رادیو بین المللی فرانسه - روز گذشته، آخرین جلسۀ رسیدگی به اتهام تجاوز علیه پژمان جمشیدی، بازیگر و فوتبالیست شناختهشدۀ ایرانی، برگزار شد. این پرونده از مهرماه ۱۴۰۴ مطرح شد و از همان ابتدا بازتاب گستردهای در افکار عمومی داشت. همزمان، خروج متهم از کشور به مقصد کانادا، فشارهای رسانهای بر شاکی و حضور فعال متهم در فضای رسانهای در طول روند رسیدگی، پرسشها و بحثهای متعددی را درباره نحوۀ رسیدگی قضایی به جرائم جنسی و واکنش جامعه به این موارد برانگیخته است. غزاله معتمد، از کنشگران جنبش «منهم» و از بنیانگذاران بیانیۀ ۸۰۰ زن سینمای ایران، میگوید که نسبت به گذشته، جامعه در برخورد با پروندههای آزار جنسی از سوی افراد مشهور، با بازماندگان و راویان همدلتر است.
غزاله معتمد، فعال فمینیست، میگوید در یک نگاه کلی، نکتۀ برجسته این پرونده، مراجعۀ شاکی به دادگاه رسمی جمهوری اسلامی ایران در همان ساعات نخست است. به گفتۀ او، پژمان جمشیدی، فردی که علیه او شکایت مطرح شده، در ساختار قدرت، هم در سینما و هم در ورزش، جایگاه دارد. او تأکید میکند که رسانهای شدن این پرونده و خروج روایت از فضای شخصی و شبکههای اجتماعی به رسانههای جریان اصلی، از جمله با تلاش الهه محمدی در روزنامۀ هممیهن، ممکن شد. به باور او، شجاعت این راوی زمینه را برای پیشقدم شدن دیگر راویان نیز فراهم کرد که در پی آن، روایتهایی نیز در رسانههای فرانسوی منتشر شد.
به عقیدۀ این کنشگر جنبش میتو، این وضعیت را میتوان به مثابه موج دوم جنبش «میتو» دانست؛ موجی که میتواند برای دیگر راویان الهامبخش باشد. به گفتۀ معتمد، شجاعت راوی و پافشاری او بر دادخواهی از نکات برجستۀ این پرونده است. با این حال، در روند رسیدگی به جرائم جنسی در دادگاههای ایران، تغییر محسوسی ایجاد نشده است. این جرائم عمدتاً در قالب «زنای به عنف» تعریف میشوند و اثبات آنها به شاهد عینی و مدارک فیزیکی نیاز دارد.
غزاله معتمد که پروندۀ مربوط به اتهامات پژمان جمشیدی را از نزدیک دنبال کرده است، میگوید اینکه یک متهم با پروندۀ کیفری با جرم جنسی، با قید وثیقه از کشور خارج میشود، آن هم در حالی که فعالان زنان تحت نظر امنیتی، ممنوعالخروج و ممنوعالکار هستند، بسیار نگرانکننده است. همچنین دربارۀ حضور متهم در میان نیروهای امدادی هلال احمر در میان جنگ، میگوید که رسانههای داخلی انگار پیام واضحی برای زنان دارند: ما صدای شما را خفه میکنیم.
👈مطالب بیشتر در سایت رادیو بین المللی فرانسه
او که سابقۀ کار طولانی در سینمای ایران دارد، با اشاره به ساختارهای قدرت میگوید در شرایطی که سرمایه اجتماعی و اقتصادی بهصورت مشترکالمنافع عمل میکند، افراد ذینفوذ بدون آنکه مسئولیتپذیر یا پاسخگو باشند، بیش از پیش در موقعیت خود تثبیت میشوند؛ وضعیتی که به گفتۀ او پیامهای دردناکی برای زنان دارد. با این حال، به تأکید او، راویان همچنان پیگیر شکایتهای خود هستند و از حق دادخواهی عقبنشینی نمیکنند؛ چنانکه به نقل از یکی از آنها میگوید: «تحت هیچ شرایطی از شکایتم پا پس نمیکشم، صرفنظر نمیکنم و باج نمیگیرم.»
معتمد در ادامه بر نقش افکار عمومی تأکید میکند و میگوید جامعه باید خود را به همدلی و دانش فمینیستی مجهز کند، پرسشگر باشد و مسئولیت بپذیرد؛ حتی در شرایط بحرانی نیز نباید در کنار افراد متهم به خشونت بایستد. به باور او، آنچه در ادبیات فمینیستی «قربانینکوهی» نامیده میشود، همچنان بازتولید میشود: به زنان هشدار داده میشود که مورد خشونت قرار نگیرند، بیآنکه به مردان آموزش داده شود خشونت نکنند.
به باور او، باید تکثر جامعه ایران را به رسمیت شناخت؛ جامعهای که میان گرایشهای ارتجاعی و دموکراتیک در نوسان است و در دورههایی، بخشهایی از آن توانستهاند جنبشها را پیش ببرند. او در عین حال به چالشهایی مانند گرایش به تکرهبری و نزدیکی برخی چهرهها به ساختارهای قدرت اشاره میکند، اما تأکید دارد که نشانههایی از تغییر نیز قابل مشاهده است.
معتمد میگوید میزان همدلی در جامعه افزایش یافته و شکستن تصویرهای قهرمانانه، حاصل تلاش مستمر و اغلب بیمزد کنشگران فمینیست است: «با دو قدم عقب، سه قدم جلو میرویم.» به گفتۀ او، هرچند هنوز بخشی از جامعه با متهم همدل است، اما نسبت به گذشته، پرسشگری بیشتر شده و تغییر در ادبیات عمومی و افزایش همدلی قابل مشاهده است؛ موضوعی که خود راوی نیز به آن اشاره کرده و از همراهی حامیانش قدردانی کرده است.
او در پایان تأکید میکند که این دستاوردها بهسادگی به دست نیامده و برای تثبیت به زمان نیاز دارد. به باور معتمد، برای پیشرو بودن در جهان امروز، نباید بهسادگی دست به قهرمانسازی زد و در عین حال نیز نباید دلسرد شد، چرا که دستاوردها کم نبودهاند. او ابراز امیدواری میکند روزی راویان بتوانند بیواسطه، آزادانه و بدون نگرانی سخن بگویند و در نهایت تأکید میکند که در مواجهه با خشونت جنسی باید رویکردی همدلانه داشت، چرا که هر دادخواهی، نفعی جمعی به همراه دارد.

ژیلا صادقی، هر روز یک ابتکار جدید
















