ویژه خبرنامه گویا - الیعزر «گِیزی» تسافریر، مقام ارشد پیشین شینبت و موساد و آخرین رئیس ایستگاه موساد در تهران در آستانه انقلاب ۱۳۵۷، در ۹۲ سالگی درگذشت. نام او بیش از هر چیز با روزهای پایانی حکومت محمدرضاشاه پهلوی و فروپاشی ناگهانی یکی از نزدیکترین متحدان اسرائیل در منطقه گره خورده است.
تسافریر پس از بازنشستگی، با انتشار چند کتاب و انجام مصاحبههای مفصل، از تجربیات خود در ایران و کردستان گفت و تأکید کرد که تا سالهای اخیر نیز به «مقامات ارشد اسرائیلی» درباره ایران مشاوره میداده است. اظهارات او در سالهای پایانی عمر، همزمان با اعتراضات گسترده در ایران و افزایش تنشهای منطقهای، بار دیگر مورد توجه قرار گرفت.
او در مصاحبهای در سال ۲۰۲۳ پیشبینی کرده بود که اسرائیل در نهایت به تأسیسات هستهای ایران حمله خواهد کرد. به باور تسافریر، چنین حملهای باید علاوه بر مراکز هستهای، اهداف حکومتی را نیز در بر بگیرد تا رژیم بهشدت تضعیف شود و زمینه برای بهدست گرفتن قدرت توسط مردم ایران فراهم آید؛ تحلیلی که بعدها با جنگ ۱۲روزه ایران و اسرائیل در سال ۲۰۲۵ مقایسه شد.
تسافریر سالها مدافع حمله پیشدستانه به برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود و معتقد بود ایدئولوژی افراطی حاکمیت ایران در نهایت به استفاده از سلاح هستهای علیه اسرائیل منجر خواهد شد. او بارها گفته بود که رهبران جمهوری اسلامی با «فریب استراتژیک» غرب را سرگرم میکنند تا زمان بخرند و از نگاه آنان، غرب جامعهای ضعیف و ناتوان از اقدام جدی است.
او همچنین تأکید داشت که تغییر رژیم در ایران تنها میتواند از درون رخ دهد. به گفته تسافریر، هر دوره انتقال قدرت در جمهوری اسلامی با موجی از اعتراضات همراه است و سرانجام روزی این نارضایتی عمومی به یک خیزش تعیینکننده تبدیل خواهد شد. او شعارهای «مرگ بر دیکتاتور» در خیابانهای ایران را نشانهای از این روند میدانست.
پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، تسافریر بارها گفت که نقش محوری زنان، رژیم را بهشدت نگران کرده است. از نگاه او، کنار گذاشتن حجاب اجباری به نماد شورش علیه پایههای ایدئولوژیک انقلاب اسلامی تبدیل شده و هسته مذهبی نظام را به چالش کشیده است.
تسافریر که تنها هفت ماه پیش از آغاز انقلاب اسلامی بهعنوان رئیس ایستگاه موساد به تهران اعزام شده بود، فروپاشی برقآسای رژیم شاه را از نزدیک شاهد بود. او با طراحی یک عملیات محرمانه، موفق شد حدود ۱۳۰۰ شهروند اسرائیلی ساکن ایران را در بحبوحه هرجومرج و حملات خیابانی، بهطور کامل از کشور خارج کند.
او همچنین فاش کرد که محمدرضاشاه پهلوی در دیداری محرمانه از او خواسته بود اسرائیل آیتالله روحالله خمینی را در دوران تبعید در فرانسه ترور کند؛ درخواستی که موساد آن را رد کرد. تسافریر سالها بعد این تصمیم را یکی از بزرگترین «حسرتهای تاریخی» توصیف کرد و نوشت که گاه تاریخ پر از لحظاتی است که اگر تصمیمی دیگر گرفته میشد، شاید جهان هرگز نمیدانست از چه فاجعهای نجات یافته است.
علی رهبر، معترض بازداشت شده در مشهد اعدام شد
