درگذشت پرویز پرورش؛ بازیگری که جایزه فجر پایان حضورش در سینما شد
خبرنامه گویا - حسین پرورش، معروف به پرویز پرورش، بازیگر و مدرس تئاتر و سینما، سه‌شنبه ۱۹ آبان در آمریکا درگذشت؛ هنرمندی که برای بازی در «نقطه‌ضعف» جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد دومین جشنواره فیلم فجر را گرفت، اما پس از آن دیگر به سینما بازنگشت.
رضا کیانیان، از شاگردان پرورش، در یادداشتی به مناسبت درگذشت او، از استادان دوران دانشجویی‌اش یاد کرد و نوشت چه دانشجوی خوشبختی بوده که فرصت آموختن از چهره‌هایی چون حمید سمندریان، هوشنگ گلشیری، بهرام بیضایی، داوود رشیدی و محمد کوثر را داشته است. او درباره مهاجرت شماری از استادانش نوشت: «نه ایران، که ترک‌کردنی نیست. شرایطش را.»
پرورش، متولد ۱۳۲۰ در تهران، تئاتر را در آمریکا آموخت و مدتی نیز در آن کشور به بازیگری و آموزش مشغول بود. پس از بازگشت به ایران، از سال ۱۳۵۲ در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و دانشکده هنرهای دراماتیک تدریس کرد و مدتی سرپرستی بخش تئاتر دانشکده هنرهای زیبا را بر عهده داشت.
نخستین حضور سینمایی شناخته‌شده او در ایران، بازی در «کلاغ» بهرام بیضایی در سال ۱۳۵۶ بود. پرورش در این فیلم نقش «اصالت»، گوینده تلویزیون، را در کنار پروانه معصومی و منوچهر فرید بازی کرد. پس از انقلاب نیز در «آفتاب‌نشین‌ها» ساخته مهدی صباغ‌زاده، مقابل علی نصیریان قرار گرفت.
مهم‌ترین موفقیت سینمایی‌اش اما با «نقطه‌ضعف»، نخستین فیلم بلند محمدرضا اعلامی، رقم خورد. این فیلم در سال ۱۳۶۲ با حضور پرورش، جواد گلپایگانی و جمشید هاشم‌پور ساخته شد و جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد دومین جشنواره فجر را برای او به همراه آورد.
این جایزه به آغاز فصل تازه‌ای در بازیگری او تبدیل نشد. پرورش با وجود دریافت پیشنهادهای متعدد، دیگر در فیلم تازه‌ای ظاهر نشد. دلیل این کناره‌گیری روشن نیست و سند مستقلی که ممنوعیت فعالیت او را تأیید کند، در دست نیست.
کارنامه تلویزیونی او نیز شامل مجموعه «اشک تمساح» بود که پخش آن از بهمن ۱۳۶۱ آغاز شد. علی شیرازی، منتقد سینما، در یادداشتی درباره پرورش نوشته است که حذف و سانسور بخش‌هایی از این مجموعه، باعث شد داستان پیش از رسیدن به پایان طبیعی خود از تلویزیون کنار گذاشته شود.
فعالیت پرورش به حضور مقابل دوربین محدود نبود. او سال‌ها بازیگری تدریس کرد و در سال ۱۳۵۴ تله‌تئاتر «با خشم به گذشته بنگر»، نوشته جان آزبرن، را کارگردانی کرد. بخشی از یادداشت‌های کلاس‌های او نیز سال‌ها بعد در مجله «کتاب صحنه» منتشر شد؛ درس‌هایی درباره کمدی، تراژدی و ملودرام که از جزوه‌های شاگردانش باقی مانده بود.
پرورش پس از ترک ایران در آمریکا ساکن شد و ارتباطش را با ادبیات نمایشی حفظ کرد. ترجمه نمایشنامه «یک نوکر و دو ارباب» نوشته کارلو گولدونی از آثار منتشرشده اوست. او نمایشنامه‌هایی از هارولد پینتر و ادوارد آلبی را نیز ترجمه کرده بود.
حمید احیاء، مترجم و کارگردان تئاتر و از شاگردان پرورش، گفته است استادش پس از شش ماه بیماری درگذشت. به گفته او، پرورش در سال‌های اخیر به انگلیسی شعر می‌نوشت و آن دو هر هفته درباره شعرهایش گفت‌وگو می‌کردند. احیاء دو مجموعه کوچک از این شعرها را نیز برای او آماده کرده بود.
از پرورش چند نقش سینمایی، ترجمه‌های نمایشی و خاطره کلاس‌های بازیگری‌اش باقی مانده است؛ اما پرسش درباره پایان زودهنگام کارنامه سینمایی او همچنان بی‌پاسخ است: چرا بازیگری که جایزه بهترین بازیگر مرد فجر را گرفت، دیگر به پرده سینما بازنگشت؟
این مطلب بر اساس گزارشی از بی‌بی‌سی فارسی تنظیم و ویرایش شده است
