دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در پیامی در شبکه اجتماعی تروتسوشال از نتیجه رأیگیری اخیر سنا درباره اختیارات رئیسجمهوری در قبال ایران استقبال کرد و آن را یک پیروزی سیاسی مهم برای دولت خود دانست. ترامپ اعلام کرد که نتیجه رأی از وضعیتی که به گفته او «۵۰ به ۴۸ علیه من» بود، به «۵۰ به ۴۷ به نفع من» تغییر یافته است. او همچنین از رند پاول و بیل کسیدی به دلیل تغییر موضع خود و از جان تون، لیندسی گراهام و برنی مورنو به خاطر حمایت از مواضع دولت تشکر کرد.
ترامپ پس از این رأیگیری تأکید کرد که «سنا به نفع من رأی داد» و افزود: «این رأی، ایران را رسماً در حالت گوشبهزنگ و اخطار قرار میدهد.» این اظهارات نشان میدهد که رئیسجمهور آمریکا رأی اخیر سنا را نه تنها یک موفقیت داخلی، بلکه پیامی مستقیم به جمهوری اسلامی تلقی میکند.
اهمیت این رأیگیری فراتر از رقابتهای حزبی در واشنگتن است. طی سالهای گذشته، بخشی از سیاستمداران آمریکایی خواستار اتخاذ سیاستی محتاطانهتر در قبال جمهوری اسلامی بودهاند، در حالی که گروه دیگری معتقدند تجربه چند دهه گذشته نشان داده است که سیاست مماشات و امتیازدهی نتوانسته رفتار حکومت ایران را تغییر دهد. از این منظر، رأی اخیر سنا نشانهای از تقویت رویکردی است که بر فشار بیشتر بر جمهوری اسلامی تأکید دارد.
بسیاری از مخالفان جمهوری اسلامی نیز معتقدند که جامعه جهانی نباید میان حکومت ایران و مردم ایران یکسانانگاری کند. از نگاه آنان، حمایت از مردم ایران مستلزم آن است که هزینه سرکوب، نقض حقوق بشر، ماجراجوییهای منطقهای و تهدیدهای امنیتی برای جمهوری اسلامی افزایش یابد.
در همین چارچوب، بخش قابل توجهی از نیروهای دموکراسیخواه و فعالان سیاسی ایرانی بر این باورند که مردم ایران بارها در اعتراضات و جنبشهای اجتماعی خود نشان دادهاند که خواهان تغییرات بنیادین و پایان حکومت استبدادی هستند.
در این میان، کنفرانس «همگرایی ملی برای ایرانی آزاد و دموکراتیک» که در ۲۱.۰۶.۲۰۲۶ در دوسلدورف المان برگزار شد، از نگاه برگزارکنندگان و حامیان آن نشانهای از شکلگیری یک آلترناتیو سیاسی و اجتماعی در برابر وضعیت موجود تلقی میشود. این کنفرانس نشان داد که امکان شکلگیری یک همگرایی فراگیر میان جریانهای مختلف سیاسی از جمله جمهوریخواهان ملی ایران و پادشاهیخواهان پارلمانی وجود دارد. در این چارچوب، نقش رهبری و مدیریت «شاهزاده رضا پهلوی »،به عنوان چهرهای برای دوران گذار تا رسیدن به انتخابات آزاد مورد پذیرش همه شرکتکنندگان قرار گرفته است. این مسئله از نگاه حامیان کنفرانس، نشانهای از شکلگیری یک همگرایی ملی گستردهتر در میان جریانهای اپوزیسیون خارج از کشور تلقی میشود.
بر اساس بیانیه پایانی این کنفرانس، تأکید شده است که سیاست «مماشات با جمهوری اسلامی» قابل پذیرش نیست و جامعه جهانی باید صدای مردم ایران را بهطور مستقیم و بدون واسطه بشنود. همچنین تأکید میشود ،که این آلترناتیو سیاسی باید به رسمیت شناخته شود و گفتوگوی مستقیم میان دولتهای دموکراتیک و نمایندگان اپوزیسیون ایران در دستور کار قرار گیرد.
در نهایت، فارغ از اختلافنظرها درباره شیوه برخورد با جمهوری اسلامی، رأی اخیر سنا و واکنش دونالد ترامپ بار دیگر نشان داد که موضوع ایران همچنان یکی از مهمترین محورهای سیاست خارجی آمریکا است. آنچه نباید از نظر دور بماند این است که هدف نهایی فشارهای بینالمللی باید فراتر از مهار حکومت کنونی باشد و شامل حمایت از حق مردم ایران برای دستیابی به آزادی، دموکراسی و حاکمیت ملی شود. تجربه دهههای گذشته نشان داده است که یک ایران آزاد و دموکراتیک نه تنها به سود مردم ایران، بلکه به نفع ثبات منطقهای و امنیت جهانی خواهد بود .
محمد زمانی، کنشگر سیاسی ،جامعه شناس
