شاید اکنون زمان آن رسیده باشد که تصمیم نهایی را مردم بگیرندایران امروز در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ معاصر خود قرار دارد. مجموعهای از بحرانهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی، همراه با پیامدهای جنگ و تداوم تنشهای منطقهای، کشور را در وضعیتی قرار داده که ادامه آن میتواند خسارتهای بیشتری بر مردم و آینده ایران تحمیل کند.
آسیب به زیرساختها، رکود اقتصادی، کاهش سرمایهگذاری، گسترش بیکاری، تورم و افت قدرت خرید، فشار سنگینی بر زندگی میلیونها ایرانی وارد کرده است. در چنین شرایطی، طبیعی است که بخش بزرگی از جامعه، فارغ از گرایشهای سیاسی، بیش از هر چیز به دنبال راهی برای بازگرداندن ثبات، امنیت و امید به آینده باشد.
پرسش اصلی امروز این نیست که چه کسی باید قدرت را در دست بگیرد، بلکه این است که چگونه میتوان بدون خشونت، بدون تحمیل اراده یک گروه بر گروهی دیگر و با بیشترین پشتوانه ملی، مسیر آینده کشور را تعیین کرد.
در بسیاری از کشورها، هنگامی که اختلافها درباره مسائل بنیادین از مسیرهای معمول سیاسی قابل حل نبوده، مراجعه مستقیم به آرای مردم به عنوان یکی از مشروعترین و کمهزینهترین راهکارها مطرح شده است.
امروز این پیشنهاد بیش از گذشته اهمیت یافته است، زیرا ایران وارد مرحلهای تازه شده است. سالها ساختار تصمیمگیری کشور بر محور رهبری پیشین شکل گرفته بود و بخش مهمی از تصمیمهای کلان به آن جایگاه وابسته بود. اکنون، با پایان آن دوره، کشور با پرسشهای اساسی درباره نحوه اداره، سازوکار تصمیمگیری و مسیر آینده روبهروست. در چنین شرایطی، بیش از هر زمان دیگری، نیاز به پشتوانهای روشن و ملی برای تعیین مسیر آینده احساس میشود.
طراحی و اجرای چنین فرآیندی، نیازمند بررسیهای حقوقی و اجرایی دقیق است، اما اصل موضوع میتواند برگزاری یک همهپرسی آزاد، شفاف، قابل اعتماد و تحت نظارت نهادهای بینالمللی باشد تا نظر واقعی مردم درباره آینده کشور مشخص شود.
در این همهپرسی، مردم میتوانند درباره ادامه یا تغییر ساختار کنونی حکمرانی و نیز درباره تداوم مسیر تقابل و جنگ یا حرکت به سوی کاهش تنش، صلح و حل اختلافات از راههای سیاسی و دیپلماتیک اظهار نظر کنند.
اگر حاکمیت بر این باور است که از حمایت اکثریت مردم برخوردار است، استقبال از برگزاری یک همهپرسی آزاد، شفاف و تحت نظارت نهادهای بینالمللی میتواند بهترین فرصت برای اثبات این ادعا و تقویت مشروعیت آن باشد. اگر نتیجه نیز تأیید ادامه مسیر کنونی باشد، این رأی میتواند پشتوانهای معتبرتر برای آینده کشور فراهم آورد.
اما اگر اکثریت مردم مسیر دیگری را انتخاب کنند، طبیعی است که ادامه مسیر نیز بر پایه قانون، آرامش و مشارکت ملی دنبال شود. در آن صورت، درباره سازوکارهای حقوقی لازم برای اجرای اراده مردم، از جمله اصلاح یا تدوین قانون اساسی و سایر مراحل قانونی، مطابق نتیجه همهپرسی تصمیمگیری خواهد شد.
جامعه جهانی نیز میتواند با حمایت از برگزاری چنین فرآیندی و کمک به کاهش تنشهای نظامی و بخشی از فشارهای اقتصادی که مستقیماً بر زندگی مردم اثر میگذارد، زمینه تصمیمگیری آزادانهتر مردم را فراهم کند. هدف از این حمایت، نه جانبداری از یک حکومت یا یک جریان سیاسی، بلکه کمک به شکلگیری یک روند مسالمتآمیز و مبتنی بر اراده ملی است.
امروز، بیش از آنکه اختلاف بر سر افراد یا جریانهای سیاسی اهمیت داشته باشد، یافتن راهی برای خروج از بنبست اهمیت دارد. شاید اکنون زمان آن رسیده باشد که تصمیم نهایی درباره آینده ایران، به رأی مستقیم مردم سپرده شود.
رضا اعتماد
مطلب قبلی...
چه کسی در «سمت درست تاریخ» ایستاده است؟ احمد علوی
چه کسی در «سمت درست تاریخ» ایستاده است؟ احمد علوی
