برای اولیویه دالاژ Olivier Da Lage - پژوهشگر ِ وابسته به مؤسسه روابط بین‌المللی و استراتژیک (IRIS ) و ویژه کار ِ شبه جزیره ِ عربستان، در این مرحله هیچ دلیلی برای ایجاد ارتباط بین از سرگیری این درگیری‌ها در یمن و توافق امضاء شده در هفته ی گذشته وجود ندارد : « این روندی است که از قبل در جریان بوده است. ممکن است یک چالش باشد، راهی برای نشان دادن اینکه آن‌ها نمی ترسند. اما، اکنون چندین هفته است که نشانه‌هایی از تجدید تنش ها، از جمله تنش‌های نظامی مشاهده کرده ایم»

با این وجود، این توافق جدید در پی جنگی که توسط ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز شد، حاصل می شود. و این در حالی است که برخی از تحلیلگران آن را به دلیل شباهت به ماده ۵ پیمان اتلانتیک ِ شمالی، « ناتوی اسلامی» می نامند. این اتحاد بیش از هر چیز یک اتحاد استراتژیک و سیاسی است؛ تا یک اتحاد نظامی. مهمتر از همه، این اتحاد تکمیل‌کننده ی پیمان امنیتی منعقد شده بین عربستان سعودی و پاکستان در سپتامبر گذشته است و سپس به ترکیه گسترش یافت.

هشداری به ایالات متحده؟

این کارشناس معتقد است که امضای این پیمان در درجه نخست نشان دهنده ی ناتوانی ایالات متحده «در ایفای نقش محافظت از پادشاهی های خلیج فارس، و نقشی را که آنها انتظار داشتند به آن متکی باشند» بر قرار شده است. در حالی که این سه کشور همچنان متحدان واشنگتن در منطقه هستند، از طریق این پیمان، از یک سو بی اعتمادی خود به جمهوری اسلامی ایران و دولت اسرائیل را ابراز می‌کنند و از سوی دیگر به کاستی های آمریکا پا می فشارند. ار آغاز جنگ، پادشاهی های خلیج فارس فهمیده اند که دیگر نمی‌توانند مانند گذشته روی متحد ِ آمریکایی خود حساب کنند. زیرا واشنگتن نتوانسته است از بمباران ِ زیر ساخت های آنها توسط ایران جلوگیری کند.

بنا براین، هدف ریاض تنوع بخشیدن به مشارکت های خود، بدون پشت کردن به متحد تاریخی خود، ایالات متحده است. اولیویه دالاژ چنین ادامه می‌دهد : « ما به سمت سیستم‌های تضمین منطقه ای حرکت می کنیم، نه برای جایگزینی آنچه که از پیش وجود داشته است. ولی درعین حال، تلاش برای آنچه از پیش وجود دارد ولی خیلی خوب کار نمی کند، باید ادامه پیدا کند. »

پس از اعلام این اتحاد، بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که میتوان در آن، ماهیت یک اتحاد سه گانه ی تکمیل‌کننده را دید. در حالی که عربستان سعودی، صادر کننده ی پیشروی نفت خام در جهان، منابع مالی قابل توجهی دارد؛ توانایی نظامی آن بر خلاف ترکیه و پاکستان محدود است. آیا این نشان می‌دهد که عربستان سعودی می‌تواند به ستون فقرات مالی توسعه تسلیحاتی شرکای خود تبدیل شود؟اولیویه دالاژ این فرضیه را رد می‌کند : « ریاض در حال حاضر فاقد ظرفیت صنعتی لازم برای مطابقت با جاه طلبی های خود است. سعودی ها صرفاً دیدگاهی ۳۶۰ درجه دارند. آن‌ها به ایالات متحده پشت نمی کنند، اما از یک همکاری تقریباً انحصاری که دهه ها ادامه داشته است، بیرون می آیند.

کشورهایی که با سوء ظن به این توافق نگاه می‌کنند

طبیعتاً این نزدیکی در همه جای منطقه پسندیده نیست. در حالی که هیچ کشوری تاکنون علناً نارضایتی خود را از امضای این توافق ابراز نکرده است، برخی دلیل خوبی برای نگرانی دارند. نخست، در اسرائیل، جایی که چشم انداز پیوستن عربستان سعودی به توافق های ابراهیم ( معاهده هایی که در سال ۲۰۲۰ امضاء شد و اجازه ی عادی سازی روابط دیپلماتیک بین اسرائیل و چندین کشور عربی را می دهد.) به تدریج در حال محو شدن است.اولیویه دالاژ توضیح می‌دهد : « کشورهای خلیج فارس قصد دارند این پیام را به گوش همه برسانند که اسرائیل، مانند ایران، عامل عدم تعادل و بی ثباتی در منطقه است.»

هند نیز با سوء ظن به این نزدیکی نگاه می کند. دهلی نو این توافقنامه استرا تژیک منعقد شده در سپتامبر گذشته بین پاکستان و عربستان را به شدت محکوم کرده بود. او از تقویت روابط بین رقیب اصلی خود پاکستان و عربستان سعودی که سعی می‌کند با آنها روابط خوب، از جمله روابط استرا تژیک را حفظ کند، چندان خوشحال نیست.

اولیویه دالاژ، که او نیز روی این سوژه کار کرده است و کتاب ِ «هند، یک غول شکننده» (۲۰۲۲) را منتشر کرده، می‌گوید : تمام سیاست خارجی هند و بویژه از زمان به قدرت رسیدن نارندرا مودی در سال ۲۰۱۴، شامل به حاشیه راندن پاکستان بوده است. و از سوی دیگر، بیش از یکسال است که پاکستان دوباره مرکزیت ویژه ای در چشم ایالات متحده پیدا کرده و طبیعتاً این نمی‌تواند دهلی نو را خوشحال کند.[ اشاره به نقش میانجیگری در جنگ بین جمهوری اسلامی و آمریکا و اسرائیل است.] اما هند از بیان علنی آن خودداری کرده است. و دالاژ چنین ادامه می‌دهد : جنگی که شش ماه پیش آغاز شد، همچنان به تعریف و تحکیم اتحاد ها در منطقه ای که دستخوش تحولات عمیقی است، ادامه خواهد داد.

نوشته های داخل ِ [ ] از مترجم است.

*https://www.marianne.net/monde/vers-un-otan-islamique-l-arabie-saoudite-entend-sortir-d-un-partenariat-quasi-exclusif-avec-les-etats-unis