اعتراف پزشکیان به فروپاشی زیرساختهای انرژی و بنبست اقتصادی: گفتوگو نکنیم، چه کنیم؟
- رسانههای دولتی انتقاد پزشکیان درباره شرایط کشور پس از جنگ را حذف کردند
- صبح دوشنبه مسعود پزشکیان گفت در پی محاصره دریایی از سوی آمریکا، صادرات نفت ایران متوقف شده است.پ
- ساعتی پس از انتشار این اظهارات، رسانههای دولتی از جمله ایرنا اقدام به حذف صحبتهای پزشکیان از خروجی خود کردند
ایران اینترنشنال - مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوریاسلامی، با اذعان به آسیب گسترده به زیرساختهای انرژی، کاهش تولید و کسری روزانه ۵۰ میلیون لیتر بنزین، دشواری صادرات نفت و گرانی پیشرو، روایت رسمی درباره بیاثر بودن حملات را زیر سوال برد و به مخالفان مذاکره گفت: «اگر گفتوگو نکنیم، چه کار کنیم؟»
پزشکیان در سخنانی کمسابقه، تصویری آشکار از فشار جنگ بر زیرساختهای حیاتی، اقتصاد و توان اداره کشور ارائه کرد؛ تصویری که با روایت رسمی مقامهای جمهوری اسلامی درباره کنترل کامل اوضاع و بیاثر بودن حملات فاصله معناداری دارد.
پزشکیان دوشنبه ۲۸ اردیبهشت در گردهمایی روابط عمومیهای دستگاههای اجرایی با عنوان «راویان ایران» گفت کشور باید «حالت جنگی» به خود بگیرد و تصریح کرد: «۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز ما را زدند، نیروگاه، پتروشیمی و فولاد مبارکه ما را زدند. نمیتوان ادعا کرد که هیچ مشکلی نداریم و آنان در حال نابودی هستند.»
پزشکیان در همین سخنرانی از آنچه «روایتسازی صادقانه» خواند، دفاع کرد و گفت کسی که روایت دروغی را به جامعه منتقل کند، «شیطان» بر او نازل شده است.
او در ادامه، با رد روایتهایی که وضعیت جمهوری اسلامی را عادی یا رو به بهبود نشان میدهند، گفت: «نمیتوان گفت دشمن در حال نابودی است و ما در حال شکوفایی. آنها مشکل دارند، ما هم مشکل داریم.»
این سخنان در حالی ایراد شده که مقامهای جمهوری اسلامی و رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی و نظامی، پس از حملات اخیر، عمدتا بر ناکامی آمریکا و اسرائیل و بیاثر بودن ضربات نظامی تاکید کردهاند. اما پزشکیان در این سخنرانی، هم از آسیب به زیرساختهای انرژی و صنعتی گفت، هم از کاهش توان تولید بنزین، دشواری صادرات نفت و گرانی پیشرو.
کسری روزانه ۵۰ میلیون لیتری بنزین
یکی از مهمترین بخشهای سخنان پزشکیان، اذعان او به بحران تامین بنزین بود. او گفت: «قدرت تولید بنزین ما کاهش یافته است. آن را زدند. روزانه ۱۰۰ میلیون لیتر تولید میکنیم. نیاز ما روزانه ۱۵۰ میلیون لیتر است.»
بر اساس این ارقام، جمهوری اسلامی با کسری روزانه حدود ۵۰ میلیون لیتر بنزین روبهروست؛ رقمی که میتواند پیامدهای مستقیم بر واردات سوخت، مصرف ارز، قیمتها و سیاستهای محدودکننده در حوزه انرژی داشته باشد.
پزشکیان با اشاره به تکسرنشین بودن بخش بزرگی از خودروها گفت: «آیا ما باید برای جبران این کسری دلار بدهیم و بنزین بیاوریم بسوزانیم؟ آیا اصلا دلار داریم؟»
این پرسش، فراتر از بحران سوخت، نشانهای از فشار ارزی بر دولت جمهوری اسلامی است؛ دولتی که همزمان با کاهش توان تولید داخلی بنزین، با محدودیتهای جدی در تامین منابع ارزی و واردات روبهروست.
رییس دولت در بخش دیگری از سخنان خود، به مشکلات صادرات نفت اشاره کرد و گفت: «راه را بستند و نفت هم صادر نمیکنیم. نمیتوانیم نفت را به راحتی صادر کنیم. اینکه میگویند مشکلی پیدا نکردیم از آن حرفهاست.»
او در ادامه با اشاره به اینکه مالیات به آسانی قابل دریافت نیست و اصناف با مشکل روبهرو هستند، از مردم خواست «توقعات خود را پایین بیاورند ... و واقعیتها را بپذیرند» تا کشور بتواند در برابر دشمن بایستد.
هشدار درباره گرانی
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود درباره افزایش قیمتها هشدار داد و گفت: «حتما گرانی خواهیم داشت. یک عده بلند میشوند و میگویند چرا گرانی داریم. از همین صداها شروع میشود. ما میجنگیم و باید سختی آن را بپذیریم. ... نمیشود هم خدا را خواست و هم خرما را.»
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که دولت جمهوری اسلامی همزمان با کاهش درآمدهای ارزی، بحران انرژی، ناترازی بودجه و فشار ناشی از حملات نظامی روبهروست.
او همچنین با هشدار درباره مصرف آب، برق، گاز و بنزین گفت اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، کشور در تابستان و زمستان با مشکل روبهرو خواهد شد.
دفاع از گفتوگو با آمریکا
همزمان با این تصویر بحرانی از اقتصاد و انرژی، پزشکیان بار دیگر از گفتوگو با آمریکا دفاع کرد و خطاب به مخالفان مذاکره گفت: «اینکه شعار میدهند گفتوگو نکنیم، اگر گفتوگو نکنیم چه کار کنیم؟ تا آخر دعوا کنیم؟ ما با عزت، گفتوگو میکنیم.»
او در ادامه، با اشاره به رویکرد دولت برای پیشبرد گفتوگوها با آمریکا گفت: «این منطقی نیست که بگوییم گفتوگو نمیکنیم. ما قادر هستیم از حقوق ملت با پشتوانه مردم دفاع کنیم. باید منطقی حرف بزنیم و منطقی جواب بگیریم.»
این موضعگیری در شرایطی بیان شده که اختلاف درباره ضرورت یا شیوه مذاکره با آمریکا، در حکومت بالا گرفته است و جریانهای دارای قدرت در جمهوری اسلامی مذاکره با آمریکا را عقبنشینی یا تسلیم معرفی میکنند. پزشکیان در مقابل گفتوگو را نه به عنوان عقبنشینی، بلکه به عنوان راهی برای دفاع از حقوق جمهوری اسلامی معرفی کرد.
سخنان او نشان میدهد شکاف بر سر مذاکره، دیگر صرفا یک اختلاف نظری در سیاست خارجی نیست؛ بلکه به بحران اداره کشور، تامین سوخت، صادرات نفت، کنترل قیمتها و مدیریت پیامدهای جنگ گره خورده است.
انتقاد از ادبیات دستوری
پزشکیان همچنین از شیوه حکمرانی آمرانه انتقاد کرد و گفت: «این ادبیات دستوری که من میگویم شما باید اطاعت کنید، نتیجهای جز دوری ندارد.»
او افزود نهادهای تصمیمگیر نباید تصور کنند «عقل کل» هستند و دیگران فقط باید سیاستهای آنها را بپذیرند. به گفته پزشکیان، بدون مشورت و مشارکت مردم، کشور به جایی نمیرسد.
این انتقادها، در کنار دفاع او از مذاکره نشان میدهد سخنان رییس دولت جمهوری اسلامی فقط درباره اقتصاد و انرژی نبود؛ بلکه به جدال درونی حاکمیت بر سر نحوه روایت جنگ، میزان صداقت با جامعه، شیوه اداره کشور و مسیر آینده سیاست خارجی نیز مربوط میشد.
حساسیت بر سر انتشار ارقام
اظهارات پزشکیان درباره کاهش تولید بنزین، آسیب به زیرساختها، دشواری صادرات نفت و گرانی پیشرو، در رسانههای داخلی با حساسیت بازتاب یافت. متن منتشرشده در ایسنا و بازنشر عصرایران شامل ارقام و نقلقولهای صریح درباره تولید روزانه ۱۰۰ میلیون لیتری بنزین، نیاز ۱۵۰ میلیون لیتری، آسیب به ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز و هدف قرار گرفتن نیروگاه، پتروشیمی و فولاد مبارکه بود.
همزمان، ایرنا، خبرگزاری رسمی دولت، نسخه منتشرشده این گزارش را پس از بالاگرفتن انتقادها از آن، با ویرایش دوباره و جرح و تعدیل و حذف آمار و ارقام از آن، بازنشر کرد. موضوعی که نشان میدهد حاکمیت انتشار این آمار را از نظر سیاسی و روانی پرهزینه ارزیابی کرده است.
سخنان پزشکیان، یکی از صریحترین روایتهای رسمی از وضعیت جمهوری اسلامی پس از حملات اخیر است: آسیب گسترده به زیرساختهای انرژی و صنعتی، کسری روزانه ۵۰ میلیون لیتری بنزین، دشواری صادرات نفت، کاهش امکان دریافت مالیات، هشدار درباره گرانی و شکاف جدی بر سر مذاکره با آمریکا.
اما سخنرانی پزشکیان فقط اذعان به بحران انرژی یا فشار اقتصادی نبود؛ بلکه سندی از شکاف سیاسی درون جمهوری اسلامی بر سر این پرسش بود که در میانه بحران جنگ، تحریم، کمبود سوخت و فشار اقتصادی، مسیر آینده باید ادامه تقابل باشد یا بازگشت به میز گفتوگو.
