رویترز - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا

جمهوری اسلامی ایران به یکی از تأمین‌کنندگان اصلی سوخت و مواد منفجره برای خونتای نظامی میانمار (برمه) تبدیل شده است؛ حمایتی که مستقیماً به بمباران گسترده غیرنظامیان، از جمله مسلمانان روهینگیایی، انجامیده است. تحقیقات رویترز نشان می‌دهد کشتی‌های ایرانی با دور زدن تحریم‌ها، سوخت جت را در اختیار ارتش میانمار قرار داده‌اند؛ موادی که ستون فقرات حملات هوایی مرگبار علیه روستاها، مدارس و بیمارستان‌هاست.

در ۱۳ اکتبر ۲۰۲۵، یک مدرسه در روستای دورافتاده «وانها» در ایالت چین هدف بمباران جنگنده‌های ارتش قرار گرفت و دقایقی بعد، پهپاد نظامی همان نقطه را دوباره زد. در همان روز، یک نفتکش ایرانی پس از تخلیه بیش از ۱۶ هزار تن سوخت جت در میانمار، با پنهان‌کاری الکترونیکی به ایران بازمی‌گشت؛ سوختی که امکان هزاران سورتی پرواز بمب‌افکن را فراهم می‌کند.

به‌گفته رویترز، تحویل‌ غیرقانونی سوخت جت ایران طی ۱۵ ماه، بیش از هزار هدف غیرنظامی را در میانمار زیر آتش برده است. هم‌زمان، ایران محموله‌های عظیم اوره (ماده‌ای شیمیایی که برای ساخت بمب و مهمات نظامی استفاده میشود) .

این کمک‌ها موازنه جنگ داخلی پنج‌ساله را تغییر داده است. گروه‌های شورشی که نیروی هوایی ندارند، در برابر ارتشی قرار گرفته‌اند که با سوخت ایرانی، ناوگان جنگنده‌های چینی و روسی خود را بی‌وقفه به پرواز درمی‌آورد. برای تهرانِ تحت تحریم، این تجارت هم منبع درآمد است و هم ابزاری برای گسترش نفوذ در میان دولت‌های منزوی.

بر اساس اسناد حمل‌ونقل و تصاویر ماهواره‌ای، ایران بین اکتبر ۲۰۲۴ تا دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۱۷۵ هزار تن سوخت جت در ۹ محموله به میانمار فرستاده است. کشتی‌های «ریف» و «نوبل» با جعل موقعیت مکانی، این محموله‌ها را منتقل کرده‌اند و عملاً تأمین‌کننده اصلی سوخت جنگی ارتش میانمار بوده‌اند. افزون بر این، صدها هزار تن اوره ایرانی نیز وارد کشور شده است.

این شبکه قاچاق، تحریم‌های غرب علیه هر دو رژیم را دور می‌زند و به بقای دو حکومت سرکوبگر کمک می‌کند. گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر میانمار، نقش ایران را در سوخت‌رسانی به جنایات گسترده «هولناک و غیرقابل‌قبول» خوانده و خواستار پاسخ‌گویی تهران شده است.

چرخش ایران به سوی حمایت از ارتش میانمار، تناقضی آشکار با مواضع گذشته تهران درباره نسل‌کشی روهینگیایی‌ها دارد. همان حکومتی که در سال ۲۰۱۷ قتل‌عام مسلمانان روهینگیایی را محکوم می‌کرد، پس از کودتای ۲۰۲۱ به تأمین‌کننده سوخت و سلاح همان ارتش تبدیل شد؛ تغییری که تحلیلگران آن را «انعطاف ایدئولوژیک در برابر منافع راهبردی» می‌دانند.

امروز، نتیجه این همکاری در ویرانه‌های مدارس و بیمارستان‌ها دیده می‌شود؛ از وانها تا راخین، جایی که مسلمانان و دیگر غیرنظامیان زیر بمباران می‌خوابند و در جنگل‌ها پناه می‌گیرند. در حالی که نفتکش‌های ایرانی همچنان در رفت‌وآمدند، آسمان میانمار به میدان مرگ بدل شده است.