یورونیوز - دولت دونالد ترامپ در حال تدوین راهبردی پرریسک برای فلج کردن صادرات باقیمانده نفت ایران است؛ راهبردی که جزیره خارک، مهمترین شریان صادرات انرژی ایران، در مرکز آن قرار دارد.
نشریه فایننشال تایمز، در مقالهای به این موضوع پرداخته و میگوید به گفته مقامها و مشاورانی که در جریان این برنامهریزی هستند، دکترین جدید سال ۲۰۲۶ قرار است با تکیه بر برتری انرژی آمریکا، تهران را وادار کند به توافقی جامعتر درباره مسائل هستهای و امنیتی تن دهد.
«شاهرگ اقتصادی» جمهوری اسلامی
جزیره خارک در خلیج فارس قرار دارد و بیش از ۹۰ درصد صادرات نفت خام ایران از این پایانه انجام میشود. از نگاه کاخ سفید، این جزیره یک نقطه آسیبپذیر کلیدی در اقتصاد ایران به شمار میرود.
یک مقام ارشد آمریکایی میگوید: «اگر خارک از کار بیفتد، توانایی حکومت ایران برای تامین مالی ساختار داخلی خود و همچنین حمایت از نیروهای نیابتی در منطقه عملا از بین میرود.»
این راهبرد که از آن با عنوان «خفهسازی اقتصادی ۲» یاد میشود، بر این تمرکز دارد که پایانه نفتی خارک برای خریداران بینالمللی عملا غیرقابل استفاده شود.
حرکت به سمت بازدارندگی «عملیاتی و سایبری»
برخلاف دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ که بیشتر بر تحریمهای مالی تکیه داشت، طرح جدید گزینههای تهاجمیتری را بررسی میکند که از آن با عنوان «محرومسازی فعال» یاد شده است.
یادداشتهای داخلی نشان میدهد آمریکا ممکن است دیگر مانع اختلالات هدفمند در زیرساختهای جزیره نشود. این اقدامات میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اسکلههای تی و آذرپاد: تمرکز بر اسکلههای آبعمیق که امکان پهلوگیری نفتکشهای بسیار بزرگ را فراهم میکنند.
- محاصره بیمهای: وادار کردن شرکتهای بزرگ بیمه دریایی جهان به اعلام آبهای اطراف خارک به عنوان «منطقه دائمی پرخطر»، اقدامی که عملا حرکت نفتکشها را متوقف میکند؛ حتی نفتکشهایی که به ناوگان موسوم به «ناوگان سایه» تعلق دارند.
نقش چین
دولت آمریکا همچنین به پالایشگاههای مستقل چین که به «تیپات» معروفاند، هشدار نهایی داده است.
گفته میشود اطلاعاتی که با طرف چینی به اشتراک گذاشته شده شامل مختصات دقیق انتقال مخفیانه نفت از کشتی به کشتی است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفته است: «دوران چشمپوشی به پایان رسیده است. هر نهادی که نفت با منشا خارک را فرآوری کند، از سیستم مالی آمریکا حذف خواهد شد.»
سپر بازار
این راهبرد بر چیزی تکیه دارد که در واشنگتن از آن به عنوان «سپر انرژی آمریکا» یاد میشود.
با رسیدن تولید نفت آمریکا به رکورد ۱۴ میلیون بشکه در روز در اوایل سال ۲۰۲۶، کاخ سفید معتقد است میتواند شوک حذف کامل نفت ایران از بازار را مدیریت کند.
یک استراتژیست بازار در یکی از بانکهای بزرگ والاستریت میگوید: «آمریکا به اندازه کافی توانایی دارد تا قیمت سوخت برای رایدهندگان آمریکایی ثابت نگه دارد، در حالی که فشار بر درآمدهای تهران ادامه پیدا میکند.»
پیامدهای ژئوپولیتیک
با این حال تحلیلگران هشدار میدهند که تهران ممکن است واکنشی شدید و گستردهای به این اقدامات نشان دهد.
سپاه پاسداران بارها اعلام کرده است اگر ایران نتواند نفت صادر کند، هیچ کشوری در منطقه نیز چنین امکانی نخواهد داشت.
در واکنش، پنتاگون حضور نیروی دریایی آمریکا در نزدیکی تنگه هرمز را افزایش داده و برای عملیات احتمالی پاکسازی مینهای دریایی و مقابله با حملات پهپادی آماده میشود.
با نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای سال ۲۰۲۶، ترامپ طرحی که برخی از آن با عنوان «محاصره خارک» یاد میکنند را یکی از ارکان سیاست خارجی خود میداند؛ اقدامی که هدف آن وادار کردن ایران به مذاکره از طریق فرسایش اقتصادی است، بدون آنکه نیروهای زمینی آمریکا وارد جنگ شوند.
