یدالله کریمی پور
سخنان اخیر پزشکیان تکاندهنده است؛ او با ادبیاتی روشن، منبع اصلی خطر را نه توطئههای خارجی، بلکه «نارضایتی معیشتی و خدماترسانی» میداند. او به عنوان رئیس دولت متوجه شده که تابآوری اقتصادی جامعه کاهش یافته و فرمولهای قدیمی «صبر و مقاومت» دیگر کارایی ندارند.
در ادبیات سیاسی حاکمیت، اقتدار معمولاً با موشکها، نفوذ منطقهای یا حضور در پای صندوقهای رأی تعریف میشود؛ ولی پزشکیان اعتراف میکند که این ابهت مستقیماً به «سکوت یا رضایت نسبی خیابان» وابسته است. از دیدگاه او، اعتراضات مردمی تنها یک چالش امنیتی نیست، بلکه ضربهای نمادین به مشروعیت ساختار است که ترمیم آن به سادگی ممکن نیست.
رئیسجمهور در ساختار ایران مجری سیاستهای کلان است و بخش بزرگی از اقتصاد و سیاست در دست نهادهای فرادولتی قرار دارد. وقتی پزشکیان از لزوم رفع کمبودها سخن میگوید، مخاطب او فقط مردم نیستند؛ بلکه به بخشهای نادیدنی حاکمیت هشدار میدهد که کارشکنی، تندروی یا عدم همکاری در حل بحرانهای بینالمللی، مستقیماً به انفجار اجتماعی منجر خواهد شد. پیام او روشن است: «اگر دولت من شکست بخورد، کل سیستم آسیب میبیند.»
او همچنان از کلیدواژه «خوشحالی دشمنان» استفاده میکند، ولی نه برای متهم کردن معترضان، بلکه به عنوان یک اهرم فشار بر نهادهای امنیتی و نظامی تا برای حفظ نظام هم که شده، دست دولت را در اصلاحات اقتصادی و گشایشهای بینالمللی باز بگذارند؛ وگرنه بدیل آن، بازی را برای همه به هم خواهد زد.
این سخنان، سنجشی واقعبینانه از میزان بقای سیستم است. پزشکیان با آگاهی از آمارهای واقعی و گزارشهای محرمانه، هشدار میدهد که ساختار روی لبه تیغ قرار دارد و دیگر فرصتی برای آزمون و خطا باقی نمانده است.
*یدالله کریمیپور، استاد جغرافیای سیاسی دانشگاه خوارزمی تهران و عضو پیشین هیئت تحریریه روزنامه کیهان که در داخل ایران به سر میبرد و در ماههای اخیر بارها به نقد برخی سیاستها و عملکردهای جمهوری اسلامی پرداخته است.
علی شاکری زند درگذشت
