مزایای ادامه شرایط جنگی برای جمهوری اسلامی

ماندن استخوان جنگ در زخم ایران، چه منافعی برای جمهوری اسلامی دارد؟

حسن نوقیان

برخلاف بسیاری از محاسبات اشتباهی که طی سال‌های گذشته از جمهوری اسلامی دیده شده، به نظر می‌رسد تداوم شرایط جنگی و نیمه‌جنگی دست‌کم در برخی حوزه‌ها با منافع ساختار قدرت همسو باشد؛ تا جایی که حکومت حاضر است هزینه‌های سنگینی، از آسیب به زیرساخت‌های کشور گرفته تا فشار اقتصادی و حتی خطر از دست رفتن برخی چهره‌های ارشد خود را بپذیرد، اما از پایان سریع تنش‌ها استقبال نکند. اگر این فرض درست باشد، می‌توان چند دلیل احتمالی برای چنین رویکردی برشمرد:

• ادامه وضعیت مبهم کنونی و به حاشیه رفتن ابعاد و پیامدهای بحران جانشینی.

• کاهش نسبی تقاضا برای ارز در فضای بلاتکلیف جنگی و به تعویق افتادن جهش‌های احتمالی نرخ ارز.

• کاهش شفافیت مالی و گسترش امکان فساد به بهانه شرایط اضطراری.

• کاهش احتمال شکل‌گیری اعتراضات گسترده و فراهم شدن زمینه برای تشدید فضای امنیتی، محدودیت رسانه‌ها، سانسور، قطع اینترنت و برخورد با مخالفان تحت عنوان شرایط جنگی.

• قرار گرفتن مسائلی مانند بحران معیشت، فقر، سوءمدیریت و نقض حقوق بشر در حاشیه افکار عمومی و امکان نسبت دادن بخش مهمی از مشکلات اقتصادی به جنگ و تحریم.

• افزایش توان هسته اصلی قدرت برای حذف یا مهار رقبای درون حاکمیت و ایجاد انسجام بیشتر در ساختار تصمیم‌گیری.

• بسیج و سازماندهی آسان‌تر حامیان حکومت در فضای جنگی.

• سرگرم شدن قدرت‌ها و نهادهای بین‌المللی به بحران منطقه و فراهم شدن، از نگاه نویسنده، فضای مناسب‌تر برای پیشبرد برنامه هسته‌ای و تقویت استدلال‌های موافق تغییر دکترین هسته‌ای.

• القای احساس مقاومت و ایستادگی در برابر آمریکا و اسرائیل؛ روایتی که در آن صرف تداوم بقای حکومت می‌تواند به‌عنوان نوعی «پیروزی» معرفی شود، حتی اگر هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل شده باشد.

از منظر نویسنده، جمهوری اسلامی ممکن است فرسایشی شدن جنگ را با سه هدف دنبال کند: