توافق هسته‌ای؛ ترکمانچای ديروز، اقتدار امروز!؟ مجتبی واحدی

درس نخست موسوی برای يارانش، اخلاق‌مداری بود. اگر مدعيان همراهی با موسوی، مانند همراهان روحانی می‌انديشند و توافق‌نامه اخير را يک موفقيت بزرگ می‌دانند بايد ديدگاه خود نسبت به بيانيه تهران که به‌مراتب عزت‌مدارانه‌تر از توافق اخير بود را بيان نمايند. چگونه می‌توان تسليم در برابر فشارهای جهانی برای خروج دو سوم اورانيوم غنی‌شده در داخل و معاوضه آن با سوخت مورد نياز مراکز پزشکی هسته‌ای را ترکمانچای ناميد و پذيرش ده‌ها درخواست منطقی و غيرمنطقی همان قدرت‌ها را يک پيروزی بزرگ دانست؟

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]

حصول توافق بر سر پرونده هسته ای، خوشحالی بسياری از ايرانيان و صلح دوستان در سراسر جهان را به دنبال داشت. خوشحالی هموطنان بيش از آنکه ناشی از رسيدن به دستاوردی هم تراز با دهها ميليارد دلارهزينه برای برنامه هسته ای جمهوری اسلامی باشد بازتابی از رفع نگرانی آنها از گسترش پيامدهای منفی اين پروژه است. در واقع ، به نظر می رسد ضرب المثل خودمانی «جلوی ضرر را از هر جا بگيری ، منفعت است» در اين مقطع آنچنان بر ذهن مردم مستولی است که کسی به فکر محاسبه سود و زيان ناشی از برنامه هسته ای از آغاز تا زمان حصول توافق جديد نيست.

بحث در مورد مفاد توافق نامه اخير و تطابق آن با عزت و غرور ملی نيز در مقطع فعلی ، امکان پذير نمی باشد. البته ترديد ندارم که در آينده ای بسيار نزديک ابعاد اين توافق نامه ،به نقل محافل تبديل خواهد شد. در آن روز مُشت های زيادی برای مردم باز می شود و نقاب از بسياری چهره ها برداشته خواهد شد. اما تا آن روز نمی توان چشم بر همه واقعيت ها بست و اجازه داد گروهی پر مدعا ، هم دروغ بگويند وهم خود را قهرمان در همه عرصه ها از جمله راستگويی به خلق اله معرفی کنند. به خصوص بايستی با قاطعيت در برابر کسانی ايستاد که نقاب مردم خواهی و آزاد منشی بر چهره دارند امادر پشت اين نقاب ،به دنبال تبانی نوشته يا نا نوشته با رهبر هستند تا نقش او در ماجراجويی پر هزينه هسته ای را کمرنگ جلوه دهند.

برای روشن شدن موضوع بايد چند ماه به عقب رفت ؛ به بهار امسال که عده ای خود را برای نقش آفرينی در آنچه انتخابات رياست جمهوری ناميده می شد آماده می کردند. آنها با تأکيد مکرر و گاه کسالت آور بر نابسامانی های هشت ساله ، همه گناهها را متوجه احمدی نژاد می کردند تا نگاهها از عامل مادام العمر فلاکت ايران ـ رهبر به طرف کسی برود که دوره رياست او رو به پايان بود. انتخابات به پايان رسيد اما حمله به احمدی نژاد و انتساب همه نابسامانی ها و فلاکت ها به او ،همچنان تنها عامل وحدت گروهها و افرادی است که ظاهراً هيچ عامل اشتراک ديگری ندارند. همه اين افراد در ماجرای توافق نامه اخير هسته ای نيز همچنان بر همان رويه پافشاری دارند . همه آنها به گونه ای سخن می گويند که گويی احمدی نژاد دارای اختيارات کامل در موضوع هسته ای بوده و مسئوليت همه فلاکت های هسته ای ، متوجه اوست.يقين دارم اغلب اين افراد به خوبی می دانند که اولاً از روز نخست هم احمدی نژاد حاکم مطلق در پروژه و پرونده هسته ای نبود .ثانياً در دوسال پايانی دولت دهم ، پرونده هسته ای به طور کامل از دستان او خارج شده بود.اما به فرض که ادعاهای اين گروه به خصوص طيف سبز و بنفش آنها صحيح باشد آنگاه آنان بايد توجيه اخلاقی برای رفتار دوگانه خود نسبت به شرايط يکسان ، ارائه نمايند.

روز بيست وهفتم ارديبهشت ماه سال هشتاد ونه ، با حضور مقاماتی از برزيل و ترکيه در تهران ، بيانيه سه جانبه ای امضا شد که به موجب آن دولت جمهوری اسلامی متعهد می شد برای رفع نگرانی گروه ۱+۵ حدود يکهزار و ودويست کيلوگرم اورانيوم غنی شده سه و نيم درصدی را تحويل ترکيه دهد . در مقابل ترکيه تضمين می کرد که معادل يک صد و بيست کيلوگرم اورانيوم با غلظت حدود بيست در صد - بر اساس تفاهم با شش قدرت جهانی در اختيار ايران قرار گيرد. (متن بيانيه تهران، اينجا) .

صدور اين بيانيه اعتراض گروهی از اصلاح طلبان و حاميان جنبش سبز را به دنبال داشت. آنان معتقد بودند ـ و اعتقاد آنان ، درست بود ـ که اين نوع برخورد با يک کشور مستقل،تحقير آميز است.

شديدترين اعتراض در اين مورد ، روز سوم خرداد سال هشتاد ونه توسط بانوی شجاع جنبش سبز دکتر زهرا رهنورد مطرح شد. او که به همراه همسر قهرمان خود ميرحسين موسوی ، پذيرای عده ای از فرماندهان سلحشور جنگ با عراق بود به بيانيه بيست و هفتم ارديبهشت ماه تهران برای تبادل سوخت اشاره کرد و اظهار داشت :" بر تارک تماميت ارضی ما فتح خرمشهر و آبادان می درخشد وقتی بيشتر درخشش اين پيروزی ها درک خواهد شد که آن را با برخی از توافقنامه های امروزی مقايسه کنيم توافقنامه هايی که از قرار دادهای ننگين ترکمنچای و گلستان بدتر است و آخرين نمونه اش همين معاهده هسته ای هفته گذشته است."

ميرحسين موسوی نيز با عباراتی مشابه، بر نگاه همسر خويش در خصوص بدتر دانستن بيانيه تهران از قراردادهای ننگين ترکمانچای و گلستان صحه گذاشت. دقيقاً سه و نيم سال بعد از آن اظهار نظرموسوی و رهنورد ، قرار دادی در ژنو امضا شد که شايد راهی جز امضای آن وجود نداشت اما بی ترديد دهها بار خفت بار تر از بيانيه ارديبهشت ماه هشتاد ونه است .توافق جديد در حالی امضا شد که مير عزيز و همسر شجاعش در حبس هستند و نمی توانند به راحتی نظر خود را اعلام کنند . شايد هم اگز نظر خود را بگويند مصلحت انديشی هايی مانع انتشار آن شود . اما بسياری از کسانی که آن روز با استناد به ديدگاه موسوی و رهنورد، مقاله نوشتند و از رفتار ترکمانچايی دولت احمدی نژاد گله کردند آزاد هستند و از اين آزادی تنها برای هورا کشيدن به خاطر قرارداد تحقير کننده فعلی ، بهره می گيرند.

البته به نظر می رسد پذيرش همين قرارداد پر تحقير، بهترين انتخاب ممکن در شرايط فعلی بوده است .اما دادن به يک قرار داد به خاطر دفع خطرات و خسارات بيشتر ، يک بحث است و همزبانی با سردمداران دروغ پرداز حکومت برای "اقتدار نمايی" بحثی ديگر. مردم عادی اگر شادمانی می کنند حق دارند زيرا برای آنها راهی موقت پيدا شده تا بخشی از فشارها از دوش ايشان برداشته شود. برخی اعضای دولت بنفش هم حق دارند برای تحت الشعاع قراردادن ناکامی های داخلی خود، به بزرگ نمايی و حتی وارونه جلوه دادن ابعاد تفاهم نامه ژنوبپردازند. اما سبزهايی که خود را يار موسوی می دانند چه ؟ ايا آنها در برابر وجدان ، اخلاق و تاريخ می توانند ثابت کنند محتوای توافق اخير ، آبرومندانه تر از بيانيه ای است که موسوی و رهنورد آن را ننگين تر از ترکمانچای دانستند؟

درس نخست موسوی برای يارانش ، اخلاق مداری بود. اگر مدعيان همراهی با موسوی، مانند همراهان روحانی می انديشند وتوافق نامه اخير را يک موفقيت بزرگ می دانند بايد ديدگاه خود نسبت به بيانيه تهران که به مراتب عزتمدارانه تر از توافق اخير بود را بيان نمايند. چگونه می توان تسليم در برابر فشار های جهانی برای خروج دو سوم اورانيوم غنی شده در داخل و معاوضه آن با سوخت مورد نياز مراکز پزشکی هسته ای را ترکمانچای ناميد و پذيرش دهها درخواست منطقی و غير منطقی همان قدرت ها را يک پيروزی بزرگ دانست؟

آيا شرط اخلاق مداری که موسوی آن را تبليغ می کردآنست که هرچه توسط رقيب - حتی رقيب بی کفايت و فاسدی همچون احمدی نژاد - انجام می شود را به باد ناسزا بگيريم و خود ، کاری را صورت دهيم که صدها بار قبيح تر از آنست؟