چرا ترامپ مدام میان «توافق نزدیک است» و «حمله در راه است» در نوسان است؟
ترامپ میان دو هدف حرکت میکند: جلوگیری از جهش قیمت نفت و جلوگیری از برداشت ضعف درمقابل جمهوری اسلامی
خبرنامه گویا - این یادداشت تلاشی است برای توضیح آنچه ممکن است پشت پیامهای متناقض ترامپ قرار داشته باشد. با این حال، باید توجه داشت که در ساعات اخیر گزارشهایی درباره احتمال دستیابی به یک توافق یا «پیشرفت چشمگیر» در مذاکرات نیز منتشر شده و وضعیت همچنان سیال و در حال تغییر است.
از زمان اعلام آتشبس، دونالد ترامپ تقریباً هر روز میان دو پیام ظاهراً متناقض در رفتوآمد بوده است: یک روز میگوید توافق با جمهوری اسلامی «بسیار نزدیک» است و روز بعد هشدار میدهد که اگر توافقی حاصل نشود، حملات جدیدی در راه خواهد بود. بسیاری این اظهارات را نشانه سردرگمی یا بیثباتی در سیاست آمریکا میدانند، اما شاید توضیح سادهتر این باشد که واشنگتن اساساً در حال دنبال کردن یک راهبرد دوگانه است: حفظ فشار حداکثری اقتصادی بدون ورود به یک جنگ تمامعیار جدید.
نشانههای هفته گذشته حاکی از آن است که دولت ترامپ در شرایط کنونی تمایلی به آغاز جنگی گسترده علیه جمهوری اسلامی ندارد. حتی پس از سرنگونی بالگرد آمریکایی و تبادل حملات اخیر، پاسخهای آمریکا محدود و هدفمند باقی ماند. خود ترامپ نیز چندین بار تأکید کرده که نمیخواهد وارد جنگی شود که هزینههای مالی و انسانی آن از کنترل خارج شود. در مقابل، به نظر میرسد واشنگتن به این جمعبندی رسیده که ادامه محاصره دریایی، محدودسازی صادرات نفت رژیم ایران و افزایش فشار اقتصادی میتواند ابزار مؤثرتری برای فرسایش توان حکومت باشد.
در همین چارچوب، اظهارات متناقض ترامپ ممکن است بیش از آنکه خطاب به تهران باشد، برای مدیریت بازارها و رفتار بازیگران منطقهای طراحی شده باشد.
اگر رئیسجمهور آمریکا صرفاً از حمله سخن بگوید، بازار نفت با جهش شدید قیمت روبهرو خواهد شد؛ اگر فقط از توافق حرف بزند، جمهوری اسلامی یا نیروهای وابسته به آن ممکن است این پیام را بهعنوان نشانه ضعف تلقی کنند.
بنابراین واشنگتن تلاش میکند همزمان دو پیام را منتقل کند: «درِ مذاکره باز است» و «گزینه نظامی همچنان روی میز قرار دارد».
این ترکیب همچنین میتواند انگیزه سپاه برای اقدامات تهاجمی یا حملات پیشدستانه علیه کشتیرانی و زیرساختهای منطقه را کاهش دهد. گزارشهای روزهای اخیر نیز نشان میدهد که آمریکا همچنان در حال اسکورت مخفیانه نفتکشها و کشتیهای تجاری از تنگه هرمز است و حتی ترامپ مدعی شده دهها نفتکش در هفتههای گذشته تحت حفاظت آمریکا از این مسیر عبور کردهاند.
از این زاویه، حملات اخیر آمریکا به رادارها، سامانههای نظارتی و برخی زیرساختهای نظامی جنوب ایران را نیز میتوان بخشی از همین راهبرد دانست.هدف اصلی احتمالاً آمادهسازی شرایط برای عبور امنتر کشتیها از تنگه هرمز و کاهش توان جمهوری اسلامی در رهگیری یا تهدید مسیرهای انرژی بوده است، نه آغاز مرحلهای جدید از جنگ.
اسرائیل هیوم در گزارشی نوشت، برخی نفتکشها با خاموش کردن سامانههای رهگیری و انجام عملیات انتقال محموله در دریا فعالیت کردهاند. به گفته این نشریه واشنگتن در حال ایجاد یک مسیر عملی برای حفظ جریان صادرات نفت و تجارت منطقهای بدون ورود به رویارویی مستقیم گسترده با جمهوری اسلامی است. گفته می شود دولت آمریکا برای بخشی از این ناوگان به نوعی پوشش بیمهای یا تضمین دولتی متوسل شده باشد تا تعداد محدودی نفتکش بتوانند بارها این مسیر را طی کنند و سپس محمولهها در آبهای عمان یا مناطق امنتر میان کشتیهای دیگر جابهجا شوند.
آنچه فعلاً کمتر دیده میشود، نشانههای یک توافق جامع و پایدار است. فاصله میان خواستههای دو طرف همچنان زیاد به نظر میرسد و به همین دلیل محتملترین سناریو در کوتاهمدت نه صلح کامل است و نه جنگ فراگیر؛ بلکه ادامه وضعیتی میان این دو.
چرخش دوباره ترامپ
