اعتراضات خیابانی مردم آبدانان در ۲۶ آبان ۱۴۰۵ را نباید تنها واکنشی به واژگونی یک اتوبوس و جانباختن ۱۳ کارگر صنعت نفت دانست. این اعتراضات پیام سیاسی مهمتری دارد؛ مردمی که پس از کشتار خونین ۱۸ و ۱۹ دیماه و کشتهشدن هزاران نفر از هموطنانشان، بار دیگر به خیابان بازگشتهاند و آشکارا علیه جمهوری اسلامی شعار میدهند. این حضور نشان میدهد که سرکوب، هر اندازه هم خونین و گسترده باشد، نمیتواند برای همیشه مردم خشمگین را خاموش کند.
جمهوری اسلامی سالها تلاش کرده است با زندان، شکنجه، اعدام و کشتار خیابانی، ترس را به ابزاری برای بقای خود تبدیل کند. تصور حاکمان این بوده است که هرچه هزینه اعتراض سنگینتر باشد، مردم کمتر جرئت حضور در خیابان را خواهند داشت. اما آنچه در آبدانان اتفاق افتاد، نشان میدهد که این محاسبه دستکم درباره بخشی از جامعه دیگر کارایی گذشته را ندارد.
مردم آبدانان بهخوبی میدانند که حکومت در برابر اعتراضات چگونه رفتار میکند. آنان تصاویر سرکوب دیماه را فراموش نکردهاند و از خطر بازداشت و تیراندازی بیخبر نیستند. بااینحال، دوباره به خیابان آمدهاند و خواستههای سیاسی خود را با صدای بلند بیان میکنند. این شجاعت سیاسی نشان میدهد که برای این معترضان، خشم از وضعیت موجود از ترس سرکوب نیرومندتر شده است.
نکته بسیار مهم این است که اعتراضات آبدانان با یک حادثه مرگبار آغاز شد، اما به همان حادثه محدود نماند. مردم تنها خواهان رسیدگی به قصور مسئولان نبودند. شعارهای آنان بهسرعت رنگ سیاسی گرفت و مستقیماً متوجه جمهوری اسلامی شد. این تغییر نشان میدهد که نارضایتی جامعه از یک حادثه یا عملکرد چند مسئول فراتر رفته و به اعتراض علیه ساختار سیاسی تبدیل شده است.
شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمیگرده»، که در ویدئوهای منتشرشده از آبدانان شنیده میشود، از مهمترین بخشهای سیاسی این تجمع است. این شعار صرفاً اعتراضی به وضعیت موجود نیست، بلکه بیانگر خواست سیاسی مشخص بخشی از معترضان برای تغییر حکومت و بازگشت پهلوی است. اهمیت آن زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم این شعارها نه در یک گردهمایی خارج از کشور، بلکه در خیابانهای ایران و در برابر خطر برخورد نیروهای امنیتی سر داده شدهاند.
در چنین شرایطی، حمایت شاهزاده رضا پهلوی از مردم آبدانان نیز اهمیت ویژهای دارد. ایشان در پیام خود، ضمن همدردی با خانوادههای جانباختگان، شجاعت و ایستادگی معترضان را ستودند و تأکید کردند که سرکوب جمهوری اسلامی نتوانسته اراده مردم را در هم بشکند. این واکنش، همراه با شعارهای حمایت از پهلوی در خیابان، نشاندهنده ارتباط سیاسی میان مطالبات این معترضان و مواضع شاهزاده رضا پهلوی است.
اما مسئله اساسی فراتر از یک شعار یا یک شهر است. پرسش این است که چرا پس از آن همه خشونت، مردم همچنان حاضرند جان و آزادی خود را به خطر بیندازند؟
پاسخ را باید در خشم انباشته جامعه جستوجو کرد. انسان تا زمانی از تهدید میترسد که تصور کند سکوت میتواند امنیت و آینده او را تضمین کند. اما هنگامی که مردم احساس کنند حتی با سکوت نیز آیندهای روشن در انتظارشان نیست، ترس بهتدریج جای خود را به اعتراض میدهد. در چنین شرایطی، سرکوب ممکن است خیابانها را برای مدتی خلوت کند، اما نمیتواند نارضایتی را از ذهن و زندگی مردم پاک کند.
البته این بدان معنا نیست که مردم مرگ را دوست دارند یا جان خود را بیارزش میدانند. اتفاقاً اهمیت شجاعت مردم آبدانان در این است که خطر را میشناسند، اما اجازه نمیدهند ترس بهتنهایی درباره آینده آنان تصمیم بگیرد.
سخن پایانی
اعتراضات آبدانان نشان داد که خشم مردم از جمهوری اسلامی همچنان زنده است. آنچه در خیابانهای این شهر رخ داد، تنها واکنشی به یک حادثه مرگبار نبود، بلکه بیان آشکار خواستههای سیاسی معترضانی بود که با وجود تجربه سرکوب خونین دیماه، بار دیگر صدای خود را بلند کردند.
پیام آبدانان روشن است: سرکوب میتواند اعتراض را به تأخیر بیندازد، اما نمیتواند خواستههای سیاسی مردم را از میان ببرد.
امیر جاوید، فعال سیاسی از ترکیه


















