خبرنامه گویا: این یادداشت بیانگر دیدگاه نویسنده درباره ماهیت روابط جمهوری اسلامی و ایالات متحده است. تحریریه خبرنامه گویا، ضمن حفظ نظر نویسنده، متن را از نظر نگارشی و روانی ویرایش کرده است* انتشار این مطلب به معنای تأیید همه ارزیابیها و نتیجهگیریهای مطرحشده در آن نیست
***
یدالله کریمیپور
رابطه ایران و آمریکا بیشباهت به رابطه دو همسایه نیست که خانههایشان کنار هم است، ولی زمین تا آسمان با هم اختلاف دارند. اگر از کارشناسان بپرسید، میگویند احتمال اینکه این دو همسایه مدتی بسیار کوتاه با هم «آتشبس» کنند و مثلاً بر سر پارک کردن ماشین یا ریختن زبالهها، به توافق موقت برسند، کم نیست. یعنی دستیابی به توافقی تاکتیکی و کوچک. ولی اینکه توقع داشته باشیم این دو همسایه با این همه اختلاف شدید، ناگهان با هم صلح کامل کنند، خانوادگی رفتوآمد داشته باشند و به هم اعتماد کنند، محال است؛ مگر اینکه یکی از آنها کل افکار و سبک زندگیاش را عوض کند.
ساده و روشن، تا زمانی که جمهوری اسلامی با همین اهداف و ساختار کنونی باقی بماند و آمریکا هم نخواهد از مواضع خود کوتاه بیاید، این دو حداکثر میتوانند مثل دو رقیب خسته، برای مدتی کوتاه دست از دعوا بردارند یا برای چند موضوع کوچک پشت میز بنشینند؛ ولی انتظار برقراری صلحی دائمی، آشتیکنان واقعی و دوستی پایدار، بین این دو، با واقعیتهای روی زمین همخوانی ندارد.
(*این واقعیت را میتوان در تجربه بیش از چهار دهه روابط دو کشور نیز مشاهده کرد. از بحران گروگانگیری سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ گرفته تا ماجرای ایران-کنترا، همکاریهای محدود پس از حملات ۱۱ سپتامبر، مذاکرات طولانی هستهای و توافق برجام، بارها تلاشهایی برای کاهش تنش یا ایجاد مسیرهای جدید تعامل صورت گرفته است. با این حال، هیچیک از این مقاطع نتوانستهاند به شکلگیری اعتماد پایدار یا عادیسازی روابط منجر شوند و هر بار اختلافهای بنیادین سیاسی و ایدئولوژیک دوباره خود را نشان دادهاند.)
کوتاه آن که:
ایران و آمریکا از دیدگاه شاخصهای ژئواستراتژیک میتوانند بهترین دوستان و متحدان استراتژیک باشند؛ ولی حتی امکان همزیستی مسالمتآمیز، احترام متقابل و صلح پایدار، بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده نزدیک به ناممکن است.
