جنگ انرژی؛ چگونه جمهوری اسلامی همه دشمنانش را به یک هدف واحد رساند

اکونومیست - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا

جنگی که اکنون خاورمیانه را دربر گرفته، بیش از آنکه یک درگیری صرفاً نظامی باشد، به دو جنگ موازی تبدیل شده است؛ جنگ اول، حملات هوایی گسترده آمریکا و اسرائیل علیه زیرساخت‌های نظامی جمهوری اسلامی است و جنگ دوم، نبردی است که تهران علیه اقتصاد جهانی به راه انداخته است. این دو جنگ اگرچه در ظاهر جدا از هم به نظر می‌رسند، اما در عمل به هم گره خورده‌اند و هرچه ادامه پیدا می‌کنند، دامنه درگیری را گسترده‌تر می‌کنند.

در جبهه نظامی، برتری با آمریکا و اسرائیل است. جمهوری اسلامی توان مقابله با حملات هوایی مداوم را ندارد و بخش بزرگی از توان موشکی، پهپادی و دریایی آن هدف قرار گرفته است. هزاران حمله هوایی به انبارهای تسلیحاتی، کارخانه‌های تولید موشک و مراکز فرماندهی انجام شده و ده‌ها فرمانده ارشد کشته شده‌اند. در مقابل، تهران تلاش کرده است با انتقال جنگ به حوزه انرژی، توازن را تغییر دهد.

راهبرد جدید جمهوری اسلامی بر این اساس شکل گرفته که اگر نتواند در میدان نظامی پیروز شود، باید هزینه جنگ را برای اقتصاد جهانی بالا ببرد. هدف اصلی از حمله به کشتی‌ها، میدان‌های نفت و گاز و زیرساخت‌های انرژی، فشار بر آمریکا و متحدانش برای توقف حملات است. اما این محاسبه ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.

تنگه هرمز به مرکز این جنگ تبدیل شده است. این آبراه باریک یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز در جهان است و هرگونه ناامنی در آن، بلافاصله قیمت انرژی را در سراسر دنیا افزایش می‌دهد. جمهوری اسلامی با حملات پراکنده موشکی و پهپادی و ایجاد فضای ناامن برای کشتی‌رانی، عملاً نوعی محاصره غیررسمی ایجاد کرده است؛ محاصره‌ای که بدون بستن کامل تنگه، همان اثر را بر بازار می‌گذارد.

ایالات متحده برای باز نگه داشتن این مسیر با مشکل جدی روبه‌روست. جغرافیای تنگه هرمز، نزدیکی سواحل ایران و برد موشک‌ها و پهپادها باعث می‌شود که حتی حضور ناوهای جنگی نیز امنیت کامل ایجاد نکند. هر کشتی تجاری که وارد منطقه می‌شود، در معرض خطر است و شرکت‌های کشتیرانی تمایلی به پذیرش چنین ریسکی ندارند.