فمن: جنبش سينه‌لخت‌ها، علی طايفی

فمن‌ها بر اين باورند که آنان فمينيست‌های جديدی هستند که نرم‌های متداول و سنتا موجود مبارزه فمينيستی را به نقد می‌کشند. فمن‌ها و هواداران آنان می‌گويند با برهنه‌سازی سينه زنان، ابزار صاحبان صنايع سکس کم‌اثر خواهد شد و چشم‌چران‌های تبليغات رسانه‌ای از ديداری تا نوشتاری و پورنوگرافی با ديدن تصاوير سينه زنان فقط کالاهای مصرفی به‌يادشان نيامده و شعارهای فمن‌ها بر بدن‌شان نيز يادآوری خواهد شد

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]

فمن انديشه و جنبش جديد فمينيستی است که در سال ۲۰۰۸ در اوکراين بنياد نهاده شد. اين جنبش امروزه به يک جنبش جهانی برای ساماندهی راهپيمايی های اعتراضی تبديل شده است که درآن زنان بدون سينه بند يا با سينه های لخت وارد ميادين اجتماعی می شوند. اين جنبش در اساس، معترض و مخالف سرسخت روسپيگری، شی/ابزارسازی زنان يا اوبجکتويزم، توريزم جنسی، نهادهای دينی وشرکتهای جهانی روابط زناشويی، تجارت سکس، سلطه مردانه و ديگر موضوعات اجتماعی، ملی و بين مللی است. اين جنبش برای جلب توجه مخاطبان خود به مسائل زنان، به رونمايی سينه های خود پرداختند. اين گروه ازمنظر فلسفی معتقد است که بدن زنان يک ابزار موثر پدرسالارانه ای برای فروش همه چيزاست و بهمين منظور معتقدند خود زنان نيز از اين ابزارسازی بدنشان برای طرح شعارها و مطالبات فمينيستی بايد بهره بگيرند.

برخی معتقدند که بدوراز رونمايی سينه ها، نگرش اين گروه همان اعتراض سنتی فمينيستی است. الکساندر چوشنکو يکی از رهبران اين جنبش در اوکراين در مصاحبه ای اذعان داشته است که " ما قصد افشای راهبردهای خود را به جهان نداريم. ما مانند يک نظامی آماده عمليات جنگی می شويم و روشهای تهاجمی خاص خودمان را تمرين کرده ايم".

تحليل گران معتقدند که بدن زنان همواره بخشی از کمپين مبارزاتی آنان بوده است. در سده ۱۹۰۰ طرفداران حق رای زنان اعتصاب غذا کردند زمانی که در کمپين حق رای زنان بازداشت و زندانی شدند و از بدن خود برای مبارزه بهره جستند. در سال ۱۹۶۸ گروه معروفی از زنان معترض در شهرا آتلانتيک امريکا جمع شده و سينه بند يا سوتين ها، مژه های مصنوعی، کمربندهای چرمی، دستگاه فرزنی مو و ساير وسايل سرکوب زنان را به زباله دانی پرتاب کردند. در دهه های هفتاد وهشتاد همين قرن گذشته بود که بسياری از سوئدی ها با رونمايی سينه های خود برای اعتراض به سکسی/جنسی کردن سينه هايشان، به سواحل دريا ريختند.

ولی بهره جويی از سينه های کنشگران فمن بعنوان اسلحه ای برای دفاع از آرمانهايشان روش کاملا جديدی است. فمن ها می گويند با توجه به اينکه سينه زنان وسيله ای شده است تا صاحبان صنايع و کالاها به فروش همه چيز روی آورند، فمن ها نيز معتقدند ما نيز از سينه هايمان برای فروش ايده هايمان بهره می گيريم. فمن ها قصد تبديل شدن به فمنيست های سنتی را ندارند که فقط اينجا و آنجا صحبت می کنند و هيچ تغييری نيز صورت نمی گيرد. اين جنبش جديد فمينيستی خود را افراطگرايی جنسی (sextremism) نيز معرفی ساخت که نوعی ايدئولوژی جديد اعتراض جنسی زنان با سينه های برهنه بصورت مستقيم است. اين سکسترميزم بدنبال دفاع از حقوق زنان، مبارزه عليه دمکراسی مهاجم، پدرسالاری درهمه اشکال آن خواه ديکتاتوری، قدرت کليسا و صنعت سکس است. فمن بودن عبارت از بهره گيری از همه سلولهای بدن برای مبارزه بی امان عليه سده های متمادی بردگی زنان است.

در صفحات اصلی فمن ها آورده شده است که اين گروه شامل کسانی هست که بنيان های جهان پدرسالاری را با انديشه، سکس، زيرکی، ايجاد بی نظمی، ايجاد ترس در جهان مردانه به لرزه در می آورد. فمن ها با برهنگی سينه های خود فرصت نعوذ يا سيخ شدن آلت مردان را ازآنان می گيرند.

جنسيت زنان همواره در تاريخ مورد سوء استفاده قرار گرفته است. ولی پيس از دستيابی به حقوق سياسی و حق رای برای زنان، صنعت سکس در جهان بطرز آشگاری گسترش يافته است. جانا ژدانوا ( Jana Zjdanova) می گويد بدن زنان در طول تاريخ هرگز مانند عصر حاضر چنين مورد بهره کشی قرار نگرفته بوده است. ازاينرو مبارزه برهنه شکلی از اعتراض است که مدعی است بدن زنان متعلق به خودشان است و زنان بدان غرور می ورزند. آنان معتقدند وقتی ما لباس ازتن بدر می کنيم بسهولت می توان ديد که ما زن هستيم. بدن ما زنان، ابزار اعتراض ماست.

اينا شوچنکو (Inna Shevchenko) از رهبران بنيانگذار فمن در اوکراين معتقد است ما زنان بايد خودمان باشيم. ما نيازی نداريم که شبيه مردان باشيم. فمينيست های سابق بدنبال مشابه سازی با مردان، موی خود را کوتاه کردند تا نشان دهند که ما زنان می توانيم دقيقا مانند شما مردان باشيم. ولی ما فمن ها نمی خواهيم مانند مردان باشيم. ما حق داريم متفاوت باشيم. ما حق داريم زيبا باشيم، مورد احترام قرار بگيريم، آرايش کنيم و نسبت به خود و بدنمان مغرور باشيم. وقتی ما در فضاهای علنی برهنه می شويم، مردان صاحب قدرت به وحشت می افتند. آنان واکنشی نمی توانند نشان دهند جز اينکه ما را سرکوب کنند. ما در حال مبارزه با مردسالاری در سه وجه اصلی آن يعنی سوءاستفاده جنسی از زنان، ديکتاتوری و عقايد تند مذهبی هستيم. اين ما هستيم که تصميم می گيريم با بدنمان، تمايلات جنسی مان و پستان هايمان چه کنيم؛ آنها را نشان دهيم يا پنهانشان کنيم. او معتقد است که نئوفمنيست ها امروزه به جای تکيه بر استدلال، به تاکتيک های افراطی جنسيتی نياز دارند، زيرا اين تاکتيک ها طرف مقابل را به پاسخگويی تحريک می کند. او می گويد "سالها پيش طرفداران حق رای زنان از اين شيوه ی اعتراضی استفاده کردند، بنابراين نمی دانم چرا اکنون فمنيست ها تلاش می کنند به ما انتقاد کنند. نسل جوان نمی خواهد يک فمنيست کلاسيک باشد؛ آنها می خواهند بخشی از فمنيسم نوين باشند. به تعبير برخی از بنيانگذاران اين جنبش، فمن ها چهره، روح و خون جديدی به فمينيزم اهدا کردند".

چنکو می گويد ما در تدارک يک جنگ برهنگی هستيم، جنگی با کمترين خشونت و سلاح. تنها سلاح ما بدن ماست و اين قدرتمندترين ابزار برای مبارزه با دنيای مردانه است. به تعبير وی زنان در دنيايی از سلطه مردانه زندگی می کنند و برهنگی تنها روش برانگيختن آنان است. برهنگی روشی است برای مبارزه عليه يک مثلث شوم يعنی جامعه پدرسالار، بهره کشی جنسی و دين و ديکتاتوری. او می گويد براستی برکندن لباس و برهنه شدن در انظارعمومی سخت ترين کار برای ماست ولی اين حرکت ما نوعی مبارزه است و مبارزه همواره سختی های خود را بهمراه دارد. به زعم او برهنگی، شاخص آزادی است.

ازنظر رهبران فمن، فمينيست های کلاسيک عمدتا بدنبال برگزاری کنفرانس ها و نوشتن کتب هستند. فمن ها نيز آرای مشابهی دارند ولی روش آنان متفاوت است و اين تفاوت در روش مبارزه است. اولين فمينيست ها برای حق زنان در پوشيدن شلوارو جين تلاش کرده و موفق شند. زنان اينک در پارلمان ها نيز شلوار می پوشند ولی آيا مردان به سخنان آنان گوش می دهند؟ زمانی که هنوز زنان مانند برده زندگی می کنند و دارای فرصت ها و درآمدهای برابر با مردان نيستند بايد مبارزه را شدت بخشيد (Femen's topless warriors start boot camp for global feminism).

فمن ها از خيابان ها تا مرزهای جهانی

درواقع حرکت نخستين فمن ها عمدتا بصورت نمايش های خيابانی بود که در يکی از نمايشها، اعضای آن به نمايش سينه های خود پرداخته و متوجه جلب توجه مخاطبان گرديدند و از آن پس اين رويه به سنتی دربين اين گروه مبدل گرديد. نخستين اعتراض ائتلافی فمن ها، ائتلاف با کمپين بزرگتری بود که معتقد بودند اوکراين فاحشه خانه نيست. درهمين سال آنا گاتسول (Anna Gutsol) از سوء استفاده جنسی، تجارت زنان و توريزم جنسی خواهران و زنان در کشور خود بستوه آمده و به کمک دوستان نزديک خود به تاسيس گروه فمن پرداخت و بزودی بخاطر رونمايی از سينه های خود شهرت يافتند. هم اينک فمن ها در سطح جهان بيش از سيصد نفر عضو فعال دارند. اين دختران عمدتا جوان علاوه بر مسائل زنان عليه فساد سياسی و مالی نيز مبارزه می کنند.

درپی اين اعتراضات نمايندگانی ازاين گروه مدعی شده اند که فمن ها قصد دارند مانند کنشگران صلح جوی سبز فمينيست، مورد توجه باشند. درموج ديگری از اعتراضات زنجيره ای فمن ها، آنان با شعار لعنت به اتحاديه اروپا "Fuck Euro" بدنبال اعتراض به فوتبال مردانه جام اروپايی بودند که سبب جذب توريست های سکس در اين کشور و سايرممالک اروپايی می گردد و آنجا را به يک روسپی خانه مبدل می سازد.

حرکت ديگر اعتراضی گروه فمن عليه شرکت بزرگ "آی کی آ (IKEA)" بود که در عربستان به حذف تصاوير زنان از تبليغات و کاتالوگ خود اقدام کرد. پس ازاين حرکت در کشورهای سوئد، Hلمان و فرانسه، حرکت ديگری با شدت عمل بيشتری در سوئد صورت گرفت که در اعتراض به وضع قوانين اسلامی در قانون اساسی مصر توسط مرسی رئيس جمهور مصر بود. دراين حرکت اعتراضی ,عاليه المهدی وبلاگ نويس مشهور مصری که عليه قوانين حجاب اسلامی در مصر تصوير برهنه خود را منتشر کرده بود نيز حضور داشت.

حرکتهای اعتراضی اين گروه در اکثر کشورها سبب برخود کم و بيش خشونت آميز پليس و مخالفان با آنان شده است و اخرين بار نيز در دفاع از حقوق همجنس گرايان برای ازدواج در فرانسه، بشدت مورد ضرب و شتم خونين قرار گرفتند.

خاستگاه اصلی پيدايش اين جنبش اوکراين بود. نيمی از روسپيان اوکراين را دانشجويان تشکيل می دهند. فمن ها معترض به نظامی هستند که در اوکراين روسپيگری را برسميت می شناسد و به تعبير رئيس جمهور اوکراين سياست را شايسته زنان نمی داند. فمن ها معتقدند درکشوری که دوسال پيش از سوئد به حق رای زنان رسيده است نبايد اجازه داده شود جامعه ای ساخته شود که نيمی از مردم آن يعنی زنان فاقد ارزش باشند. فمن همچنين عليه فساد در مدارس و دانشگاه ها و نيز عليه آموزگاران و اساتيدی مبارزه می کند که به ازای نمره قبولی سکس طلب می کنند.

گروهی از اعضای جنبش “فمن” طی اقدامی در لندن به حضور «حکومت های اسلامی» در المپيک اعتراض کردند. اين زنان بر قسمت عريان بدن خود نوشته بودند: شرم بر المپيک!، نه به شريعت! در اين مراسم يکی از فعالان فمن گفت که رژيم های دينی/سياسی فاشيست های زمان ما هستند. آن‌ها با زنان مانند انسان‌های درجه سوم رفتار می کنند. اين زنان قبلا نيز در اوکراين عليه حکم سنگسار يک زن ايرانی به نام سکينه محمدی آشتيانی در مقابل ديپلمات های ايرانی اعتراض کرده بودند. اخرين اقدام فمن ها مشارکت نيمه برهنه در جشن و پايکوبی در حمايت از استعفای پاپ بنديکس درمقابل نوستراداموس در پاريس بود که شعار دادند که "ديگر هيچ پاپی نداريم!، يا همجنس گريزی تمام شد! و بدرود بنديکس!".

نقدها و نظرها

انتقاداتی که به اين گروه صورت گرفته است اززوايای مختلفی طرح شده است. فمينيست ها معتقدند که فمن ها به بازتوليد همان اوبژه يا شی سازی می پردازند که عليه آن مبارزه می کنند. . لوئيس پنيگتون معتقد است که استفاده از بدن برای نمايش اعتراضات امر جديدی نيست و اين امر هوشمندانه نيست زيرا که همان تلاش پدرسالارانه با کلاه جديدی بشمار می رود (Femen: Reinforcing the Patriarchal Louise Pennington ). فمن ها حتی در اعتراض به حجاب زنان مسلمان نيز همان کاری را می کنند که مردان نو ليبرال غربی انجام می دهند. اعتراض فمن ها درنهايت فقط به انعکاس اعتراض آنان بدون توجه به آنچه که آنان می خواهند منجر شده است و اين همان بازتوليد بهره گيری رسانه ای از بدن زنان و درواقع تقويت نرمهای پدرسالارانه است. درواقع پيامهای آنان کمتر از سينه های فعالان گروه فمن مورد توجه مردان واقع شده است. براين اساس منتقدان براين باورند نظام پدرسالاری با صرف اعتراض با سينه های برهنه ازبين نمی رود و دراين نظام صرف برداشتن حجاب گروه اندکی بدون توجه به ساختارهای فرهنگی و سياسی که سبب اجبار و يا انتخاب پوشش حجاب شده است، ره به جايی نمی برد. ما نمی توانيم دولت تونس را برای محکوم شمردن تجاوز پليس به زنان با دويدن نيمه برهنه در نمايشگاه های هنری وادار کنيم. برخی نيز اين گروه و اقدام آنان را امری ساده انگارانه و در عين حال ضد دين مسيحيت و کفرآميز می شمارند. درمقابل اين نقد، فمن ها معتقدند مبارزه آنان در پاره کردن سينه بندهايشان و نوشتن شعار برآن تبديل اين اوبژه به سوژه و بزرگ نمايی عامل و خود کنشگر است که عليه کنش پذيری زنان مبارزه می کند.

برخی ديگر معتقدند حرکت فمن ها نوعی دامن زدن به پورنوگرافی است امری که صاحبان صنعت سکس را بيش از پيش خوشحال و سودمند خواهد ساخت. دراين ميان فمن ها براين باورند که آنان فمينيست های جديدی هستند که نرم های متداول و سنتا موجود مبارزه فمينيستی را به نقد می کشند. فمن ها و هواداران آنان می گويند با برهنه سازی سينه زنان، ابزار صاحبان صنايع سکس کم اثر خواهد شد و چشم چرانهای تبليغات رسانه ای از ديداری تا نوشتاری و پورنوگرافی با ديدن تصاوير سينه زنان فقط کالاهای مصرفی بيادشان نيامده و شعارهای فمن ها بر بدنشان نيز يادآوری خوادهد شد.

پاره ای ديگر از انتقادات پيرامون اين حرکت عبارت ازشيوع يک نگرانی دربين جامعه زنان است که با برهنه شدن فمن ها، اعتماد زنان در هواداری و پيشبرد مطالبات حقوقی شان در جامعه آسيب می بيند و بسياری حتی بخاطر اين حرکت مورد نقد و حملات تحقيرآميز قرار می گيرند. کسانی که ازچنين منظری به نقد فمن ها می پردازند می گويند فمن ها ويروس ترس را ميان زنان نيز واگير می سازند. دربرابر اين رويکرد، فمن ها نظر معکوس داشته و براين نظر هستند که واهمه از برهنگی فمن ها عمدتا پايه های نظام قدرت مردانه را به لرزه در می آورد و زمانی که اين جنبش فراگيرتر گردد، ترس خواب از چشم صاحبان صنايع خواهد ربود. همچنين برپايه موافقان جنبش فمنی، ممکن است در کوتاه مدت زنان از ترس تحقير مردان در جامعه در انتساب به برهنه گرايی تحقير شده و کم انگاشته شوند، ولی در ميان و بلندمدت اين هراس به جامعه معارض با حقوق برابر برای زنان تسری خواهد يافت.

فمن ها معتقدند سينه های آنان سياسی شده اند و ناگزير بايد ازاين اندام سياسی شده، عليه آن بهره سياسی برد. شوارتز يکی از موافقان جنبش فمن ها، می گويد برهنه ساختن سينه ها توسط فمن ها طنز موثری دربرابر نسلهای دوم و سوم فمينيست ها است. ازنظر او اين شکل از نيمه برهنگی در برابر برهنگی مورد سوء استفاده از سوی صاحبان رسانه ها و قدرت و ثروت، همانند آن است که فمن ها راکت بومرنگ پرتاب شده از سوی اين صاحبان فدرت را در ميانه هوا گرفته و بسوی خود آنان پرتاب می کنند. وی در عين حال فمن ها را برحذر می دارد که با برهنگی کامل در حرکت های اخير ممکن است کنش هايشان مانند راکت بومرنگ بسوی خودشان بازگردد (The Body Politic: Getting Naked to Change the World,By Dialika Neufeld).

علی طايفی
جامعه شناس و پژوهشگر مسائل اجتماعی
http://atayefi.blogspot.se/
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Femen vill sälja feminism med nakna kvinnokroppar
Femen, http://xenosidian.blogspot.se/2012/11/femen.html
De visar brösten för kvinnors rättigheter
http://femen.org
Sextremismen är den nya feminismen
Nakna och fria leder Femen det feministiska korståget
Femen: Reinforcing the Patriarchal Louise Pennington
Hedniska Tankar, http://tannhauser3.wordpress.com/femen/
The Body Politic: Getting Naked to Change the World,By Dialika Neufeld
warriors start boot camp for global feminism