مجتبا پورمحسن - ایران‌اینترنشنال

آمریکا عملیات تازه‌ای را برای انزوای مالی جمهوری اسلامی آغاز کرده است. در نخستین مرحله، ده‌ها فرد، شرکت، نهاد و کشتی مرتبط با تهران در حوزه‌های فناوری، طلا، هوانوردی، رمزارز و کشتیرانی تحریم شده‌اند. مهم‌ترین بخش این کارزار، تحریم‌های ثانویه علیه کشورها و نهادهایی است که به همکاری اقتصادی با جمهوری اسلامی یا دورزدن تحریم‌ها ادامه دهند.

جمهوری اسلامی در واکنش، ۴۵ کشتی متعلق به کشورهای مختلف، از جمله امارات و عربستان سعودی، را در فهرست سیاه قرار داده و به توقیف آنها و ضبط محموله‌هایشان تهدید کرده است. مقام‌های تهران مدعی‌اند کارزار آمریکا شکست خواهد خورد، اما سقوط ریال، افزایش تورم و کاهش قدرت خرید از شکنندگی اقتصاد ایران حکایت دارد.

معصومه طاهرخانی، تحلیلگر اقتصادی، می‌گوید بانک مرکزی ماهانه حدود پنج میلیارد دلار برای واردات و دیگر نیازهای ارزی تخصیص می‌دهد؛ رقمی تقریباً برابر با مجموع درآمد ماهانه نفت و پتروشیمی ایران. به گفته او، توقف یا کاهش شدید این درآمدها می‌تواند به شوک ارزی، جهش تورم و افزایش شدید قیمت مواد غذایی منجر شود و ادعای بی‌تأثیربودن تحریم‌ها بر زندگی مردم «صددرصد خلاف واقع» است.

با این حال، موفقیت کارزار آمریکا بیش از هر چیز به تصمیم ترامپ درباره چین بستگی دارد. اگر واشینگتن بانک‌های دولتی و پالایشگاه‌های چینی مرتبط با تجارت نفت جمهوری اسلامی را تحریم نکند، مسیر اصلی تأمین ارز تهران باز خواهد ماند. سپاه نیز ممکن است در واکنش به قطع شبکه‌های مالی خود، منافع شرکای آمریکا در حاشیه خلیج فارس، به‌ویژه امارات، را هدف قرار دهد.

اقتصاد جمهوری اسلامی ظرفیت اندکی برای تحمل یک دوره طولانی فشار دارد؛ اما تحریم‌های اقتصادی نیز یک‌شبه نتیجه نمی‌دهند. موفقیت این عملیات به زمان، اجرای دقیق، مهار مسیرهای دورزدن تحریم‌ها و ایستادگی واشینگتن در برابر واکنش تهران نیاز دارد. اکنون پرسش اصلی این است: آیا ترامپ برای فروپاشی شبکه مالی جمهوری اسلامی منتظر می‌ماند یا بار دیگر در میانه راه تغییر مسیر می‌دهد؟

***