پایگاه اجتماعی رضا پهلوی

بر اساس برآوردهای مؤسسه نظرسنجی «گمان» از اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، نزدیک به 14 میلیون نفر در اعتراضات شرکت کرده‌اند. اعتراضاتی که در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه، هم‌زمان با فراخوان رضا پهلوی، ابعاد گسترده‌ای یافت و 203 شهر بزرگ و کوچک کشور در 31 استان را دربرگرفت. با وجود سرکوب خونین معترضان در ۱۸ دی‌ماه، اعتراضات در روز بعد نیز ادامه یافت. جمهوری اسلامی برای مهار این خیزش با وحشیگری تمام به کشتار ده ها هزار نفر از معترضین متوسل شد.

در خارج از کشور نیز روز ۱۴ فوریه ۲۰۲۶، برابر با ۲۵ بهمن ۱۴۰۴، تجمعات بزرگی در همبستگی با مردم ایران و در حمایت از رضا پهلوی برگزار شد. بر اساس آمارهای منتشرشده درباره این تجمعات، شمار شرکت‌کنندگان در چند شهر بزرگ چنین اعلام شده است:

• مونیخ، آلمان: حدود ۲۵۰ هزار نفر، هم‌زمان با کنفرانس امنیتی مونیخ.
• تورنتو، کانادا: حدود ۳۵۰ هزار نفر.
• لس‌آنجلس، آمریکا: حدود ۳۵۰ هزار نفر.

با افزودن شرکت‌کنندگان در تجمعات لندن، استکهلم، سیدنی، توکیو و دیگر شهرهای جهان، شمار کل شرکت‌کنندگان، بر اساس این برآوردها، از یک میلیون نفر فراتر می‌رود. از آن زمان تاکنون نیز تجمعات و تظاهراتی در حمایت از رضا پهلوی در شهرهای مختلف ادامه یافته است.

پرسشی ساده

سازمان مجاهدین از زمانی که شعار «مرگ بر ستمگر چه شاه باشه، چه رهبر» را عمومی کرد، تلاش خود را بر آن گذاشته تا با جلب و جذب نیروهای مختلف «جمهوری خواه»، مبارزه با رضا پهلوی را تشدید کند.

در اینجا پرسشی ساده، اما اساسی مطرح می‌شود: این همه گروه، سازمان، حزب و شخصیت سیاسی که رجوی از آنان به‌عنوان مخالفان اعطای جایزه به رضا پهلوی یاد می‌کند، چه میزان توانایی بسیج اجتماعی دارند و چرا حضور خیابانی آنان با گستردگی ادعاهایشان تناسب ندارد؟

در شرایطی که امکان برگزاری انتخابات آزاد و سنجش مستقیم آرای مردم ایران وجود ندارد، حضور در خیابان یکی از شاخص‌هایی است که می‌تواند، تصویری از میزان حمایت و توان بسیج اجتماعی نیروهای سیاسی ارائه دهد. بنابراین، پرسش این است که چرا مجموعه این نیروها فراخوانی مشترک منتشر نمی‌کنند و از هواداران و حامیان خود نمی‌خواهند با حضور در خیابان، میزان حمایت اجتماعی از آنان را نشان دهند؟

در فوریه ۲۰۲۶، در تظاهراتی در بروکسل که با فراخوان شماری از گروه‌های چپ و جمهوری‌خواه ایرانی برگزار شد، بر اساس برخی برآوردها، حدود 1500 تا 2000 نفر شرکت کردند.

در تظاهرات دیگری در برلین که سازمان مجاهدین خلق آن را سازمان‌دهی کرده بود، شمار شرکت‌کنندگان حدود ده هزار نفر گزارش شد که بخش قابل‌توجهی از آنان غیرایرانی بودند. با این حال، سازمان مجاهدین شمار شرکت‌کنندگان را صد هزار نفر اعلام کرد؛ رقمی که در مقایسه با برآورد ده هزار نفری، ده برابر بیشتر است.

بخش بزرگی از معترضانی که در داخل و خارج کشور به حمایت از رضا پهلوی برخاسته‌اند، انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ را سرآغاز فاجعه‌ای تاریخی می‌دانند که پیامدهای آن همچنان بر زندگی مردم ایران سایه افکنده است. آنان با نقد آن انقلاب و پیامدهایش، خواهان ایرانی سکولار، مبتنی بر حقوق بشر، حاکمیت قانون و حفظ تمامیت ارضی کشور هستند.

در مقابل، سازمان مجاهدین و بخشی از نیروهای چپ که امروز در مخالفت با رضا پهلوی با یکدیگر همسو شده‌اند، همچنان از پذیرش مسئولیت سیاسی و تاریخی خود در ایجاد یا همراهی با انقلاب ۱۳۵۷ طفره می‌روند. به نظر می‌رسد این ناتوانی در بازنگری انتقادی گذشته، در کنار ملاحظات سیاسی و ایدئولوژیک و پذیرش تئوری های شکست خورده، یکی از عوامل استمرار دشمنی آنان با جریان پهلوی باشد.

پرسش دوم

پرسش مهم دیگر این است که چرا این نیروها، در شرایطی که جمهوری اسلامی همچنان بر سر قدرت است، بخش قابل‌توجهی از انرژی سیاسی و تبلیغاتی خود را صرف مقابله با رضا پهلوی می‌کنند؟ چرا مخالفت با پهلوی برای آنان چنان به بخشی از هویت سیاسی و ایدئولوژیک تبدیل شده که حتی تحولات عمیق جامعه ایران نیز نتوانسته آنان را به بازنگری در کارنامه خود وادارد؟

هرچندمخالفت این نیروها با رضا پهلوی، هزینه بَر می باشد، با این همه، فایده اش این است که موضع‌گیری‌ و عملکرد این نیروها فرصتی برای افکار عمومی فراهم می‌کند تا دیدگاه‌ها، اولویت‌ها و نسبت آنان با مطالبات جامعه امروز ایران را روشن‌تر شناخته و با ماهیتشان بهتر آشنا شوند.