به گزارش لوموند با ازسرگیری مذاکرات میان واشنگتن و تهران، محافل امنیتی اسرائیل با ابراز تردید جدی نسبت به کارآمدی این گفتگوها تأکید میکنند که جمهوری اسلامی یا با تاکتیک همیشگی خرید زمان، این مذاکرات را به بنبست خواهد کشاند، یا در برابر مطالبات حداکثری آمریکا عقبنشینی نخواهد کرد. در ارزیابی غالب نهادهای امنیتی اسرائیل، حتی تشدید فشار نظامی نیز بدون هدف قرار دادن شخص علی خامنهای قادر به فروپاشی ساختار قدرت در ایران نخواهد بود و حذف رهبر شرط اصلی هر سناریوی تغییر بنیادین در تهران است
ناصر اعتمادی - رادیو بین المللی فرانسه
همزمان با ازسرگیری مذاکرات میان واشنگتن و تهران در مسقط، پایتخت عمان، محافل امنیتی اسرائیل نسبت به کارآمدی این گفتگوها ابراز تردید جدی میکنند. بهگزارش لوموند، ارزیابی غالب در اسرائیل آن است که جمهوری اسلامی یا با تاکتیک همیشگی خرید زمان برای حفظ برنامۀ هستهای خود، این مذاکرات را به بنبست خواهد کشاند، یا در صورت مواجهه با مطالبات حداکثری آمریکا، از پذیرش آنها سر باز خواهد زد.
از نگاه مقامهای اسرائیلی، چنین مطالباتی باید شامل انتقال کامل ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از ایران، توقف هرگونه غنیسازی، محدودسازی تولید موشکهای بالستیکی و پایان حمایت مالی و نظامی تهران از نیروهای همپیمان منطقهای باشد. اسرائیل امیدوار است دولت دونالد ترامپ این خطوط را بهعنوان شروط غیرقابل مذاکره به تهران تحمیل کند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز سهشنبه در دیدار با استیو ویتکاف، فرستادۀ ویژه کاخ سفید، بهصراحت هشدار داد که «بارها ثابت شده که نمیتوان به هیچیک از تعهدات ایران اعتماد کرد». طی دو هفته گذشته، رئیس اطلاعات نظامی اسرائیل، رئیس ستاد ارتش و فرمانده نیروی هوایی این کشور به واشنگتن سفر کردهاند تا خود را برای سناریوی حملات احتمالی آمریکا به ایران آماده کنند. این حملات که از نگاه تلآویو میتوانند پاسخی به کشتار هزاران معترض ایرانی در اواسط ژانویه گذشته باشد: کشتاری که بهگفتۀ ناظران، خونینترین سرکوب در تاریخ جمهوری اسلامی بوده است.
👈مطالب بیشتر در سایت رادیو بین المللی فرانسه
با این حال، گزارشگر لوموند تصریح می کند، که خود نتانیاهو در ژانویه به کاخ سفید توصیه کرده بود که از تبدیل فوری وعده حمایت از معترضان به اقدام نظامی پرهیز کند. یکی از مقامهای پیشین ارشد اطلاعاتی اسرائیل، که نخواسته نامش فاش شود، به لوموند میگوید: «بسیاری در اسرائیل ناامید شدند. سالها فشار به رژیم قرار بود به این نقطه برسد، اما در روز موعود، هیچچیز آماده نبود.» او ضعف آرایش نظامی آمریکا در خلیج فارس را در آن مقطع، نشانهای از این فقدان آمادگی میداند.
«فرصتی بیسابقه»
با وجود این ناکامی، بسیاری از کارشناسان امنیتی در تلآویو همچنان بر این باورند که ضربات نظامی میتوانند رژیم ایران را بهطور جدی متزلزل کنند. یکی از افسران ذخیرۀ اسرائیلی که سالها بر پرونده ایران کار کرده است، میگوید: «از یک ماه پیش، امکان سقوط رژیم واقعبینانه شده است. احساس یک فرصت بیسابقه همچنان وجود دارد.»
پس از کشتارهای اوایل ژانویه، آمریکا نیروهای خود را در خاورمیانه تقویت کرده است. همزمان، سنت مذهبی چهلم قربانیان، که در میانه فوریه برگزار میشود، میتواند بار دیگر به تجمعات اعتراضی دامن بزند. با این حال، بهگفتۀ این مقام اطلاعاتی، برای علی خامنهای «تسلیم کامل در برابر واشنگتن وسوسهانگیز نیست». او میافزاید: «خامنهای شاید ترجیح دهد آمریکا را به آستانه درگیری بکشاند، منتظر حملات بماند و تا حد ممکن به اسرائیل و دولتهای خلیج فارس ضربه بزند، به این امید که آنها از ترامپ بخواهند جنگ را متوقف کند.»
در این چارچوب، یک پرسش محوری در محافل امنیتی اسرائیل مطرح است: آیا اطلاعات و نیروی هوایی آمریکا توان هدف قرار دادن خود علی خامنهای را دارند؟ بهگفتۀ آونر ویلان، افسر پیشین دستگاههای امنیتی اسرائیل که دو دهه بر پرونده ایران کار کرده است: «امروز میتوان به رژیم ایران یک شوک جدی وارد کرد، اما بدون کشتن رهبر، احتمال فروپاشی رژیم بسیار کم است. کل سیستم حول شخص خامنهای بنا شده و نهادهای قدیمی جمهوری اسلامی از درون فاسد شدهاند.» او تأکید میکند: «تا زمانی که خامنهای زنده است، نیروهای امنیتی در سرکوب تردید نخواهند کرد.»
راهبردی پرخطر
در جریان جنگ ژوئن گذشته، اسرائیل با پشتیبانی آمریکا کوشید بخش نظامی برنامۀ هستهای ایران و زرادخانۀ موشکی آن را نابود کند، هرچند این اهداف بهطور کامل محقق نشد. حملات اولیه اسرائیل بخشی از فرماندهان ارشد نظامی ایران را از میان برد و پدافند هوایی این کشور را مختل کرد. بنا بر گزارش نیویورک تایمز، در روز چهارم جنگ، اسرائیل حتی نشست شورای عالی امنیت ملی ایران را هدف قرار داد.
اکنون، بهگفتۀ کارشناسان اسرائیلی، هر راهبردی برای تضعیف رژیم باید علاوه بر فرماندهان نظامی، ساختارهای اصلی سرکوب داخلی، از جمله مقرهای سپاه پاسداران را هدف بگیرد. بهگفتۀ یکی از مقامهای اطلاعاتی اسرائیل، «در نقطهای خاص، فشار خارجی لازم، شکافها را پدیدار می کند و برخی افسران برای حفظ خود و خانوادههایشان تغییر موضع میدهند».
راز زیمت، پژوهشگر مؤسسۀ مطالعات امنیت ملی اسرائیل، این راهبرد را «بسیار پرخطر» میداند، اما معتقد است که میتواند به «گذار درونی» در ساختار قدرت ایران بینجامد : سناریویی که در آن فردی از درون سپاه، پس از خامنهای، زمام امور را به دست گیرد. بهگفتۀ او، این وضعیت «از رکود کنونی بهتر است».
در همین حال، اسرائیل خود را برای پیامدهای یک درگیری گسترده آماده میکند. فرماندهی داخلی ارتش این کشور در روزهای اخیر تمرینهای گستردهای را برای مقابله با حملات موشکی احتمالی انجام داده است. بهگفتۀ منابع امنیتی، خطر اصلی نهتنها متوجه اسرائیل، بلکه متوجه کشورهای خلیج فارس، زیرساختهای نفتی آنها، پایگاههای آمریکا و تنگۀ هرمز است؛ گلوگاهی که بخش بزرگی از نفت جهان از آن عبور میکند.
در نهایت، بهنوشتۀ لوموند، در محاسبات امنیتی اسرائیل این احتمال نیز وجود دارد که در صورت طولانی شدن درگیری، هدف قرار دادن زیرساختهای نفتی ایران بهعنوان ابزاری برای واداشتن تهران به پذیرش آتشبس در دستور کار قرار گیرد : سناریویی که نشان میدهد از نگاه تلآویو، گزینه نظامی همچنان روی میز است، حتی اگر مذاکرات مسقط ادامه یابد.
