خبرنامه گویا - بر اساس یک تحقیق مشترک روزنامه واشنگتن‌پست و برنامه «فرانت‌لاین» شبکه PBS، جزئیات تازه‌ای از عملیات نارنیا فاش شده است؛ کارزاری پنهان که هدف آن ترور دانشمندان هسته‌ای ایران بود. این عملیات در آستانه جنگی تمام‌عیار طراحی شد؛ زمانی که ده‌ها عامل آموزش‌دیده اسرائیلی در داخل ایران مستقر بودند و نیروی هوایی اسرائیل برای حمله به زیرساخت‌های هسته‌ای، موشکی و پدافندی ایران در حالت آماده‌باش قرار داشت.

مقام‌های امنیتی اسرائیل به این جمع‌بندی رسیده بودند که برای وارد کردن ضربه‌ای پایدار به برنامه هسته‌ای ایران، صرف بمباران تأسیسات کافی نیست و باید نسل متخصصان و مغزهای متفکر این برنامه نیز از میان برداشته شود؛ دانشمندانی که به باور آمریکا و اسرائیل، روی تبدیل مواد شکافت‌پذیر به سلاح اتمی کار می‌کردند.

در ساعت ۳:۲۱ بامداد ۱۳ ژوئن، هم‌زمان با آغاز جنگ ۱۲روزه اسرائیل و ایران، حملات به خانه‌ها و مجتمع‌های مسکونی در تهران آغاز شد. این لحظه، شروع رسمی عملیات نارنیا بود؛ عملیاتی که مستقیماً دانشمندان هسته‌ای را هدف گرفت.

محمدمهدی تهرانچی، فیزیک‌دان نظری و کارشناس مواد منفجره که تحت تحریم آمریکا قرار داشت، در آپارتمان خود در مجتمع موسوم به «اساتید» کشته شد. ساعاتی بعد، فریدون عباسی، رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران، نیز در حمله‌ای دیگر جان باخت. اسرائیل اعلام کرد که در مجموع، ۱۱ دانشمند ارشد هسته‌ای ایران طی این عملیات ترور شدند.

این حملات گسترده و چندلایه، خاورمیانه را به لرزه درآورد، وعده‌های انتقام‌جویانه ایران را به دنبال داشت و عملاً مسیر دیپلماسی برای مهار برنامه هسته‌ای تهران را مسدود کرد. با این حال، مقام‌های بین‌المللی تأکید کردند که برنامه هسته‌ای ایران «نابود کامل» نشده است.

تحقیقات واشنگتن‌پست و فرانت‌لاین، بر پایه گفت‌وگو با مقام‌های فعلی و سابق اسرائیلی، ایرانی، آمریکایی و عرب انجام شده است؛ منابعی که بسیاری از آنان برای نخستین بار و به شرط ناشناس ماندن درباره عملیات‌های محرمانه سخن گفتند.

به گفته مقام‌های اسرائیلی، آمریکایی و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، برنامه هسته‌ای ایران احتمالاً چند سال عقب افتاده است، اما نه آن‌گونه که دونالد ترامپ ادعا کرد که «کاملاً نابود شده باشد». ایران همچنان بر ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای خود تأکید دارد.

امیر تهرانچی، برادر محمدمهدی، در گفت‌وگو با فرانت‌لاین گفت: «با کشته شدن این استادان، شاید خودشان نباشند، اما دانش‌شان از کشور ما حذف نمی‌شود.» این جمله بازتابی از موضع رسمی تهران است.

اسرائیل پیش‌تر نیز دانشمندان ایرانی را ترور کرده بود، اما همواره با انکارپذیری. از بمب‌های مغناطیسی در ترافیک تهران تا ترور محسن فخری‌زاده با سلاح کنترل از راه دور در سال ۲۰۲۰. اما در ژوئن، اسرائیل دیگر پنهان‌کاری نکرد.

یک ژنرال نیروی هوایی اسرائیل گفت که برای عملیات نارنیا، فهرستی از ۱۰۰ دانشمند کلیدی تهیه و سپس به حدود یک دوجین هدف محدود شد. برای هر یک، پرونده‌هایی دقیق از محل زندگی، رفت‌وآمد و نقش علمی‌شان تدوین شد.

با این حال، عملیات بدون تلفات غیرنظامی نبود. واشنگتن‌پست و بلینگکت مرگ دست‌کم ۷۱ غیرنظامی را در حملاتی که دانشمندان را هدف می‌گرفت، تأیید کردند. در حمله به مجتمع اساتید، ۱۰ غیرنظامی از جمله یک نوزاد دوماهه جان باختند.

در حمله‌ای دیگر، فرزند ۱۷ساله محمدرضا صدیقی صابر کشته شد. خود او چند روز بعد، در مراسم عزای فرزندش در استان گیلان هدف قرار گرفت و همراه با اعضای خانواده‌اش جان باخت. در این حمله، ۱۵ غیرنظامی از جمله چهار کودک کشته شدند.

مقام‌های اسرائیلی مدعی‌اند که تلاش کرده‌اند تلفات جانبی را به حداقل برسانند. در مقابل، ایران اعلام کرد که بیش از هزار نفر در حملات اسرائیل کشته شده‌اند که ۲۷۶ نفرشان غیرنظامی بوده‌اند.

این عملیات بخشی از کارزار بزرگ‌تری به نام «شیر خیزان» بود؛ کارزاری که طی آن، اسرائیل با کمک عوامل داخلی، بیش از نیمی از پرتابگرهای موشکی ایران و بخش بزرگی از پدافند هوایی آن را نابود کرد. حملات آمریکا با بمب‌افکن‌های B-2 و موشک‌های کروز نیز این روند را تکمیل کرد.