یکی از موضوعات حساس این تفاهم‌نامه اینست که هنوز روشن نیست آیا عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز که آبراهی حیاتی برای اقتصاد جهانی به شمار می‌رود، همانند دوران پیش از جنگ دوباره بدون پرداخت عوارض صورت خواهد گرفت یا خیر.

در حال حاضر تردد کشتی‌ها فقط برای دوره ۶۰ روزه مذاکرات برقرار است و حکومت ایران گفته است که قصد دارد در آینده برای عبور کشتی‌ها و شناورها از این آبراه هزینه ارائه خدمات دریافت کند.

از همین رو نیز واکنش شرکت‌های کشتیرانی آلمان تا بدین‌جا نسبت به تفاهم‌نامه واشنگتن و تهران محتاطانه بوده است. هرچند اتحادیه مالکان کشتی‌ها در آلمان امضای این تفاهم‌نامه را "گام نخست مهم" خوانده است، اما مارتین کروگر، مدیر اجرایی این اتحادیه، معتقد است که بازگشت فوری به شرایط عادی حمل‌ونقل دریایی پیش از جنگ، دور از انتظار است. به گفته او "اکنون مهم این است که خطرات موجود برای کشتیرانی، به‌ویژه احتمال وجود مین‌های دریایی، در هفته‌های آتی برطرف شوند و امنیت ملوانان و خدمه و همچنین کشتی‌ها به طور پایدار تضمین شود".

طبق اطلاعات این اتحادیه در حال حاضر حدود ۴۵ کشتی متعلق به شرکت‌های آلمانی در منطقه خلیج فارس گیر افتاده و حرکت‌شان متوقف شده است.

سرنوشت برنامه اتمی ایران چه خواهد شد؟

یکی از نکات نامشخص دیگر در تفاهم‌نامه تهران و واشنگتن، برنامه هسته‌ای ایران است. در این سند، به جز همان عبارت کلی و غیرالزام‌آوری که حکومت جمهوری اسلامی بارها مطرح کرده و گفته است که هرگز در پی سلاح هسته‌ای نیست، هیچ تعهد مشخصی در راستای برنامه هسته‌ای ایران ذکر نشده است.

رودریش کیزه‌وتر در این زمینه نیز توافق آمریکا و ایران را به شدت محکوم می‌کند و می‌گوید: «این توافق با اختصاص میلیاردها دلار به سیاست‌های تهاجمی ایران پاداش می‌دهد و مسائل مهم امنیتی را به تعویق می‌اندازد و اصلا به برنامه موشکی، شبکه‌های تروریستی و توسعه هسته‌ای ایران نمی‌پردازد. تهران از این طریق زمان، پول و فضای سیاسی لازم برای بحران‌آفرینی بعدی را بدست می‌آورد.»

امید نوری‌پور، سیاستمدار ایرانی‌تبار و نایب رئیس مجلس فدرال آلمان از حزب سبزها نیز موضعی مشابه نسبت به این تفاهم‌نامه دارد. او روز پنج‌شنبه ۱۸ ژوئن (۲۸ خرداد) در اظهاراتی درباره دولت آمریکا گفت: «آنها تنها می‌خواهند از این بحران خارج شوند و مردم در ایران و سراسر منطقه را با رژیمی که اینک قوی‌تر از گذشته شده، تنها بگذارند.»

او تأکید کرد آلمان و دیگر کشورهای اروپایی نباید صرفا به دلیل گنجانده شدن رفع تحریم‌ها در این توافق شکننده، با برداشتن تحریم‌ها علیه ایران موافقت کنند.

نوری‌پور همچنین با اشاره به برنامه اتمی ایران افزود: «اگر طرف آمریکایی اینک تصور می‌کند که می‌توان با ایران، صرفا به این خاطر که آنها قول داده‌اند بمب هسته‌ای نسازند به توافق برسد، باید بداند که آنها بارها این وعده را داده‌اند اما همواره هر توافقی را نقض کرده‌اند.»

توافقی بدون امضای اسرائیل

فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در پایان نشست سران کشورهای گروه ۷ در شهر اویان فرانسه و پیش از امضای این تفاهم‌نامه در مورد نقش اسرائیل در جنگ ایران گفته بود: «مهم این است که این مناقشه اکنون پایان یابد و اسرائیل نباید به عامل تشدید بحران تبدیل شود، بلکه این کشور باید نقشی فعال در پایان دادن به این مناقشه ایفا کند و اکنون این فرصت مهیا شده است.»

اما دقیقا همین نکته خشم فولکر بک، رئیس "انجمن آلمان اسرائیل" را برانگیخته است. بک با انتشار یک بیانیه مطبوعاتی با محکوم کردن چنین موضعی، نوشت: «این پیام برای اسرائیل که به نظر می‌رسد منافع امنیتی‌اش نادیده گرفته شده، فاجعه‌بار است، زیرا به‌رغم آنکه اسرائیل این توافق را امضا نکرده، مفاد مربوط به پایان جنگ "در همه جبهه‌ها" می‌تواند به ابزاری برای اعمال فشار بر اورشلیم تبدیل شود و حق دفاع از خود در برابر حزب‌الله و دیگر نیروهای نیابتی ایران را محدود کند.»

در همین حال بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، اعلام کرده است که نیروهای اسرائیلی در مناطق تصرف‌شده در لبنان همچنان مستقر خواهند ماند. در روزهای گذشته نیز درگیری‌ها میان اسرائیل و حزب‌الله لبنان بدون کاهش ادامه داشته است.