نزدیکان نتانیاهو، رئیسجمهور آمریکا را مقصر شکست پروژه تغییر رژیم در ایران و توافق در حال شکلگیری میدانند
المانیتور - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
در حالی که جمهوری اسلامی همچنان بر سر قدرت باقی مانده و زمزمههای توافقی تازه میان تهران و واشینگتن شنیده میشود، برخی از نزدیکان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، معتقدند دونالد ترامپ مسئول اصلی وضعیتی است که اکنون اسرائیل با آن روبهرو شده است. به گفته یک منبع سیاسی ارشد که با المانیتور گفتوگو کرده، نتانیاهو توافق احتمالی آمریکا و جمهوری اسلامی را چیزی کمتر از یک «فاجعه» نمیداند.
بر اساس این گزارش، نگرانی در اردوگاه نتانیاهو تنها به پرونده هستهای محدود نمیشود. با نزدیک شدن انتخابات اسرائیل، این نگرانی وجود دارد که نخستوزیر اسرائیل در صورت ناتوانی در جلوگیری از توافق، بهای سیاسی سنگینی بپردازد؛ تا جایی که برخی از نزدیکان او احتمال کنارهگیریاش از سیاست و تلاش برای رسیدن به یک توافق قضایی در پرونده فساد را نیز مطرح میکنند.
یکی از همپیمانان نتانیاهو به المانیتور گفته است: «این بار دست نخستوزیر کاملاً بسته است. او میداند که حتی اگر توافقی که میان آمریکا و جمهوری اسلامی امضا میشود همانقدر بد باشد که امروز تصور میکند، دیگر توان جلوگیری از آن را ندارد.»
به گفته این منبع، نتانیاهو اکنون حتی روزهای جو بایدن و باراک اوباما را با حسرت به یاد میآورد؛ زیرا در برابر ترامپ عملاً راهی جز همراهی و تبعیت ندارد.
پس از اعلام آتشبس میان جمهوری اسلامی و اسرائیل از سوی ترامپ در ماه آوریل، مخالفان نتانیاهو بارها ادعای او مبنی بر «شکست رژیم ایران» را زیر سؤال بردهاند. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون اسرائیل، نیز گفته است نتانیاهو نتوانسته بر مفاد توافق احتمالی تأثیر بگذارد و آن را برای اسرائیل، منطقه و حتی مردم ایران زیانبار توصیف کرده است.
در محافل سیاسی اسرائیل این بحث نیز مطرح شده که اگر توافق آمریکا و ایران از نگاه اسرائیل به اندازهای که پیشبینی میشود نامطلوب باشد، نتانیاهو ممکن است به این نتیجه برسد که حضور در انتخابات آینده ارزش ریسک بیشتر را ندارد و مسیر توافق قضایی را انتخاب کند. هرچند با توجه به سابقه سیاسی او، بسیاری هنوز احتمال کنارهگیری داوطلبانه را اندک میدانند.
اما شاید مهمترین انتقاد نزدیکان نتانیاهو به ترامپ، نه توافق احتمالی با جمهوری اسلامی، بلکه مخالفت او با طرحهایی باشد که از نگاه برخی محافل امنیتی اسرائیل میتوانست به تغییر رژیم در تهران منجر شود.
بر اساس این گزارش، اسرائیل در آغاز جنگ طرحی گسترده برای بهرهگیری از نیروهای مسلح کرد و ایجاد فشار همزمان داخلی و خارجی علیه جمهوری اسلامی آماده کرده بود. به گفته منابع اطلاعاتی اسرائیل، هزاران نیروی کرد آماده ورود به ایران از خاک عراق بودند و این عملیات قرار بود با پشتیبانی هوایی آمریکا و اسرائیل انجام شود. اما ترامپ در آخرین لحظات مخالفت خود را اعلام کرد.
یک مقام اطلاعاتی اسرائیل که نخواست نامش فاش شود، مدعی شده است: «این یک طرح واقعی و مفصل بود. منابع و انرژی زیادی صرف آن شد. کردها نیز مشتاق اجرای آن بودند. اما واشینگتن در آخرین لحظه ترمز را کشید.»
این مقام همچنین مدعی است که رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، در متقاعد کردن ترامپ برای متوقف کردن این پروژه نقش داشته است؛ موضوعی که تاکنون به طور مستقل تأیید نشده است.
در نگاه این مقام اسرائیلی، ترامپ تنها این طرح را متوقف نکرده، بلکه مانع اجرای مجموعهای از برنامههای دیگر اسرائیل برای تضعیف یا سرنگونی جمهوری اسلامی نیز شده است. او هشدار داده که پیامدهای این تصمیمها میتواند در بلندمدت برای اسرائیل «فاجعهبار» باشد.
با این حال، برخی مقامهای امنیتی اسرائیل همچنان معتقدند که تغییر رژیم در ایران در آینده امکانپذیر است و استدلال میکنند که بخش بزرگی از مردم ایران خواهان زندگی در کشوری آزادتر هستند. اما از نگاه آنان، هر توافقی که میلیاردها دلار منابع مالی جدید در اختیار تهران قرار دهد، این چشمانداز را بیش از پیش دور از دسترس خواهد کرد.
این گزارش همچنین به نگرانی اسرائیل درباره جایگاه منطقهای ایران پس از توافق احتمالی اشاره میکند. به گفته منابع اسرائیلی، یکی از نگرانیهای اصلی این است که تهران بتواند نفوذ بیشتری بر تنگه هرمز پیدا کند؛ گذرگاهی که بخش بزرگی از تجارت انرژی جهان از آن عبور میکند.
در نهایت، مقامهای اسرائیلی اذعان دارند که هنوز تصویر روشنی از ساختار تصمیمگیری در تهران ندارند. یکی از منابع اطلاعاتی اسرائیل در پایان گفته است: «هنوز نمیدانیم که مجتبی خامنهای مدیریت تحولات را در دست دارد یا خود تحت تأثیر دیگران قرار گرفته است. در حال حاضر پاسخ قطعی برای این پرسش نداریم.»
