سه شنبه 13 ژانویه در سایت تحلیلی « قاره ی بزرگ » متنی از آلکس شمس خواندم که در مورد رضا پهلوی بود. نوشته ای قابل توجه که مستندا زندگی سیاسی نامبرده و همراهان او را زیر ذره بین گذاشته بود. روابط او را با قشر منفور سیاسی دنیا، وهمچنین استفاده ی مزوّرانه ی گروه او از نرم افزارهای مدرن را تحت تحلیل قرار داده بود.
علیرغم عادت من که چیزی برای کسی نمی فرستم، مقاله ی مزبور را برای دوستان و آشنایان فارسی زبان ارسال کردم. اما حرکت من خطای بزرگی بود. چرا؟
توجه داریم که چهار چوب زمانی ای که در آن تمام سیاسی کاران ایرانی عرض حضور میکنند، آنوقت است که مردم ایران به جنب و جوش می افتند. یعنی وضعیت بحرانی میشود. به عبارت دیگر سنّت فعالیتی سیاستمداران ما بیشتر انفعالیست و نه ابتکاری. اینان دراین بازه زمانی، که متوالیا پیش می آید، دو نوع ادبیات ارائه می دهند. نخست از رژیم جنایتکار حاکم میگویند که به واقع تکرار مکررات است. و نوع دوم سخن آنها متوجه همترازان و رقیبان سیاسی آنهاست. به زبانی دیگر، به دست و پای آندیگری پیچیدن و زیر پای آنیکی راخالی کردن. این رفتار بسیار بدوی دلایل متفاوتی می تواند داشته باشد که در نوشته های قبل گاهی مفصلا به آنها اشاره کرده ام اما یک دلیل بطور حتم اینست که مردان و زنان سیاسی ما چیزی برای گفتن ندارند و چون نمی دانند چه بگویند با گفتن واضحات از یک طرف و به دست و پای دیگران پیچیدن از طرف دیگر جای پر میکنند. و این یکی از نشانه های برجسته نشناختن و یا نداشتن اخلاق و منش سیاسیست. توضیح می دهم.
در برهه هایی که در آن زندگی هر چند سخت اما سیر معمولی خود را طی میکند، جای را برای رقیبان تنگ کردن حق مسلم هر گروه سیاسیست. به چند و چون گذاشتن همترازان رقیب در این مواقع حتی یکی از عوامل سالم سازی محیط مورد نظر می تواند باشد. اما وقتی که بحران میشود، جبهه شکل میگیرد، یعنی یک طرف رژیمی بی رحم است که اسلحه کشیده و در طرف دیگر همه آنهایی که هر لحظه می توانند کشته شوند حضور دارند، این حق از همه کس و هرگروهی گرفته و موکول میشود به دورانی که زندگی دوباره بر روال « روزمرّگی » خود بیافتد. در دوران شدیدا بحرانی و خطرناک، منش سیاسی ایجاب میکند که مخالفت های ایدئولوژیکی، تاریخی و قواعدی با آنیکی را تا به وقت مناسب در سکوت بگذاریم.
اما آیا سکوت، در مقابل بعضی ها به نام سنگر و مبارزه ی مشترک جایز است ؟ چطور می توان به اقتضای زمان سکوت کرد وهیچ نگفت وقتی که بخشی از معترضین تعلق خود را به ارتجاع جهانی بی شرمانه فریاد میکنند و در عین بی قدرتی وعده ی مرگ، تبعیض نژادی، برتری جویی قومی و اداری سر میدهند ؟ آیا ما حق داریم سکوت کنیم و هیچ نگوییم چون پرنسیبهای دنیای سیاست اینگونه می طلبد. جواب این سوالات و بسیار سوالات موجه دیگر که بر همین منوال پرسیده می شوند بی شک منفیست. نه حق نداریم. باید با انسجام و کار آیی ی هر چه بیشتر گفت و برملا کرد و به مبارزه با آنها پرداخت اما به وقت خود. همان «وقت » ی که هیچ گروه سیاسی ایران توانایی استفاده از آنرا طی چهار دهه اخیر نشان نداده است و همشان سالهای متمادی را در رخوت و خماری گذرانده اند. والان که زندگی ما، در مقابل تیغ برنده ی رژیم اسلامی، به هم بسته است، گفتن بعضی از حقیقتها موقتا جایز نیست.
به عنوان یک ناظر سیاسی می توانم به خودم این اشکال را بگیرم که، با به اشتراک گذاشتن مقاله ای در این مقطع زمانی، اشتباهی مرتکب شدم. حرکت من دو ماه پیش خطا نبود اما سه روز قبل بسیار سبکسرانه و بی تعهدانه بود. واین نوشته پوزشخواهی من است از آندسته از سلطنت طلبان دموکرات، ونه آن بخش جانیان قدرت جوی، که چه بخواهیم و چه نخواهیم کم و بیش و یا به اندازه دیگران در خط مخالفت با رژیم اسلامی ایران حضور دارند.
ده ها دلیل دارم که بگویم نشانه ی رنگین تمام دسته بندیهای سیاسی ایران وارفتگی، کرختی، منفعل بودن و سست عنصری آنهاست. نخبگان و سردمداران سلطنت طلب هم از این خصلت ها به اندازه دیگران بهره برده اند، اما با این حال یکسری امکانات فراهم دیده اند و حجم کاریشان به نسبت دیگران مهم تر است. سخن از خوب و بد ، شایسته و یا نحس بودن فعالیتهایشان نیست. چرا که در سیاست هم مثل زندگی شخصی، انسانها گزینه های متفاوت و کم و بیش صادقانه بر حسب تربیت و شخصیت خود اختیار میکنند. اگربه نظر من گزینشهای رهبر موروثی طلبان حال، یعنی رضا پهلوی، در رده ی سیاستمداران شریف دنیا نیست و می تواند ایران را به طرف جهنمی دیگر سوق دهد اما در این مرحله، در حال حاضر، این ایرانیان کنار دیگر معترضین در مقابل رژیم اسلامی ایستاده اند. و هر کس که ننشسته، از راست و چپ و میانه، حق دارد در بطن اخلاقیات سالم صنفی محفوظ بماند.
فقط با حفظ رقیبان از برخورد های نادرست است که همه از محیط سالمی که ایجاد میکنیم می توانیم بهره ببریم.
ابراهیم باران
