بی بی سی - مصطفی تاجزاده حدود شش سال پس از آزادی بار دیگر بازداشت شد. او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۴۰۰ داوطلب شد و در سالیان اخیر اصلاحات ساختاری را مطرح کرده است.
تاجزاده متولد سال ۱۳۳۶ در تهران است و در دهه ۶۰ سمتهایی چون مدیر کل وزارت ارشاد داشته اما جنجال برانگیزترین سمت او معاون سیاسی وزارت ارشاد در دولت محمد خاتمی بوده است. او پس از اعتراضات سال ۱۳۸۸ هفت سال زندانی شد و در سالیان اخیر موضوع «اصلاحات ساختاری» را مطرح کرده است.
خانواده روحانی و «کشتی نوح» در سیاست
خانواده آقای تاجزاده ساکن هرند، منطقهای کویری بین یزد و اصفهان بودند اما پدر و مادر او به تهران مهاجرت کرده و در محدوده میدان خراسان زندگی میکردند.
دو پدربزرگ تاجزاده و برخی از اقوام او روحانی بودند و محیالدین فاضل هرندی یکی از استادان حوزه علمیه قم دایی او بود و پدرش در میدان تره بار حجره داشته است.
با این حال او گفته که خانوادهاش در موضوعات سیاسی «کشتی نوح» بوده و از گروههای سیاسی از جمله تودهای، پیکاری و مجاهد خلق در خانوادهاش حضور داشتهاند.
تاجزاده گفته که در سالهای آخر مدرسه به دلیل بازیگوشی درسش خوب نبوده و در آزمون دانشگاه تهران قبول نشده اما در آزمون اعزام دانشجو به خارج قبول شد و به آمریکا رفته است. او خود گفته که در آمریکا درس نمیخوانده و تنها برای تمدید ویزا در کالج ثبتنام کرده بود.
او دو سال و ۹ ماه یعنی از دی ۵۴ تا شهریور ۵۷ در آمریکا بود و در اواخر سال ۵۶ به همراه افرادی چون حسن واعظی، محمود یاسینی و همایون خسروی گروه مسلحانه «فلق» را تشکیل داد.
آقای تاجزاده پس از انقلاب ۵۷ از اعضای جوان سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و جزو طیف مشهور به چپ این سازمان بود. او مسئول روابط عمومی و عضو دفتر سیاسی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی بود.
عضویت در هیات همراه محمدعلی رجایی
این عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مهر سال ۱۳۵۹ از اعضای هیات همراه محمدعلی رجایی نخست وزیر وقت در سفر به سازمان ملل بود و به همراه بهزاد نبوی، دیگر عضو برجسته سازمان در تدوین نطق او نیز نقش داشت.
آقای تاجزاده در دوره وزارت عبدالمجید معادیخواه، مدیر کل مطبوعات وزارت ارشاد شد و در دوره وزارت محمد خاتمی، مدیرکل نمایندگیهای فرهنگی در خارج از کشور بود. مجموعهای که رایزنیهای فرهنگی ایران در کشور را مدیریت میکرد.
او گفته که هدف اولیه این نمایندگیها صدور انقلاب بوده اما برنامههای فرهنگی نیز داشتند. در این دوره عطاءالله مهاجرانی به عنوان رایزن فرهنگی به پاکستان و صادق آینهوند به سوریه اعزام شدند.
آقای تاجزاده در سال ۱۳۶۳ معاون امور بینالملل وزارت ارشاد بود و تا پس از جنگ ایران و عراق در این سمت ماند. او در سال ۱۳۷۱ مسئول خانه ایران در پاریس شد اما مدت کوتاهی پس از استعفای محمد خاتمی از وزارت ارشاد به ایران بازگشت. آقای تاجزاده مدتی نیز در روزنامه همشهری فعالیت میکرد.
تاجزاده در سالهای پایانی دولت اکبر هاشمی رفسنجانی از گردانندگان نشریه «عصر ما»ارگان رسمی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و همچنین از مشاوران نشریه کیان بود که به جریان روشنفکری دینی مشهور بودند.
انفصال از خدمات دولتی پس از شکایت شورای نگهبان
نقطه اوج حضور مصطفی تاجزاده در فضای سیاسی، سمت معاون سیاسی وزارت کشور در دولت محمد خاتمی بود. هر چند عبدالله نوری به لحاظ سیاسی در آن زمان به جریان اکبر هاشمی رفسنجانی نزدیکتر بود اما تاجزاده به عنوان معاون سیاسی انتخاب شد.
آقای تاجزاده گفته که انتخابش به این سمت به دلیل روابط نزدیکش با محمد خاتمی رییس جمهور بوده و برخی اصلاحطلبان به عبدالله نوری توصیه کردهاند او را به این سمت منصوب کند.
یکی از موضوعات اصلی مربوط به استیضاح عبدالله نوری و برکناری او از وزارت کشور نیز اقدامات آقای تاجزاده بود که جریان مشهور به راست شدیدا با آن مخالف بودند.
او پس از برکناری عبدالله نوری با حکم محمد خاتمی به عنوان سرپرست وزارت کشور منصوب شد و در دوره وزارت عبدالواحد موسوی لاری نیز در سمت معاون سیاسی باقی ماند.
یکی از اقدامات در این دوره برگزاری اولین دوره انتخابات شورای شهر بود. او گفته که رهبر جمهوری اسلامی در ابتدا مخالف برگزاری این انتخابات بوده اما در نهایت آن را پذیرفته است.
در این دوره رسانههای جریان مشهور به راست اتهامات زیادی را علیه تاجزاده مطرح میکردند و حتی او را به سازماندهی اعتراضات دانشجویان پس از حمله به کوی دانشگاه تهران در ۱۸ تیر ۱۳۷۸ متهم میکردند اما او همه این اتهامات را کذب محض دانسته است.
اکبر هاشمی رفسنجانی در خاطرات سال ۱۳۷۷ خود نوشته که مقامات وزارت اطلاعات در دوره وزارت قربانعلی دری نجف آبادی از جمله حسامالدین آشنا در دیدار با او از کارهای «تند وزارت کشور به خصوص تاجزاده» ابراز نگرانی کردهاند.
آقای تاجزاده همچنین عضو حزب جبهه مشارکت بود که اصلاح طلبان نزدیک به محمد خاتمی پس از دوم خرداد ۱۳۷۶ تاسیس کردند.
در انتخابات مجلس ششم شورای نگهبان انتخابات در برخی حوزههای انتخابیه را باطل و از تاجزاده و تعداد دیگری از مقامات وزارت کشور شکایت کرد. آقای تاجزاده گفته که دادگاه نتوانست هیچ تقلبی را در انتخابات ثابت کند اما او با اتهاماتی چون عدم همکاری با سازمان بازرسی به سه سال انفصال از خدمات دولتی محکوم شد. آقای تاجزاده و وزارت کشور نیز از احمد جنتی شکایت کردند اما به این شکایت رسیدگی نشد.
شکست در انتخابات شورای شهر
او پس از آن سمت بالای دولتی نداشت و نامزد دومین دوره انتخابات شورای شهر شد. انتخاباتی که در آن اصلاح طلبان شکست خوردند و با پیروزی اصولگرایان محمود احمدی نژاد شهردار تهران شد.
آقای تاجزاده در دهه ۸۰ همچنین نشستهایی را با حضور برخی شخصیتهای دانشگاهی و روشنفکران دینی برگزار میکرد.
او در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ عضو ستاد مصطفی معین بود و در تشکیل «جبهه دموکراسی و حقوق بشر» به همراه نمایندگان نهضت آزادی و جمعی از نیروهای ملی - مذهبی نقش داشت. تاجزاده در جلسه مصطفی معین با نمایندگان نهضت آزادی و نیروهای نیروهای ملی ـ مذهبی نیز حضور داشت.
آقای تاجزاده در انتخابات سال ۱۳۸۸ نیز از اعضای ستاد میرحسین موسوی بود و پس از انتخابات بازداشت شد. معاون سابق سیاسی وزیر کشور گفته بود که در این انتخابات تقلب نشده اما «کودتا» شده است.
او در جلسات دادگاه در حرکتی اعتراضی هرگز از خود دفاع نکرد و گفت، تا زمانی که به شکایت او علیه احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان، رسیدگی نشود نیازی به حضور در دادگاه و دفاع از خود نمیبیند.
مصطفی تاجزاده به جرم «اقدام علیه امنیت ملی» و «تبلیغ علیه نظام» به شش سال حبس محکوم شده بود و پس از آن به یک سال زندان دیگر محکوم شد. مصطفی تاجزاده و همسرش چندین بار اعلام کردند که مجتبی خامنهای پرونده او و اعضای خانوادهاش را شخصا تحت نظر دارد.
او در دوره زندان نامههای متعددی به رهبر جمهوری اسلامی و دیگر چهرههای سیاسی نوشت. این عضو سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و حزب جبهه مشارکت ایران اسلامی در این نامهها و نوشتهها آیتالله خامنهای را مسئول وضع موجود دانسته بود.
آقای تاجزاده خرداد ۱۳۸۹ در سالروز دستگیری خود نامه «پدر، مادر، ما باز هم متهمیم » را منتشر و از «خطاهای خود» و دیگر چهرههای انقلابی پوزش خواست.
او در نامه دیگری آینده سیاسی ایران را با عربستان سعودی مقایسه کرده و نوشته بود: «کودتای انتخاباتی ۱۳۸۸ ایران شبیه عربستان میشود که مفتی آن فتوا میدهد، تظاهرات مسالمتآمیز مردم فتنه است و اطاعت از حکومت و حاکم هم اطاعت از خداست و انتخابات آزاد هم در کشور بیمعنی است».
مصطفی تاجزاده سال ۱۳۹۲ از محمد خاتمی رئیس جمهور پیشین ایران دعوت کرده بود تا در انتخابات ریاست جمهوری شرکت کند.
او ۱۵ خرداد ۱۳۹۵ پس از اتمام دوران محکومیتش از زندان آزاد شد و در سالیان اخیر موضوع «اصلاح ساختاری» را مطرح کرده است.
آقای تاجزاده از امضا کنندگان بیانیه ۷۷ فعال سیاسی در اعتراض به سرکوب اعتراضات آبان سال ۱۳۹۸ بود که خواستار برخورد قانونی با عاملان شلیک به مردم شده بودند.
او در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ نامزد شد و شورای نگهبان صلاحیتش را رد کرد.
مصطفی تاجزاده در بیانیه نامزدی خود نوشت: «میآیم تا با جلب همکاری رهبر، اصلاح قانوناساسی ممکن شود؛ رهبری دورهای و انتخابی شود».
آقای تاجزاده در کلابهاوس گفته پیشنهادش نامزدی رضا خاتمی و معاون اولی محسن صفایی فراهانی بوده است. در نهایت اما رضا خاتمی این پیشنهاد را نپذیرفته و خود تاجزاده نامزد شده است.
نامزدی او در انتخابات ریاست جمهوری و موضوع «اصلاحات ساختاری» انتقاد برخی از چهرههای اصلاحطلب را به دنبال داشته است.
از جمله محمد عطریانفر، از چهرههای ارشد حزب کارگزاران سازندگی نیز گفته بود: «هیچ توضیح منطقی برای حضور مصطفی تاجزاده مطرح نشده است.»
سعید حجاریان از چهرههای شاخص اصلاحطلب نیز ایده تاجزاده برای اصلاحات ساختاری را غیر ممکن دانسته بود. او نوشته بود: «مهمترین پرسش این است که چنین تغییری بناست از درون نظام رخ دهد یا از بیرون؟ اگر تغییر از درون در دستور کار باشد، وفق قانون اساسی همه راهها به رهبری ختم میشود. اما تغییر قانون اساسی از بیرون مستلزم تغییر نظام حقیقی قدرت است که بحثی جداگانه میطلبد.»
آقای تاجزاده در نامهای به حجاریان ضمن پذیرش این موضوع که رهبر جمهوری اسلامی تن به اصلاحات ساختاری و حتی اصلاحات نمیدهد نوشته بود که پس از بالا گرفتن بحران «حاکمیت چارهای جز بازگشت به مردم نخواهد داشت» و در آن زمان «گفتوگو و چانهزنی برای توافق بزرگ را نباید و نمیتوان به تایید و ردصلاحیت نامزدها و درحد تشکیل فراکسیون امید یا دولت روحانی تقلیل داد. زیرا بنبستشکن نیستند و نمیتوانند بر دو بحران مشروعیت سیاسی و ناکارآمدی غلبه کرده و اوضاع اقتصادی و اجتماعی را بهسامان کنند.»
فخرالسادات محتشمیپور همسر مصطفی تاجزاده نیز فعال سیاسی است. آنان عروسی خود را سال ۱۳۵۹ در مسجد الجواد برگزار کردند. کارت دعوت عروسی آنان نیز با عکس آیتالله خمینی منتشر شده که به گفته خودش شبیه بیانیه بوده است.
![za_070822.jpg](https://news.gooya.com/2022/07/09/za_070822.jpg)
پیام و پیامد بازداشت مصطفی تاجزاده