ایران اینترنشنال - وبسایت خبری واینت در تحلیلی هشدار داد که هرگونه حمله گسترده به ایران میتواند پیامدهایی فراتر از یک درگیری منطقهای داشته باشد و معادلات ژئوپلیتیکی و حتی روندهای فناورانه و اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد؛ رخدادی که نویسنده از آن با عنوان «اثر پروانهای ایرانی» یاد میکند.
این تحلیل با مرور ریشههای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی - از جمله شعارهای «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» - به شکاف عمیق میان برداشت بسیاری از ایرانیان از این شعارها و واقعیت جنگ نیابتی تهران علیه اسرائیل اشاره میکند. به نوشته واینت، سالها طول کشید تا بخشی از جامعه ایران دریابد چه منابع عظیمی صرف تقابل منطقهای شده و این هزینهها مستقیماً از زندگی و آینده مردم ایران کسر شده است. در سالهای اخیر نیز شعارهایی مانند «نه غزه، نه لبنان» در اعتراضات ایران بازتاب همین نارضایتی بوده است.
جمهوری اسلامی در بحران
نویسنده در این تحلیل مینویسد جمهوری اسلامی امروز با بحرانهای همزمان روبهروست: از ورشکستگی اقتصادی و بحران آب گرفته تا فروپاشی دکترین امنیتی. به گفته او، اعتراضات گسترده اخیر و موج خشونت متعاقب آن، زمینهساز تنش نظامی کنونی در خاورمیانه شده و این پرسش را مطرح کرده است که شکافهای ساختاری نظام تا چه حد میتواند گسترش یابد.
- چهار عملیات آمریکا؛ اما هیچکدام شبیه امروز نیست
واینت چهار عملیات مهم آمریکا علیه حکومت ایران از زمان انقلاب اسلامی را مرور میکند: - عملیات نافرجام «چنگال عقاب» در سال ۱۹۸۰ برای نجات گروگانهای سفارت آمریکا؛
- عملیات «آخوندک دعاخوان» در سال ۱۹۸۸ علیه نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران؛
- ترور قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰ به دستور دونالد ترامپ؛
- و عملیات «چکش نیمهشب» در ژوئن ۲۰۲۵ که طی آن تاسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان هدف قرار گرفت.
به نوشته این تحلیل، هیچیک از این موارد با سناریوی کنونی قابل مقایسه نیست. گزینهای که اکنون مطرح است، تهدیدی مستقیم علیه بقای رژیم ایران و حتی احتمال هدف قرار دادن شخص رهبر جمهوری اسلامی است؛ اقدامی که میتواند معادلات منطقهای را بهطور بنیادین تغییر دهد.
شکاف در واشینگتن و ترجیح ترامپ به «توافق»
واینت همچنین به گزارشهایی درباره اختلافنظر در رهبری آمریکا اشاره میکند. با این حال، نویسنده یادآور میشود ترامپ در مواردی مانند ونزوئلا، اوکراین و گرینلند نشان داده که بهدنبال معامله است. از دید او، منطقیترین راه برای تهران، پذیرش یک توافق گسترده و سپردن جزئیات به مذاکرهکنندگان آمریکایی است؛ هرچند در غیر این صورت، حکومت ایران با رویارویی نظامی با قدرتمندترین ابرقدرت جهان مواجه خواهد شد.
ریسکها و سناریوهای پیش رو
تحلیل واینت تاکید میکند که اقدام نظامی گسترده علیه حکومت ایران بدون ریسک نیست. یک خطای عملیاتی یا پاسخ موفق ایران میتواند هزینه سیاسی سنگینی برای واشینگتن ایجاد کند. در عین حال، ضربهای جدی به رژیم - حتی بدون سرنگونی کامل - میتواند معادلات منطقه را تغییر دهد.
نویسنده با اشاره به تجربه سوریه در سال ۲۰۱۲، زمانی که اجرای نشدن «خط قرمز» آمریکا درباره سلاحهای شیمیایی به ورود روسیه و جمهوری اسلامی انجامید و پیامدهای جهانی از جمله بحران مهاجرت اروپا را در پی داشت، هشدار میدهد تصمیمهای ظاهراً محدود در خاورمیانه میتواند به تحولات جهانی گسترده منجر شود؛ همانند «اثر پروانهای».
در جمعبندی این تحلیل آمده است: دونالد ترامپ باراک اوباما نیست، اما ایران نیز سوریه نیست. تصمیم پیش رو میتواند نهتنها آینده رژیم ایران، بلکه توازن قدرت در خاورمیانه و حتی سیاست جهانی را دگرگون کند.
