خبرنامه گویا - سخنان اخیر مسعود پزشکیان درباره عذرخواهی از کشورهای همسایه و تأکید بر اینکه ایران دیگر به آنها حمله نخواهد کرد مگر در صورت حمله به ایران، واکنشهای گستردهای را در داخل و خارج از کشور برانگیخته است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند این اظهارات بیش از آنکه نشانه تغییر سیاست باشد، بازتابی از شکافهای عمیق در ساختار قدرت جمهوری اسلامی است.
به باور راز زیمت، پژوهشگر شناختهشده مسائل ایران، نباید اهمیت زیادی به سخنان پزشکیان داد. او یادآوری میکند که در روزهای گذشته هم رئیسجمهور و هم عباس عراقچی بارها تأکید کردهاند که تهران مایل نیست روابط خود با کشورهای منطقه را تخریب کند. حتی در برخی اظهارات غیرمستقیم اشاره شده که بخشی از حملات موشکی اخیر الزاماً تصمیمی سیاسی از سوی دولت نبوده و ممکن است ابتکار عمل آن در دست نیروهای نظامی، بهویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بوده باشد.
با این حال، به گفته زیمت، آنچه در عمل رخ میدهد تصویر متفاوتی ارائه میدهد. ایران همچنان به حملات خود ادامه میدهد، زیرا از نگاه ساختار نظامی و امنیتی جمهوری اسلامی، تشدید فشار نظامی تنها راه کوتاه کردن مدت درگیریهاست.
این تحلیلگر همچنین تأکید میکند که نفوذ واقعی پزشکیان در ساختار قدرت چندان زیاد نیست. به گفته او، مدیریت اصلی امور کشور در اختیار چهرههایی مانند علی لاریجانی، محمدباقر قالیباف و فرماندهان سپاه قرار دارد. در چنین شرایطی، سخنان رئیسجمهور بیشتر جنبه نمادین دارد تا تعیینکننده.
جنگ داخلی حاکمیت: مشاور محمدباقر قالیباف میگوید حملات به همسایگان ایران ادامه دارد:
واقعیت عملیاتی هیچ تغییری نمی کند و بلکه تشدید می شود. آسمان و زمین برخی کشورهای منطقه همچنان در اختیار دشمن است؛ پس ضربه خواهند خورد. اصل مطلب همین است، بیانیه قرارگاه مرکزی خاتم الانبیا به عنوان متولی و فرمانده جنگ هم همین را می گوید. باقی را رها کنید.
-- Mahdi Mohammadi (@mmohammadii61) March 7, 2026
از دید زیمت، اظهارات آشتیجویانه پزشکیان را باید بیشتر تلاشی برای حفظ راههای بازگشت به روابط عادی با کشورهای منطقه در آینده دانست.
در داخل ایران نیز این سخنان با واکنش تند رسانههای نزدیک به جریانهای تندرو مواجه شد. خبرگزاری وابسته به جریان اصولگرا، رجانيوز، در مطلبی بیسابقه نوشت: «میکروفن را از پزشکیان بگیرید.» این رسانه مدعی شد که پیام تلویزیونی رئیسجمهور نشان میدهد حلقه مشاوران دولت هنوز در فضای «دیپلماسی التماسی» نفس میکشد.
در نهایت، جدال بر سر سخنان پزشکیان بیش از هر چیز نشاندهنده بحران عمیق در ساختار تصمیمگیری جمهوری اسلامی است. از یک سو دولت تلاش میکند با لحن ملایمتر از تشدید تنش منطقهای جلوگیری کند، و از سوی دیگر نیروهای نظامی و جریانهای تندرو هرگونه عقبنشینی لفظی را نشانه ضعف میدانند. این شکاف، بار دیگر پرسش قدیمی را زنده میکند: در جمهوری اسلامی واقعاً چه کسی تصمیم نهایی را میگیرد؟
