کیهان لندن - روزنامه «اعتماد» چاپ تهران درباره احتمال بروز «اعتراضات سراسری» در نیمه دوم سال جاری خورشیدی، در پی تشدید بحرانهای اقتصادی خانوارها هشدار داده است. این روزنامه کاهش فشار معیشتی، افزایش متناسب حقوق، شفافیت با مردم، شنیدن صدای منتقدان و گشودن کانالهای ارتباطی را از راههای کاهش زمینههای بحران اجتماعی دانسته است.
اقتصاد ایران طی ماههای گذشته، زیر فشار پیامدهای جنگ و محاصره دریایی، بیش از پیش گرفتار رکود تورمی شده است. نزدیک به نیم قرن ناکارآمدی، سوءمدیریت و فساد رانتی در جمهوری اسلامی نیز اقتصاد کشور را از مسیر توسعه دور کرده و بحرانهای انباشتهای پدید آورده است. اکنون فشارهای اقتصادی ایالات متحده نیز به ابزاری جدی برای تضعیف جمهوری اسلامی تبدیل شده است.
دولت با خزانه خالی و بدون برنامهای مؤثر برای عبور از بحران، راهکارهایی برای جبران کسری بودجه در پیش گرفته که میتواند تورم را افزایش دهد. در مقابل، برنامه حمایتی مؤثری برای اقشار کمدرآمد و آسیبپذیر دیده نمیشود و بخش بزرگی از جامعه با سرعت بیشتری به زیر خط فقر رانده میشود.
یکی از تصمیمهای بحثبرانگیز دولت، افزایش احتمالی قیمت بنزین با هدف کاهش بار یارانههاست؛ اقدامی که از طریق افزایش هزینه حملونقل، بر قیمت بیشتر کالاها و خدمات اثر خواهد گذاشت. میثم ظهوریان، نایبرئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، هشدار داده است که این تصمیم میتواند به «انفجار اجتماعی» منجر شود.
او گفته است ۳۷ درصد خانوادهها در پنج دهک پایین قرار دارند و افزایش قیمت بنزین میتواند هزینه ماهانه این خانوارها را شش تا هشت میلیون تومان بالا ببرد. به گفته ظهوریان، چنین افزایشی برای دهکهای پایین «شوک بزرگی» خواهد بود.
روزنامه «اعتماد» روز پنجشنبه ۲۹ امرداد، «بحران معیشت» را مهمترین منشأ نارضایتی عمومی خواند و نوشت فاصله میان هزینه سبد معیشت و درآمد اکثریت جامعه عمیق شده است. به نوشته این روزنامه، وقتی درآمد یک خانواده تنها هزینه ۱۰ روز ماه را تأمین میکند، مسئله از کاهش قدرت خرید فراتر رفته و به «فرسایش کرامت انسانی» و تضعیف پیوند فرد با نظم اجتماعی میانجامد.
«اعتماد» همچنین تأکید کرده است که نارضایتی تنها از «جیب خالی» ناشی نمیشود، بلکه احساس شنیدهنشدن و بیاعتنایی نهادها نیز به آن دامن میزند. این روزنامه با اشاره به اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، بخشی از بحران را ناشی از شکاف ارتباطی میان نسل جوان و ساختار قدرت دانسته است.
در این مطلب آمده است که هشدار درباره احتمال اعتراض، «سیاهنمایی» نیست، بلکه تلاشی برای جلوگیری از هزینههای بزرگتر است. «اعتماد» نوشته هنوز برای کاهش زمینههای بحران از طریق شنیدن صدای جامعه و اصلاح سیاستها دیر نشده؛ در غیر این صورت، مسئله فقط به تعویق خواهد افتاد.
این هشدارها همزمان با آغاز سازوکار تازه دولت آمریکا برای تشدید فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی مطرح میشود؛ برنامهای که دونالد ترامپ آن را «شدیدترین عملیات اقتصادی» علیه یک کشور توصیف کرده است. این طرح پس از پایان مهلت دوماهه تعیینشده برای دستیابی به توافق بر پایه «تفاهمنامه اسلامآباد» در دستور کار واشنگتن قرار گرفته است.
رویترز نیز این هفته گزارش داد مقامهای جمهوری اسلامی بیش از گذشته نگراناند فشارهای اقتصادی آمریکا بحران معیشتی را تشدید کند، به اعتراضات عمومی دامن بزند و مشروعیت حکومت را بیش از پیش تضعیف کند. این خبرگزاری به نقل از یک مقام پیشین جمهوری اسلامی، دو فرد مطلع از محافل سیاسی و ۱۲ شهروند ایرانی نوشت که تشدید فشارها میتواند زمینهساز اعتراضات سراسری شود.
