شماری از کسبه بازار تهران به ایندیپندنت فارسی گفتند بی‌ثباتی ارز، تعیین قیمت کالا را دشوار کرده است. یک فروشنده لوازم خانگی گفت: «دلار ساعتی گران می‌شود و نمی‌دانیم یک ماشین لباس‌شویی یا تلویزیون را یک یا دو ساعت بعد چقدر بفروشیم تا ضرر نکنیم. اگر امروز جنس را بفروشیم، شاید فردا نتوانیم آن را با پول فروش امروز جایگزین کنیم. برای همین خیلی‌ها قیمت نمی‌دهند یا فروش را متوقف کرده‌اند.»

یک عمده‌فروش کالاهای برقی نیز گفت قیمت‌ها که پیش‌تر ماهانه و سپس هفتگی تغییر می‌کردند، اکنون ممکن است از صبح تا عصر چند بار عوض شوند: «فروشنده می‌ترسد بفروشد، مشتری هم پول ندارد که بخرد. بازار عملاً قفل می‌شود.»

کاسب دیگری گفت برخی فروشندگان در روزهای اخیر کرکره‌ها را پایین کشیده‌اند، زیرا نمی‌دانند کالای فروخته‌شده را فردا با چه قیمتی جایگزین خواهند کرد. به گفته او، حتی کارخانه‌های مواد غذایی به دلیل افزایش مداوم هزینه مواد اولیه، تولید و بسته‌بندی، قیمت‌ها را ساعتی اعلام می‌کنند.

سقوط ریال در حالی سرعت گرفته که فشارهای اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی نیز افزایش یافته است. اکسیوس نوشت دولت دونالد ترامپ، بیش از شش ماه پس از آغاز جنگ، می‌کوشد با افزایش فشار اقتصادی، تهران را به پذیرش خواسته‌های واشنگتن وادار کند. ترامپ هفته گذشته اقتصاد ایران را «در حال فروپاشی» توصیف کرد.

مطالب بیشتر در سایت ایندیپندنت فارسی

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، روز دوشنبه از طرحی برای افزایش فشار بر اقتصاد جمهوری اسلامی سخن گفت و آن را «بزرگ‌ترین تهاجم مالی تاریخ» خواند. یکی از محورهای این فشار، محدودکردن درآمدهای نفتی تهران است. محاصره دریایی آمریکا که از ماه آوریل آغاز شد، صادرات نفت ایران را به‌شدت کاهش داده و منابع ارزی حکومت را محدود کرده است.

اکسیوس سقوط ریال را در صدر پنج نشانه وخامت اقتصاد ایران قرار داد. پیش از آغاز جنگ، دلار حدود ۱۶۵ هزار تومان معامله می‌شد که همان زمان نیز رکوردی تاریخی بود. افزایش آن به بیش از ۲۰۵ هزار تومان نشان می‌دهد ریال تنها از آغاز جنگ تاکنون، حدود یک‌پنجم دیگر از ارزش خود را در برابر دلار از دست داده است.

هم‌زمان، گزارش‌های رسیده به ایندیپندنت فارسی حاکی از کمیاب‌شدن شدید ارز فیزیکی در بازار تهران است. برخی فروشندگان حتی حاضر نیستند دلار را با نرخ ۲۱۰ هزار تومان بفروشند، زیرا انتظار دارند قیمت آن در روزهای آینده باز هم افزایش یابد.

این سقوط با تورمی کم‌سابقه همراه شده است. مرکز آمار ایران تورم نقطه‌به‌نقطه تیرماه را ۸۷.۹ درصد و تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها را بیش از ۱۲۸ درصد اعلام کرد. صندوق بین‌المللی پول نیز که پیش از جنگ رشد ۱.۱ درصدی را برای اقتصاد ایران پیش‌بینی کرده بود، اکنون انتظار دارد تولید ناخالص داخلی کشور در سال جاری ۵.۴ درصد کاهش یابد. افت فعالیت کسب‌وکارها، فرصت‌های شغلی و صادرات نفت، خطر ورود اقتصاد به رکودی عمیق‌تر را افزایش داده است.

حتی برخی مقام‌های جمهوری اسلامی درباره پیامدهای این وضعیت هشدار می‌دهند. فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، روز سه‌شنبه اذعان کرد تبعات «جنگ اقتصادی» ممکن است از حملات نظامی جدی‌تر باشد و مدت طولانی‌تری باقی بماند.

برای مردم ایران، نتیجه این تحولات در قیمت روزمره کالاها نمایان است. دلار ۲۰۵ هزار تومانی و طلای گرمی بیش از ۲۲ میلیون تومان، نشانه کاهش مستمر ارزش درآمد و پس‌انداز میلیون‌ها ایرانی‌اند. در بازاری که فروشنده از ترس ناتوانی در جایگزین‌کردن کالا حاضر به فروش نیست و خریدار هر روز با قیمتی تازه روبه‌رو می‌شود، ادامه سقوط ریال می‌تواند موج گرانی را تشدید و دسترسی بخش بزرگ‌تری از جامعه به کالاهای اساسی را دشوار کند.