در مرز ایران و ترکیه در این هفته، روندی معنادار به چشم میخورد: ایرانیها پیش از بازگشت به کشورشان، بطریهای بزرگ روغن خوراکی میخرند. این رفتار، نشانهای از تورم افسارگسیختهای است که میلیونها خانوار ایرانی را تحت فشار قرار داده است
یگانه تورباتی - نیویورک تایمز، ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
در گذرگاه شلوغ مرزی ترکیه با ایران، در انباری پر از جعبههای روغن خوراکی، یک مغازهدار تازهترین خبرها را از روی تلفن همراهش برای همکارانش با صدای بلند میخواند: مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران به تعویق افتاده است.

برای این بازرگانان، پیچوخمهای جنگ و بحران اقتصادی ایران، بهطور غیرمنتظرهای به رونق کسبوکارشان انجامیده است. با جهش قیمت کالاهای اساسی در ایران، آنها میتوانند روغن زیتون، آفتابگردان و ذرت را با سودی اندک به ایرانیان در مرز بفروشند؛ خریدارانی که یا این روغنها را در داخل کشور میفروشند یا برای مصرف شخصی به خانه میبرند.
در طول تنها یک صبح و بعدازظهر، دهها نفر دیده شدند که چندین بطری چهار و پنج لیتری روغن را از ترکیه به ایران حمل میکردند. مغازهداران در گفتوگوها گفتند که تقاضا برای روغن خوراکی در روزهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
مریم، یک زن ایرانی که روز چهارشنبه همراه همسرش چهار بطری روغن خرید تا در ایران بفروشد، گفت: «ما تازه اخیراً شروع به این کار کردهایم.» او افزود: «روغن خوراکی بهتر است» از سیگارهایی که معمولاً این زوج در مرز خرید و فروش میکنند، چون سود بیشتری دارد.
مریم گفت میتواند یک بطری پنج لیتری را در ترکیه کمی بیش از ۱۰ دلار بخرد و در ایران با قیمتی کمتر از نرخ بازار بفروشد و حدود ۲ دلار سود کند.
گذرگاه زمینی کاپیکوی، نزدیک شهر وان در شرق ترکیه، در طول جنگ به یکی از معدود مسیرهای پایدار ارتباطی ایرانیان با جهان خارج تبدیل شده است. حریم هوایی ایران در بخش عمدهای از دو ماه گذشته بسته بوده هرچند در روزهای اخیر دوباره باز شده و شهروندان بهدلیل ادامه قطع اینترنت از سوی دولت، در بیخبری نسبی بهسر بردهاند.
افزایش شدید تجارت روغن خوراکی، نشانهای روشن از بحران تورمی است که سالهاست خانوارهای ایرانی را تحت فشار قرار داده و بهنظر میرسد در ماههای اخیر بهشدت وخیمتر شده است. صندوق بینالمللی پول نرخ تورم ایران در سال جاری را نزدیک به ۷۰ درصد پیشبینی کرده؛ رقمی که از سال ۱۹۸۰ تاکنون بیسابقه خواهد بود.
ایرانیان در این گذرگاه مرزی از افزایش هزینههای مواد غذایی گلایه داشتند؛ در کشوری که حداقل دستمزد ماهانه معادل حدود ۱۰۸ دلار است. ایران همچنین با موجی از اخراجهای گسترده مواجه است که ناشی از اختلالات جنگ و قطع اینترنت است.
افزایش قیمتها، برای حکومتی که در سالهای اخیر با چندین دور اعتراض ناشی از نارضایتی اقتصادی روبهرو بوده، چالشی جدی محسوب میشود بهویژه اکنون که باید اقتصادی را بازسازی کند که مراکز صنعتی اصلی آن در حملات هوایی آسیب دیده یا نابود شدهاند.
مقامات، آخرین دور اعتراضات را در ژانویه با سرکوبی مرگبار مهار کردند. از آن زمان، حکومت با اعدام معترضان و ایجاد فضای ارعاب، تلاش کرده مردم را در خانه نگه دارد.
قیمت روغن خوراکی در ژانویه، پس از حذف یارانه واردات برخی کالاهای اساسی از سوی دولت، جهش یافت؛ سیاستی که با هدف کاهش هزینههای دولتی در شرایط تحریمهای نفتی اتخاذ شد.
بیبیجان، ۷۱ ساله از تهران، به ما گفت اخیراً سه مرغ کوچک را حدود ۲۲ میلیون ریال (حدود ۱۴ دلار) خریده؛ در حالی که پیشتر میتوانست با حدود ۵ میلیون ریال، پنج یا شش مرغ تهیه کند.
یک زوج متأهل که در صنعت پوشاک کار میکنند نیز گفتند حتی پیش از جنگ، دستکم نیمی از سال بیکار بودهاند. آنها هشدار دادند اگر شرایط به همین شکل ادامه یابد، بسیاری از مردم ممکن است برای تأمین غذای خانوادههایشان به سرقت مواد غذایی روی بیاورند.
















