مردم ایران پس از دهه‌ها تجربه تلخ، دیگر نمی‌توانند تنها به وعده‌ها، شعارها یا حسن نیت افراد و جریان‌های سیاسی اعتماد کنند. پرسش اصلی این نیست که چه کسی حکومت خواهد کرد؛ پرسش اصلی این است که چه سازوکاری وجود خواهد داشت که هیچ فرد، حزب، گروه یا نهادی نتواند بار دیگر آزادی ملت را سلب کند.

تجربه تاریخ نشان داده است که استبداد محصول افراد نیست؛ محصول فراهم بودن شرایط و بسترهایی است که امکان تمرکز قدرت را ایجاد می‌کنند.

تا زمانی که این بسترها وجود داشته باشند، خطر بازگشت استبداد نیز وجود خواهد داشت.

بنابراین وظیفه تاریخی نیروهای آزادی‌خواه و عدالت‌طلب تنها مخالفت با استبداد موجود نیست؛ بلکه شناسایی و حذف تمامی بسترهایی است که می‌توانند در آینده به تولید استبداد جدید منجر شوند.

آنچه امروز بیش از هر چیز مورد نیاز است، ارائه یک برنامه اجرایی روشن و قابل سنجش برای استقرار نظامی است که در آن:

• · قدرت سیاسی قابل انحصار نباشد؛
• · مردم دارای ابزارهای مؤثر نظارت و کنترل باشند؛
• · رسانه‌ها مستقل و غیرقابل مصادره باشند؛
• · دستگاه قضایی از هر قدرت سیاسی مستقل باشد؛
• · اطلاعات عمومی در دسترس همگان قرار گیرد؛
• · تمرکز ثروت و قدرت در یک نقطه ناممکن شود؛
• و هیچ فرد یا جریانی نتواند سرنوشت کشور را به گروگان بگیرد.

تنها در چنین چارچوبی است که می‌توان از آزادی، دموکراسی، عدالت، توسعه، رفاه، امنیت، استقلال و وحدت ملی به عنوان اهدافی پایدار سخن گفت؛ و نخستین گام در مسیر تحقق این هدف، ایجاد یک جبهه فراگیرآزادیخواهی و ضد دیکتاتوری است.

امروز مسئله اصلی این نیست که چه کسی باید بر ایران حکومت کند؛ مسئله اصلی این است که چگونه باید ساختاری ایجاد شود که هیچ‌کس نتواند بر ایران حکومت مطلقه داشته باشد.

این، شاید آخرین فرصت تاریخی برای آن باشد که مدعیان آزادی و عدالت، عقلانیت سیاسی خود را نه در شعار، بلکه در عمل به اثبات برسانند.

ناصر پاک نژاد

20 جون 2026