خبرنامه گویا - به گفته رابین بروکس، اقتصاددان و پژوهشگر ارشد موسسه بروکینگز، فشار محاصره نفتی و تحریم‌های آمریکا اکنون با شدت فزاینده‌ای اقتصاد جمهوری اسلامی را هدف گرفته است. شواهد نشان می‌دهد تهران بیش از پیش برای حفظ ثبات اقتصادی و اجتماعی با مشکل روبه‌رو شده و احتمال رسیدن این فشارها به نقطه‌ای بحرانی در حال افزایش است:
من از ماه‌ها پیش استدلال کرده‌ام که هدف اصلی محاصره باید قطع جریان درآمد نفتی ایران باشد. اقتصاد جمهوری اسلامی به‌شدت به پول حاصل از صادرات نفت وابسته است؛ همان ارزی که امکان واردات کالا، تجهیزات و مواد مورد نیاز کشور را فراهم می‌کند. وقتی این درآمد کاهش یابد، توان واردات نیز به‌سرعت محدود می‌شود.
تحریم‌های مالی این فشار را بیشتر می‌کنند. حتی اگر جمهوری اسلامی همچنان به بخشی از درآمد نفتی دسترسی داشته باشد، تهدید تحریم باعث می‌شود بانک‌ها، شرکت‌ها و فروشندگان خارجی برای معامله با ایران احتیاط بیشتری کنند. در نتیجه بخشی از پولی که تهران در اختیار دارد نیز عملاً استفاده‌ناپذیر می‌شود.
رفتار ریال به‌خوبی شدت این فشار را نشان می‌دهد. هر بار که محاصره اعمال شده، ارزش پول ایران به‌شدت کاهش یافته است. دور فعلی محدودیت‌ها نیز بسیار سنگین‌تر از مرحله نخست است و سقوط ریال این تفاوت را به‌وضوح نشان می‌دهد. اگر سرعت افت اخیر سالانه محاسبه شود، کاهش ارزش ریال به حدود ۱۴۰ درصد می‌رسد؛ بسیار فراتر از روند معمول کاهش ارزش پول ایران.
با این حال، تهران تاکنون یک ضربه‌گیر موقت در اختیار داشت. در چهار هفته‌ای که محاصره متوقف شده بود، ایران حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت صادر کرد. بخش بزرگی از این نفت مدتی در نفتکش‌های نزدیک چین باقی ماند و به‌تدریج فروخته شد. همین محموله‌ها باعث شد جمهوری اسلامی حتی پس از بازگشت محاصره نیز برای مدتی به بخشی از درآمد نفتی دسترسی داشته باشد.
اکنون این ذخیره تقریباً تمام شده است. این یعنی درآمدهای نفتی ایران می‌تواند به‌زودی به پایین‌ترین سطح برسد و اثر کامل محاصره و تحریم‌های آمریکا تازه از این مرحله به بعد نمایان شود.
آنچه تاکنون در اقتصاد رژیم ایران دیده‌ایم ممکن است فقط مقدمه بوده باشد. فشار اصلی اکنون در حال رسیدن است.
