملت را بر اساس سلیقه گروه‌های سیاسی یا به بهانه رسیدن به توافق‌های مقطعی تغییر داد. امروز سخن از حذف شمشیر یا تغییر نشان پرچم است؛ فردا ممکن است همین منطق درباره زبان رسمی فارسی، نهاد پادشاهی، نام تاریخی ایران و حتی تمامیت ارضی کشور به کار گرفته شود. اگر بپذیریم که هر جریان سیاسی، به بهانه تفاوت سلیقه یا دستیابی به توافقی سیاسی، بخشی از میراث تاریخی ملت را تغییر دهد، دیگر چه معیاری برای جلوگیری از دستکاری در دیگر ارکان هویت ملی ما باقی خواهد ماند؟

پرسشی که نمی‌توان و نباید از آن گذشت، این است: آیا تاریخ و هویت یک ملت را می‌توان به عرصه رقابت سلیقه‌ها و چانه‌زنی‌های سیاسی تبدیل کرد؟ پرچم شیر و خورشید، ابزار تبلیغاتی این حزب یا آن گروه نیست؛ نمادیست تاریخی که نسل‌های دیروز و امروز ملت ایران را به یکدیگر پیوند می‌دهد. مخالفت با شمشیر یا دیگر بخش‌های پرچم ملی‌مان، صرفاً یک اختلاف‌نظر درباره ظاهر پرچم نیست؛ بلکه بازتاب نگاهی است که می‌خواهد میراث تاریخی کشور را تابع پسند و مصلحت سیاسی روز خود کند.

نهاد پادشاهی، زبان فارسی، نام تاریخی ایران و پرچم شیر و خورشید، چهار ستون اصلی هویت و استمرار تاریخی ایران را تشکیل می‌دهند. نمی‌توان هیچ‌یک از آن‌ها را هم‌ردیف موضوعاتی قرار داد که گروه‌های سیاسی بر سر آن‌ها مذاکره می‌کنند، امتیاز می‌دهند یا به توافق می‌رسند. بنیان‌های تاریخی و هویتی ایران، اعتبار خود را از سابقه و جایگاهشان در حافظه ملی ما می‌گیرند؛ در حالی‌که توافق‌های سیاسی، بنا به تغییر شرایط، می‌توانند نقض و بی‌اعتبار گردند. بر همین اساس، چگونه می‌توان از یک توافق متغیر و وابسته به شرایط روز، انتظار داشت که مبنای حفظ نمادهایی باشد که قرار است نماینده ثبات، استمرار و وحدت ملی باشند؟

پرچم تاریخی ایران، همین پرچم سه‌رنگ سبز، سفید و سرخ با نشان شیر و خورشید و شمشیر می‌باشد که تا پیش از گسست تاریخی که در بهمن سیاه ۵۷ صورت گرفت، پرچم رسمی کشور ما به حساب می‌آمد. هیچ حزب، ائتلاف یا جریان سیاسی حق ندارد نظر خود را بر ملت ایران تحمیل نماید و خودسرانه، این پرچم را که بخشی از میراث ملی همه ما ایرانیان است، تغییر دهد.

تصمیم درباره شکل نظام سیاسی و نمادهای رسمی آینده کشور با ملت ایران است و بس! اگر قرار باشد درباره هرگونه تغییر در پرچم ملی یا دیگر نمادهای رسمی کشور تصمیمی گرفته شود، این تصمیم باید به یک مجلس مؤسسان آزاد و منتخب واگذار گردد؛ نهادی که مشروعیت خود را مستقیماً از رأی مردم گرفته است.

پرچم ملی، نهاد پادشاهی، زبان فارسی، نام تاریخی ایران و تمامیت ارضی، میراث ملی و بنیان‌های تاریخی ملت ایران‌اند. این بنیان‌ها باید، تا زمانی که ملت ایران از طریق سازوکاری آزاد و مشروع تصمیم دیگری نگرفته باشد، به رسمیت شناخته شده و پاس داشته شوند. نباید اجازه داد آنچه امروز به بهانه شمشیر و تغییر یک نشان تاریخی، عادی جلوه داده می‌شود، فردا به الگویی برای دستکاری در زبان، تاریخ، نهاد سیاسی و مرزهای سرزمینی ایران تبدیل شود. مسئله تنها دفاع از یک پرچم نیست؛ مسئله دفاع از این اصل است که هیچ گروه و جریانی، حتی با ادعای نمایندگی مردم یا دستیابی به توافق سیاسی، حق ندارد پیش از ملت ایران درباره میراث تاریخی و بنیان‌های هویت ملی او تصمیم بگیرد.

تاریخ ایران، ملک مشاع ملت ایران است، نه عرصه تاخت‌وتاز سلیقه‌ها و توافق‌های سیاسی گروه‌ها!



Copyright© 1998 - 2026 Gooya.com - سردبیر خبرنامه: [email protected] تبلیغات: [email protected] Cookie & Privacy Policy