هیچ دولت مقتدری صرفاً با «فرهنگ اختفا» ساخته نمی‌شود. حکومتی که امنیت رهبران خود را تنها در پشت چندین متر خاک و بتن جست‌وجو می‌کند، شاید بتواند ساختار فرماندهی‌اش را برای مدتی حفظ کند، اما این امر به‌تنهایی به معنای حفظ اقتدار سیاسی، توان حکمرانی یا سرمایه اجتماعی آن نیست.

تاریخ عمق پناهگاه‌های حکومت‌ها را ثبت نمی‌کند؛ آنچه باقی می‌ماند، میزان امنیت، آزادی، رفاه و توانایی آنها در دفاع از کشور و اداره جامعه است. هیچ ملتی به تونل‌های عمیق افتخار نمی‌کند؛ ملت‌ها به حکومتی افتخار می‌کنند که بتواند در برابر مردم پاسخ‌گو باشد و امنیت سرزمین را تأمین کند.

حکومتی که ناچار شود مرکز ثقل قدرت خود را از شهرها به تونل‌ها منتقل کند، ممکن است همچنان به حیات خود ادامه دهد، اما دیگر در قامت یک دولت برخوردار از اعتمادبه‌نفس ظاهر نمی‌شود. صدور فرمان از اعماق زمین، بیش از آنکه تصویر قدرت باشد، می‌تواند بازتاب هراس و ازدست‌رفتن ابتکار عمل تلقی شود.

در چنین شرایطی، آنچه ادامه می‌یابد ممکن است «بقای فیزیکی» باشد، نه «اقتدار سیاسی». رفتن به عمق بیشتر، سقوط حکومت را به‌تنهایی اثبات نمی‌کند؛ اما می‌تواند نشانه‌ای از کاهش امنیت، هیبت سیاسی و توان حضور آشکار آن باشد. حکومتی که روی زمین احساس امنیت نمی‌کند، شاید پیش از آنکه کنترل سرزمین را از دست بدهد، بخشی از جایگاه سیاسی و روانی خود را باخته باشد.