در ادبیات کلاسیک جامعه‌شناسی، از امیل دورکیم گرفته تا نظریه‌های متأخر سرمایه اجتماعی، تجمعات بزرگ غالباً با «سرریز عاطفی» و امکان گسست هنجاری تحلیل شده‌اند؛ جمعیت می‌تواند فرد را در خود حل کند و مسئولیت را رقیق سازد. اما آنچه در چنین نمونه‌هایی برجسته می‌شود، معکوس این الگوست: نوعی خودکنترلی جمعی که نشان می‌دهد هویت مشترک نه به بی‌نامی، بلکه به مسئولیت می‌انجامد. این‌جا «انبوهی جمعیت» به «شهروندان» فروکاسته نمی‌شود، بلکه شهروندان‌اند که با حفظ «فردیت» اخلاقی، انبوه را شکل می‌دهند. کنش نمادین ــ گل دادن به پلیس، سپاس‌گزاری، نظافت داوطلبانه ــ به سرمایه‌ای ارتباطی بدل می‌شود که مرز میان معترض و نهاد رسمی را از تقابل صرف به گفت‌وگویی نمادین تغییر می‌دهد.

از منظر سیاسی نیز، چنین تظاهراتی را می‌توان در چارچوب «سیاستِ مشروعیت» فهم کرد. جنبش‌هایی که می‌کوشند خود را به‌مثابه بدیل اخلاقیِ نظم موجود معرفی کنند، غالباً بیش از هر چیز بر نمایش بلوغ مدنی تکیه می‌کنند. انضباط، هماهنگی، و پرهیز از خشونت، صرفاً فضیلت اخلاقی نیست؛ راهبردی برای کسب اعتماد افکار عمومی و جامعه میزبان است. به‌ویژه در بستر دیاسپورا، که کنشگران هم‌زمان در دو میدان ملی و فراملی عمل می‌کنند، هر رفتار جمعی حامل پیام دوگانه است: پیامی به سرزمین مادری و پیامی به جامعه میزبان. حفظ نظم و قانون‌مندی، در این چارچوب، نوعی اعلام تعلق به ارزش‌های مدرنِ مدنیت است.

در مقایسه، برخی اعتراضات مرتبط با مسئله فلسطین در شهرهای غربی ــبه‌ویژه آن دسته که به تخریب اموال، آتش‌زدن یا درگیری‌های خشونت‌آمیز انجامیده‌اندــ در ادبیات سیاسی معمولاً در چارچوب «سیاستِ خشم» تحلیل می‌شوند؛ جایی که رنج تاریخی به انرژی انفجاری بدل می‌شود و نمادهای قدرت یا سرمایه به هدف اعتراض تبدیل می‌گردند. البته باید میان طیف‌های گوناگون این اعتراضات تمایز گذاشت و از تعمیم‌های شتاب‌زده پرهیز کرد؛ بسیاری از تجمعات نیز مسالمت‌آمیز بوده‌اند. با این حال، هرجا که خشونت رخ می‌دهد، پیام اخلاقی جنبش تضعیف می‌شود و میدان از «گفتمان عدالت» به «گزارش امنیتی» منتقل می‌گردد. رسانه‌ها و نهادهای رسمی، به‌طور طبیعی، خشونت را برجسته می‌کنند و بدین‌سان، مشروعیت سیاسیِ مطالبه در حاشیه قرار می‌گیرد.

تفاوت بنیادین شاید در نسبتِ هویت و اخلاق نهفته باشد. هنگامی که هویت جمعی با نوعی جهان‌وطنی مدنی پیوند می‌خورد، اعتراض می‌کوشد خود را در قالب ارزش‌های عام ــ کرامت انسان، قانون‌مداری، احترام متقابل ــ بیان کند. اما هرگاه هویت به مرزهای بسته و روایت‌های «صفر و یک» فروکاسته شود، خطر آن است که اخلاق نیز به قلمرو «خودی‌ها» محدود گردد. در چنین وضعی، خشم می‌تواند زبان غالب شود و نمادهای نظم موجود به نشانه‌های ستیز بدل شوند.

از دیگر وجوه نمادین این گردهم‌آیی‌ها، نحوه‌ی مواجهه با «دیگری» و با نمادهای سیاسی است. در بسیاری از اعتراضات معاصر در جهان ــ از جمله برخی تجمعات مرتبط با مسئله فلسطین در شهرهای غربی ــ سوزاندن پرچم کشورها یا تخریب نمادهای ملی به‌عنوان کنشی اعتراضی دیده شده است؛ عملی که از منظر نظریه‌های کنش نمادین، بیان خشم و طرد نظم سیاسیِ مورد اعتراض تلقی می‌شود. با این حال، چنین رفتارهایی غالباً پیام سیاسی جنبش را در سایه‌ی تصویر خشونت یا خصومت قرار می‌دهد و تمرکز را از مطالبه‌ی اصلی به سوی مسئله‌ی امنیت و نظم عمومی منحرف می‌کند.

در مقابل، در گردهم‌آیی‌های مورد بحث، الگوی دیگری از کنش نمادین مشاهده می‌شود: برجسته شدن پرچم کشور میزبان، و نیز پرچم کشورهایی که از مطالبات ایرانیان حمایت کرده‌اند. این انتخاب، صرفاً یک حرکت تشریفاتی نیست؛ بلکه حاکی از نوعی سیاستِ هم‌پیوندی است. به‌ویژه هنگامی که در برخی شهرها، شهروندان یهودی و حامیان اسرائیل حضوری فعال و آشکار داشته‌اند، نمایش پرچم اسرائیل در کنار پرچم‌های دیگر، پیامی دوگانه را منتقل می‌کند: نخست، قدردانی از حمایت سیاسی یا اخلاقی؛ دوم، تلاش برای ساختن ائتلافی فراملی بر پایه‌ی ارزش‌های مشترک.

از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، این تفاوت در نمادپردازی اهمیت دارد. سوزاندن پرچم، کنشی است مبتنی بر نفی و تقابل؛ برافراشتن پرچم میزبان، کنشی است مبتنی بر شناسایی و همزیستی. اولی مرز می‌کشد، دومی پل می‌سازد. در فضای دیاسپورا، که مشروعیت اجتماعی تا حدی وابسته به رابطه با جامعه میزبان است، این تمایز می‌تواند سرنوشت سرمایه نمادین یک جنبش را رقم بزند. هنگامی که معترضان خود را نه در تقابل با کشور میزبان، بلکه در امتداد ارزش‌های اعلامی آن ــ آزادی بیان، کرامت انسانی، حاکمیت قانون ــ تعریف می‌کنند، اعتراض به‌جای آنکه به عنوان تهدید دیده شود، می‌تواند به‌عنوان مشارکت در گفت‌وگوی مدنی تلقی گردد.

از این منظر، آنچه توصیف شد، می‌تواند نمونه‌ای از «اعتراضِ مسئولانه» در عصر شبکه‌های اجتماعی باشد؛ اعتراضی که می‌داند مشروعیت در جهان معاصر نه فقط از شمار شرکت‌کنندگان، بلکه از کیفیت رفتار جمعی زاده می‌شود. جامعه‌شناسان می‌توانند در این پدیده ردّ پای چند عامل را بررسی کنند: نقش سازمان‌دهی دیجیتال، ترکیب نسلی شرکت‌کنندگان، تجربه زیسته‌ی مهاجرت، و میل به بازتعریف تصویر جمعی یک ملت در نگاه جهانی.

در پایان، مسئله نه صرفاً مقایسه دو جنبش، بلکه تأملی گسترده‌تر درباره شیوه‌های کنش سیاسی در قرن بیست‌ویکم است. آیا اعتراض می‌تواند هم پرشور باشد و هم منضبط؟ آیا می‌توان خشم تاریخی را به بیانی مدنی و اخلاقی ترجمه کرد؟ و آیا چنین منشی می‌تواند پاسخی مناسب برای کسانی باشد که ایران را با لیبی، سوریه و عراق... همسان‌سازی می‌کنند؟ پاسخ به این پرسش‌ها سرنوشت سرمایه نمادین هر جنبش را رقم می‌زند. اعتراض، اگر به نمایش مسئولیت جمعی بدل شود، می‌تواند پلی میان رنج و آینده بسازد؛ اما اگر به خشونت آلوده گردد، خود به روایتی امنیتی فروکاسته می‌شود و از افق اخلاقی خویش فاصله می‌گیرد و آینده پیش روی بعد از انقلاب را مبهم می‌سازد.