خبرنامه گویا - تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه دونالد ترامپ، در اظهاراتی جنجالی درباره نقش واشنگتن در تحولات سیاسی ایران مدعی شد که ایالات متحده نه‌تنها شاه را به قدرت رسانده، بلکه در سال ۱۳۵۷ او را کنار زده و روح‌الله خمینی را جایگزین کرده است؛ سخنانی کم‌سابقه از زبان یک مقام ارشد دولت آمریکا که بار دیگر بحث درباره نقش واشنگتن در سقوط حکومت پهلوی و روی کار آمدن جمهوری اسلامی را مطرح کرده است.

باراک روز جمعه اول آبان، در گفت‌وگو با ماریو نافال، با اشاره به شرایط دشوار زندگی مردم ایران گفت: «برای یک ایرانی معمولی زنده ماندن بسیار دشوار است. وقتی از این فشار رها شوند، می‌توانند به‌مرور حکومت خود را تغییر دهند.»

او سپس در اظهارنظری صریح درباره گذشته ایران گفت: «ما سه بار حکومت را تغییر داده‌ایم، درست است؟ ما شاه را به قدرت رساندیم. ما در سال ۱۹۷۹ خمینی را به قدرت رساندیم. ما شاه را کنار زدیم.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که نقش دولت جیمی کارتر در ماه‌های پایانی حکومت محمدرضاشاه پهلوی و ارتباطات پنهانی واشنگتن با اطرافیان خمینی، از موضوعات بحث‌برانگیز تاریخ معاصر ایران بوده است. اسناد ازطبقه‌بندی‌خارج‌شده، تماس‌های نمایندگان آمریکا با نزدیکان خمینی و اختلاف‌نظر مقام‌های واشنگتن درباره ادامه حمایت از شاه را تأیید می‌کنند، اما ادعای اینکه آمریکا مستقیماً خمینی را به قدرت رسانده، به‌عنوان یک واقعیت تاریخی اثبات نشده است.

باراک در بخش دیگری از گفت‌وگو تأکید کرد که دولت ترامپ به‌دنبال تغییر مستقیم حکومت ایران نیست، بلکه خواهان تغییر رفتار جمهوری اسلامی است. او در عین حال گفت مردم ایران در صورت رهایی از فشارهای کنونی و مشاهده رفاه و پیشرفت کشورهای همسایه، سرانجام می‌توانند خود برای تغییر حکومتشان تصمیم بگیرند.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که نزدیک به نیم قرن پس از سقوط شاه و روی کار آمدن جمهوری اسلامی، مردم ایران همچنان با پیامدهای آن تحول تاریخی روبه‌رو هستند. با این حال، باراک توضیح نداد که ادعای او درباره نقش مستقیم آمریکا در به قدرت رسیدن خمینی بر چه اسنادی استوار است.