کنفرانس همگرایی ملی برای ایرانی آزاد و دموکراتیک، روز یکشنبه ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۱.۰۶.۲۰۲۶) در شهر دوسلدورف آلمان، به ابتکار جمهوریخواهان ملی ایران و با مشارکت ۱۸ تشکل سیاسی و مدنی و جمعی از فعالان سیاسی، مدنی، فرهنگی و حقوق بشری برگزار میشود. هدف از برگزاری این کنفرانس، تقویت همگرایی نیروهای دموکراسیخواه، گسترش همکاریهای ملی، بررسی راهکارهای گذار از جمهوری اسلامی و ایجاد بستری برای گفتوگو و همکاری میان نیروها و شخصیتهای سیاسی معتقد به آزادی، دموکراسی، سکولاریسم، حقوق شهروندی، اعلامیه جهانی حقوق بشر، حاکمیت قانون و حفظ تمامیت ارضی ایران است.
در تاریخ معاصر ایران، کمتر مقطعی را میتوان یافت که ضرورت همگرایی نیروهای سیاسی و مدنی تا این اندازه آشکار، فوری و سرنوشتساز بوده باشد. امروز، پس از نزدیک به پنج دهه حاکمیت جمهوری اسلامی، کشور با مجموعهای از بحرانهای عمیق و درهمتنیده سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مواجه است؛ بحرانهایی که نه تنها روند توسعه و رفاه ملی را متوقف کردهاند، بلکه امنیت، ثبات و منافع بلندمدت کشور را نیز با چالشهای جدی روبهرو ساختهاند.
سرکوب مستمر آزادیهای سیاسی و مدنی، نقض گسترده حقوق بشر، اعدام و زندانی کردن مخالفان، فساد ساختاری، ناکارآمدی مدیریتی، گسترش فقر و شکاف طبقاتی، مهاجرت گسترده نخبگان و فرسایش سرمایههای ملی، تنها بخشی از پیامدهای حاکمیت جمهوری اسلامی است. در کنار این مسائل، سیاستهای تنشزا و ماجراجویانه حکومت در عرصه منطقهای و بینالمللی، هزینههای سنگینی را بر ملت ایران تحمیل کرده و کشور را در موقعیتی دشوار قرار داده است.
در چنین شرایطی، مسئولیت نیروهای مخالف جمهوری اسلامی تنها محدود به نقد وضع موجود نیست؛ بلکه ارائه چشماندازی روشن برای آینده و ایجاد ظرفیتهای لازم برای تحقق یک گذار ملی و دموکراتیک را نیز در بر میگیرد. تجربه کشورهای مختلف نشان داده است که موفقیت در عبور از نظامهای اقتدارگرا و استبدادی، بدون همکاری، هماهنگی و همافزایی نیروهای آزادیخواه و دموکراسیطلب، دشوار و پرهزینه خواهد بود.
برگزاری این کنفرانس در همین چارچوب معنا پیدا میکند. این نشست تلاشی است برای پاسخ به یکی از مهمترین نیازهای جنبش دموکراسیخواهی ایران؛ یعنی ایجاد فضایی برای گفتوگو، همکاری و نزدیکی میان نیروهایی که با وجود تفاوت در گرایشها و دیدگاههای سیاسی، در اصول بنیادینی همچون آزادی، دموکراسی، سکولاریسم، حقوق شهروندی، اعلامیه جهانی حقوق بشر، حاکمیت قانون، حفظ تمامیت ارضی ایران و حاکمیت ملی مردم اشتراک نظر دارند.
اهمیت این کنفرانس در آن است که میکوشد فرهنگ همکاری و مسئولیتپذیری ملی را جایگزین پراکندگی، واگرایی و رقابتهای فرسایشی کند. ملت ایران امروز بیش از هر زمان دیگری انتظار دارد که نیروهای مخالف جمهوری اسلامی بتوانند منافع ملی را بر اختلافات سیاسی ترجیح داده و برای دستیابی به هدفی مشترک، یعنی آزادی و دموکراسی، در کنار یکدیگر قرار گیرند.
یکی از محورهای مهم مورد بحث در این کنفرانس، موضوع رهبری ملی در دوران گذار است. بخشی از شرکتکنندگان، از جمله جمهوریخواهان حاضر، معتقدند که رضا پهلوی به دلیل جایگاه شناختهشده خود در میان بخشهای مختلف جامعه و اپوزیسیون، میتواند در روند ایجاد همبستگی ملی و مدیریت دوران گذار نقشی مؤثر ایفا کند.
در عین حال، اصل بنیادین مورد تأکید همه نیروهای دموکراسیخواه آن است که تعیین شکل نظام سیاسی آینده ایران تنها حق ملت ایران است و هیچ فرد یا جریانی نمیتواند جایگزین اراده مردم شود. آینده کشور باید از طریق انتخابات آزاد، سالم و دموکراتیک و بر پایه رأی مستقیم شهروندان ایران تعیین گردد.
این کنفرانس همچنین حامل پیامی روشن برای جامعه جهانی است؛ پیامی مبتنی بر این واقعیت که مردم ایران خواهان آزادی، کرامت انسانی، حاکمیت قانون و آیندهای مبتنی بر دموکراسی هستند.
در پایان باید تأکید کرد که مردم ایران نه به توافقی با جمهوری اسلامی باور دارند و نه به آتشبسی با آن. آنان بر اراده ملی خود استوارند و به این باور رسیدهاند که از جمهوری اسلامی عبور خواهند کرد. این مردم ایران هستند که در نهایت سرنوشت کشور را تعیین خواهند کرد و هیچ قدرتی نمیتواند جایگزین اراده ملت در مسیر گذار به آیندهای آزاد و دموکراتیک شود.
محمد زمانی کنشگر سیاسی ،سخنگوی جمهوری خواهان ملی ایران (جما)
