لبخند پس از موشک؛ جمهوری اسلامی چگونه همسایگانش را به میز مذاکره میکشاند؟
خبرنامه گویا ـ یادداشت تحلیلی
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری اسلامی، روز سهشنبه پنجم آبان در حاشیه نشست کشورهای صادرکننده گاز در مسکو با شیخ تمیم بن حمد آلثانی، امیر قطر، دیدار کرد. دو طرف درباره گسترش روابط و همکاری در بخش انرژی گفتوگو کردند؛ همان بخشی که چند ماه پیش هدف موشکهای جمهوری اسلامی قرار گرفت.
در اسفند گذشته، پس از حمله اسرائیل به تأسیسات گازی ایران، جمهوری اسلامی به تأسیسات انرژی قطر حمله کرد. به گفته مقامهای قطری، این حملات به مجموعه گازی رأسلفان آسیب گسترده زد و ۱۷ درصد ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع کشور را از مدار خارج کرد. دوحه نیز در واکنش، وابستگان نظامی و امنیتی ایران را اخراج کرد.
🎥 ببینید | دیدار امیر قطر با دکتر پزشکیان ▪️ رئیسجمهور و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی در حاشیه هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز در روسیه دیدار کردند. ▫️ گسترش روابط تهران و دوحه، توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری و تقویت همکاری در حوزه انرژی از محورهای این دیدار بود. https://t.co/qlvSVrPlxF
-- پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران (@iripresident) October 27, 2026
با این حال، امروز مقامهای دو کشور بار دیگر از همکاری سخن میگویند. همین فاصله میان حمله موشکی و دیدار دوستانه، مسئله اصلی سیاست همسایگان ایران در برابر جمهوری اسلامی را نشان میدهد: آنها برای پرهیز از جنگی پرهزینه به مذاکره و کاهش تنش روی میآورند، اما این رویکرد تاکنون نتوانسته تهدید را از میان بردارد.
اسرائیل و منطق بازدارندگی
اسرائیل، کشوری کوچک در منطقهای پرتنش، سالهاست بر این باور عمل میکند که برای بقا باید به حمله پاسخ سخت بدهد و هزینهای سنگین بر مهاجم تحمیل کند. در این منطق، اگر دشمن بداند با هر ضربه، چند ضربه دریافت خواهد کرد، پیش از حمله بعدی ناچار به محاسبه خواهد شد.
در مقابل، بسیاری از کشورهای منطقه که زیرساختهای عظیم نفتی، گازی، تجاری و شهری دارند، میدانند در یک جنگ گسترده چه چیزهایی را ممکن است از دست بدهند. جمهوری اسلامی نیز از همین آسیبپذیری استفاده میکند: هرگاه با فشار نظامی روبهرو میشود، کشورهای همسایه و زیرساختهای حیاتی آنها را نیز در معرض تهدید قرار میدهد.
این تفاوت در واکنش، برای حکومت تهران یک پیام دارد: میتوان همسایگان را هدف گرفت و سپس با اتکا به ترس آنها از جنگ، بار دیگر پشت میز مذاکره نشست.
عربستان؛ هزینه سنگین تهدیدهای تکراری
عربستان سعودی نمونه دیگری است. فرودگاهها، تأسیسات نفتی و مناطق شهری این کشور بارها هدف حملات حوثیهای مورد حمایت جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
هزینه این حملات تنها به خسارت مستقیم محدود نمیشود. تهدید فرودگاهها، بنادر و تأسیسات انرژی، پروازها و تجارت را مختل میکند، هزینه بیمه را بالا میبرد و به تصویری از ثبات که عربستان برای جذب سرمایهگذاری به آن نیاز دارد، لطمه میزند.
A senior Khamenei adviser has threatened Saudi Arabia with relentless proxy warfare unless it obeys the Islamic Republic. Mohammad Javad Larijani said Saudi Arabia must expel American forces and withdraw from Yemen if it wants to survive continued Houthi attacks. He also warned that countries joining Saudi Arabia's regional alliance would be bombed. Larijani is not an obscure commentator. He is a former deputy foreign minister, a long-time regime strategist and a senior adviser to the Supreme Leader. His threat exposes the proxy arrangement the Islamic Republic routinely denies. The regime claims the Houthis act independently, yet one of Khamenei's advisers is publicly presenting Houthi violence as a weapon for enforcing Iranian demands. Since 2016, the Houthis have launched more than 1,100 ballistic missiles and 1,100 drones at Saudi Arabia, alongside explosive boats and naval mines. Their attacks have targeted airports, oil facilities, cities and other civilian infrastructure. The Houthis could not have built this capability alone. The Islamic Republic supplied the weapons, components, training and technical expertise that transformed them into a long-range strike force. For the regime, Saudi Arabia is not merely a strategic competitor. It is an ideological enemy alongside Israel. Saudi Arabia's alliance with the United States, influence across the Sunni world and custodianship of Mecca and Medina directly challenge the Islamic Republic's ambition to lead the Muslim world under revolutionary Shia rule. Khomeini declared that the House of Saud could not be forgiven and challenged its fitness to administer Islam's holiest sites. His successors turned that hostility into military strategy by building armed networks around Saudi Arabia. Larijani is saying the quiet part openly. The Houthis are not simply fighting a Yemeni conflict. Their missiles and drones are being used to force Saudi Arabia from Yemen, drive American forces from the region and weaken a rival for leadership of the Muslim world. The Islamic Republic throws the stones through its proxy and then hides its hand. This time, one of Khamenei's own advisers exposed who is setting the terms. https://t.co/llT0vHNtAv
-- The Iran Watcher (@TheIranWatcher) October 25, 2026
عربستان البته تنها نظارهگر نبوده است؛ این کشور به مواضع حوثیها در یمن حمله کرده و همزمان به دنبال تقویت همکاری دفاعی و کاهش تنش با تهران بوده است. روز دوشنبه نیز وزیر دفاع عربستان همراه با فرمانده ارتش پاکستان و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه برای گفتوگو با مقامهای جمهوری اسلامی به تهران رفت.
اما پرسش اصلی این است که آیا این اقدامات هزینه کافی بر حکومت ایران تحمیل کرده است؟ تا زمانی که تهران بتواند مستقیماً یا از طریق گروههای همپیمان خود، زیرساختهای همسایگان را تهدید کند و سپس امتیاز سیاسی یا اقتصادی بگیرد، دلیلی برای کنار گذاشتن این ابزار فشار نخواهد داشت.
وقفه یا صلح؟
گزارشی در تایمز اسرائیل به نقل از سه مقام مطلع مدعی شده است که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، از یک همکاری خصوصی در انتقال نفت با احمد وحیدی، فرمانده سپاه، برای دستیابی به تفاهمی جهت توقف حملات ایران به عربستان استفاده کرده بود.
با این حال، حملات حوثیها در ماههای بعد دوباره تشدید شد. جمهوری اسلامی حمایت خود از این گروه را انکار نمیکند، هرچند میزان کنترل تهران بر تصمیمهای حوثیها محل بحث است. آنچه روشن است، نقش تسلیحات، فناوری و آموزش ایرانی در تقویت توان نظامی این گروه است.
برای رهبران کشورهای عربی، گفتوگو ممکن است راهی برای خریدن زمان و دور نگه داشتن جنگ از خاکشان باشد. اما جمهوری اسلامی از همین زمان برای بازسازی توان و حفظ اهرمهای فشار خود استفاده خواهد کرد.
پرسش اینجاست که اگر حمله به همسایگان هزینه بازدارندهای برای جمهوری اسلامی نداشته باشد، چه چیزی مانع تکرار آن در بحران بعدی خواهد شد؟

دیکتاتور خواندن یک دیکتاتور برای امباپه گران تمام شد

















