آمریکا خاورمیانه را تغییر میدهد یا خاورمیانه آمریکا را
فارن پالیسی ــ جنگ ایران ممکن است با ویرانی گسترده و هزینههای سنگین پایان یابد، بیآنکه «خاورمیانه جدیدی» از دل آن بیرون بیاید. جمهوری اسلامی میتواند همچنان ساختاری نظامیشده، متکی به صادرات نفت و برخوردار از روابط نزدیک با چین، روسیه و عراق باقی بماند. فاصله میان واردکردن خسارت نظامی و ساختن نظمی سیاسی، همان چیزی است که وعدههای بزرگ درباره آینده منطقه نادیده میگیرند.
حمله سال ۲۰۰۳ به عراق قرار بود خاورمیانهای دموکراتیک بسازد. جنگ لبنان در سال ۲۰۰۶ نیز «دردهای زایمان خاورمیانه جدید» نام گرفت. اکنون ترامپ از تحول منطقه و آیندهای روشن سخن میگوید. مشکل این وعدهها تکراری است: تخریب با نیروی نظامی ممکن است، اما ساختن ترتیبات سیاسی پایدار به چیزی بیش از قدرت آتش نیاز دارد. طرف مقابل نیز اراده و امکان واکنش دارد و صرفاً تماشاگر نمایش قدرت آمریکا نیست.
حکومتها میمانند، خسارتها انباشته میشوند
پس از جنگ، بسیاری از مشکلات پیشین منطقه همچنان پابرجا خواهند بود. عراق میان فشار تهران و واشینگتن گرفتار میماند؛ سوریه با فقر، ویرانی و نفوذ قدرتهای خارجی دستوپنجه نرم میکند؛ لبنان نیز همچنان با ساختار سیاسی فرقهای و مسئله سلاح حزبالله روبهرو خواهد بود.
بقای این ساختارها به معنای بازگشت زندگی مردم به وضعیت پیشین نیست. جنگ میتواند اقتصادها را ضعیفتر و جوامع را آسیبپذیرتر کند، بدون آنکه حکومتها یا مناسبات قدرت را بهطور بنیادی تغییر دهد.
دو مسیر پیش روی ترامپ
مسیر نخست، پذیرش توافقی است که تردد عادی کشتیها در تنگه هرمز را برقرار کند و امکان انتقال نیروهای دریایی آمریکا به مناطق دیگر را فراهم سازد. فشار سیاسی و اختلاف بر سر بودجه جنگ میتواند پذیرش چنین تصمیمی را برای دولت ترامپ ضروریتر کند. او حتی ممکن است مسئولیت عقبنشینی را به گردن مخالفانش بیندازد و مدعی شود دموکراتها مانع ادامه سیاست او شدهاند.
مسیر دوم، ادامه محاصره و فرسایش اقتصادی ایران است. اما تهران نیز میتواند برای بالابردن هزینه این سیاست تلاش کند. حمله به کشتیرانی، تهدید پایگاههای آمریکا و تشدید حملات نیروهای همسو با جمهوری اسلامی، خطر کشاندن واشینگتن به دور تازهای از عملیات نظامی را افزایش میدهد. فشار برای جلوگیری از جنگ، ممکن است خود به محرک ادامه آن تبدیل شود.
خلیج فارس هزینه میدهد، آمریکا سلاح میفروشد
کشورهای عربی خلیج فارس با خسارت حملات موشکی و پهپادی، اختلال در تجارت و هزینه بازسازی توان دفاعی روبهرو شدهاند. تلاش برای ساخت مسیرهای صادراتی جایگزین و کاهش وابستگی به تنگه هرمز بیشتر خواهد شد، اما همه این طرحها الزاماً به اجرا نمیرسند.
این دولتها احتمالاً همزمان دو سیاست را دنبال خواهند کرد: توافق با تهران برای کاهش خطر و حفظ دسترسی به تسلیحات، اطلاعات و فناوری آمریکا. واشینگتن ممکن است در ساختن نظم دلخواه خود ناکام بماند، اما همچنان فروشنده مشتاق تسلیحات و شریک صنایع دفاعی منطقه خواهد بود.
خاورمیانه، راهبرد آمریکا را تغییر میدهد
ادامه جنگ، نیروها و تجهیزات آمریکا را در منطقه درگیر نگه میدارد؛ منابعی که واشینگتن برای رقابت در غرب اقیانوس آرام نیز به آنها نیاز دارد. هرچه این درگیری طولانیتر شود، هزینه فرصت آن برای دیگر اولویتهای امنیتی آمریکا بیشتر خواهد شد.
ترامپ در کارزار انتخاباتی خود وعده داده بود جنگ تازهای آغاز نکند و به جنگها پایان دهد. اکنون بار دیگر میان آن وعده و سیاست عملی واشینگتن فاصله افتاده است. شاید نتیجه این جنگ، ساختن خاورمیانهای تازه نباشد؛ بلکه گرفتارشدن دوباره آمریکا در منطقهای باشد که قرار بود حضورش را در آن کاهش دهد.
این بار نیز ممکن است خاورمیانه راهبرد آمریکا را تغییر دهد، پیش از آنکه آمریکا بتواند خاورمیانه را مطابق خواست خود بسازد.



















