میدلایستآی - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
در حالی که جنگ میان آمریکا، اسرائیل و جمهوری اسلامی وارد مرحلهای فرسایشی شده، نشانههای فزایندهای دیده میشود که عربستان سعودی و امارات متحده عربی بهتدریج از موضع احتیاط به سمت حمایت فعالتر از فشار نظامی علیه ایران حرکت میکنند؛ هرچند هنوز از ورود مستقیم به جنگ پرهیز دارند.
اوایل این ماه، تماس مستقیم میان مقامهای ارشد آمریکایی و وزیر دفاع عربستان، خالد بن سلمان، به توافقی منجر شد که بر اساس آن ریاض اجازه دسترسی گستردهتر به پایگاههای نظامی خود را به آمریکا داد. یکی از مهمترین این موارد، باز شدن پایگاه هوایی ملک فهد در طائف برای نیروهای آمریکایی است؛ پایگاهی که بهدلیل فاصله بیشتر از برد پهپادهای ایرانی، امنیت بیشتری نسبت به پایگاههای قبلی دارد و در نزدیکی جده، مرکز اصلی لجستیکی آمریکا پس از اختلال در تنگه هرمز، قرار گرفته است.
مقامهای آمریکایی میگویند این تصمیم نشانه تغییر مهمی در رویکرد عربستان است. به گفته یک مقام غربی در خلیج فارس، «نگاه در ریاض به این سمت رفته که حمایت از جنگ آمریکا میتواند راهی برای تنبیه ایران بهدلیل حملاتش باشد.»
امارات نیز پیام مشابهی به واشنگتن داده است. در گفتوگوی تلفنی وزیر خارجه امارات با همتای آمریکایی خود، ابوظبی اعلام کرده که برای جنگی طولانی حتی تا ۹ ماه آماده است و فشاری برای پایان سریع درگیری وارد نمیکند.
تغییر فضای سیاسی در خلیج فارس
با وجود اینکه عربستان، امارات و قطر در ابتدا مخالف حمله به ایران بودند و تأکید داشتند پایگاههایشان برای حملات استفاده نشود، حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی به پایگاهها و زیرساختهای انرژی در منطقه باعث تغییر فضای سیاسی شده است.
امارات اعلام کرده از آغاز جنگ صدها موشک و هزاران پهپاد را رهگیری کرده و قطر نیز پس از حمله به تأسیسات گازی راس لفان، با خسارتی مواجه شده که سالها طول میکشد جبران شود. این حملات باعث شده در برخی پایتختهای عربی این نتیجه شکل بگیرد که ادامه حضور جمهوری اسلامی با توان تهدید تنگه هرمز برای امنیت منطقه غیرقابل تحمل است.
شاهزاده فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، پس از حملات ایران به ریاض و تأسیسات انرژی، با لحنی کمسابقه اعلام کرد که ایران مسئول «حملات جنایتکارانه» است و عربستان حق اقدام نظامی را برای خود محفوظ میداند.
تحلیلگران میگویند عربستان و امارات که پیشتر تلاش میکردند بیطرف بمانند، اکنون به این جمعبندی رسیدهاند که با وجود رژیمی در تهران که میتواند هر لحظه با بستن تنگه هرمز منطقه را گروگان بگیرد، امکان همزیستی پایدار وجود ندارد.
فشار آمریکا برای نقش فعالتر عربستان و امارات
واشنگتن از ریاض و ابوظبی خواسته است نقش بیشتری در جنگ ایفا کنند، از جمله با فراهم کردن دسترسی بیشتر به پایگاهها یا مشارکت در عملیات مرتبط با تنگه هرمز.
کارشناسان میگویند حتی اگر نیروی هوایی عربستان معادله جنگ را تغییر ندهد، استفاده آمریکا از پایگاههای نزدیکتر به ایران میتواند اثر عملیاتی مهمی داشته باشد.
در همین حال، در محافل امنیتی خلیج فارس بحثی جدی در جریان است که آیا کشورهای عربی باید در تنگه هرمز وارد عمل شوند یا نه. برخی تحلیلگران میگویند ایجاد سابقه بازدارندگی علیه ایران ممکن است ضروری باشد، حتی اگر به معنای اقدام نظامی محدود باشد.
یک تحلیلگر سعودی گفته است:
«کشورهای خلیج فارس نمیخواهند بیش از حد خویشتندار دیده شوند. ایران نشان داده میتواند هر زمان که بخواهد بحران ایجاد کند. باید برای بعد از جنگ هم یک بازدارندگی واقعی شکل بگیرد.»
با این حال، نگرانی بزرگی نیز وجود دارد. مقامهای سعودی هشدار دادهاند که ورود مستقیم به عملیات تهاجمی علیه ایران میتواند «جعبه پاندورا» را باز کند و منطقه را وارد جنگی غیرقابل کنترل کند.
نتیجهگیری
به گفته کارشناسان، شکاف جدیدی در خلیج فارس در حال شکلگیری است:
کشورهایی مانند عمان همچنان بر میانجیگری تأکید دارند، اما عربستان و امارات بهتدریج به این نتیجه رسیدهاند که مهار جمهوری اسلامی بدون فشار سخت ممکن نیست.
در عین حال، این کشورها میدانند که ورود مستقیم به جنگ میتواند آنها را به هدف اصلی حملات ایران تبدیل کند؛ به همین دلیل، سیاست فعلی آنها ترکیبی از حمایت لجستیکی از آمریکا، تهدید به اقدام نظامی، و تلاش برای جلوگیری از گسترش جنگ است.
