Tuesday, Oct 27, 2026

صفحه نخست » اسرائیل یک چیز را فهمیده که همسایگان ایران هنوز نمی‌خواهند بپذیرند

doha.jpgلبخند پس از موشک؛ جمهوری اسلامی چگونه همسایگانش را به میز مذاکره می‌کشاند؟

خبرنامه گویا ـ یادداشت تحلیلی

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی، روز سه‌شنبه پنجم آبان در حاشیه نشست کشورهای صادرکننده گاز در مسکو با شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی، امیر قطر، دیدار کرد. دو طرف درباره گسترش روابط و همکاری در بخش انرژی گفت‌وگو کردند؛ همان بخشی که چند ماه پیش هدف موشک‌های جمهوری اسلامی قرار گرفت.

در اسفند گذشته، پس از حمله اسرائیل به تأسیسات گازی ایران، جمهوری اسلامی به تأسیسات انرژی قطر حمله کرد. به گفته مقام‌های قطری، این حملات به مجموعه گازی رأس‌لفان آسیب گسترده زد و ۱۷ درصد ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع کشور را از مدار خارج کرد. دوحه نیز در واکنش، وابستگان نظامی و امنیتی ایران را اخراج کرد.

با این حال، امروز مقام‌های دو کشور بار دیگر از همکاری سخن می‌گویند. همین فاصله میان حمله موشکی و دیدار دوستانه، مسئله اصلی سیاست همسایگان ایران در برابر جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد: آنها برای پرهیز از جنگی پرهزینه به مذاکره و کاهش تنش روی می‌آورند، اما این رویکرد تاکنون نتوانسته تهدید را از میان بردارد.

اسرائیل و منطق بازدارندگی

اسرائیل، کشوری کوچک در منطقه‌ای پرتنش، سال‌هاست بر این باور عمل می‌کند که برای بقا باید به حمله پاسخ سخت بدهد و هزینه‌ای سنگین بر مهاجم تحمیل کند. در این منطق، اگر دشمن بداند با هر ضربه، چند ضربه دریافت خواهد کرد، پیش از حمله بعدی ناچار به محاسبه خواهد شد.

در مقابل، بسیاری از کشورهای منطقه که زیرساخت‌های عظیم نفتی، گازی، تجاری و شهری دارند، می‌دانند در یک جنگ گسترده چه چیزهایی را ممکن است از دست بدهند. جمهوری اسلامی نیز از همین آسیب‌پذیری استفاده می‌کند: هرگاه با فشار نظامی روبه‌رو می‌شود، کشورهای همسایه و زیرساخت‌های حیاتی آنها را نیز در معرض تهدید قرار می‌دهد.

این تفاوت در واکنش، برای حکومت تهران یک پیام دارد: می‌توان همسایگان را هدف گرفت و سپس با اتکا به ترس آنها از جنگ، بار دیگر پشت میز مذاکره نشست.

عربستان؛ هزینه سنگین تهدیدهای تکراری

عربستان سعودی نمونه دیگری است. فرودگاه‌ها، تأسیسات نفتی و مناطق شهری این کشور بارها هدف حملات حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی قرار گرفته‌اند.

هزینه این حملات تنها به خسارت مستقیم محدود نمی‌شود. تهدید فرودگاه‌ها، بنادر و تأسیسات انرژی، پروازها و تجارت را مختل می‌کند، هزینه بیمه را بالا می‌برد و به تصویری از ثبات که عربستان برای جذب سرمایه‌گذاری به آن نیاز دارد، لطمه می‌زند.

عربستان البته تنها نظاره‌گر نبوده است؛ این کشور به مواضع حوثی‌ها در یمن حمله کرده و هم‌زمان به دنبال تقویت همکاری دفاعی و کاهش تنش با تهران بوده است. روز دوشنبه نیز وزیر دفاع عربستان همراه با فرمانده ارتش پاکستان و رئیس سازمان اطلاعات ترکیه برای گفت‌وگو با مقام‌های جمهوری اسلامی به تهران رفت.

اما پرسش اصلی این است که آیا این اقدامات هزینه کافی بر حکومت ایران تحمیل کرده است؟ تا زمانی که تهران بتواند مستقیماً یا از طریق گروه‌های هم‌پیمان خود، زیرساخت‌های همسایگان را تهدید کند و سپس امتیاز سیاسی یا اقتصادی بگیرد، دلیلی برای کنار گذاشتن این ابزار فشار نخواهد داشت.

وقفه یا صلح؟

گزارشی در تایمز اسرائیل به نقل از سه مقام مطلع مدعی شده است که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، از یک همکاری خصوصی در انتقال نفت با احمد وحیدی، فرمانده سپاه، برای دستیابی به تفاهمی جهت توقف حملات ایران به عربستان استفاده کرده بود.

با این حال، حملات حوثی‌ها در ماه‌های بعد دوباره تشدید شد. جمهوری اسلامی حمایت خود از این گروه را انکار نمی‌کند، هرچند میزان کنترل تهران بر تصمیم‌های حوثی‌ها محل بحث است. آنچه روشن است، نقش تسلیحات، فناوری و آموزش ایرانی در تقویت توان نظامی این گروه است.

برای رهبران کشورهای عربی، گفت‌وگو ممکن است راهی برای خریدن زمان و دور نگه داشتن جنگ از خاکشان باشد. اما جمهوری اسلامی از همین زمان برای بازسازی توان و حفظ اهرم‌های فشار خود استفاده خواهد کرد.

پرسش اینجاست که اگر حمله به همسایگان هزینه بازدارنده‌ای برای جمهوری اسلامی نداشته باشد، چه چیزی مانع تکرار آن در بحران بعدی خواهد شد؟



Copyright© 1998 - 2026 Gooya.com - سردبیر خبرنامه: [email protected] تبلیغات: [email protected] Cookie & Privacy Policy