بعد چهل و اندی سال تازه معنی «هیچ» خمینی را می‌فهمد؛ معنی تفاوت بین امت و ملت را، خودی و ناخودی را، معنی بریدن نان از گلوی کودک ایرانی و چپاندن آن در کام نیروهای نیابتی از حزب‌الله گرفته تا داعش را.

مقایسه‌ای بس سخت و جان‌فرسا که عمر نسلی را تباه کرد و ریش بر قلب نسل جوان و نوجوان این سرزمین نهاد. دریغ که در این گذر سخت چهل و اندی سال، نیروهای به‌اصطلاح سیاسی از احزاب ریز و درشت تا کنشگران منفرد آن نگفتند و آن نکردند که به کار مردم آید.

داستان تمامی این سال‌ها برای اپوزیسیون چیزی جز جدل با یکدیگر بر سر مفاهیم مجرد، گفت‌وگو پیرامون درگیری‌های ذهنی خود و دل‌خوش کردن خویش به طرح شدن در محدوده همان مرزهای گروهی و محدوده روشنفکری نبود؛ جایی که می‌توانستند ساعت‌ها و ساعت‌ها در مورد همه‌چیز بحث کنند و دست آخر هر کدام خوشحال از زورآزمایی از سر میز برخیزند.

از این رو هرگز قادر به دیدن آن حرکت بطی و تأثیرگذار در بطن جامعه نگردیدند که با چنگ و دندان از هویت ملی خود دفاع می‌کرد. ندیدند آن تلاش بخشی از اقشار متوسط اجتماعی را که چگونه زیر نگاه عبوس و رعب‌آور جمهوری اسلامی داشت از موسیقی، رقص، تئاتر، سینما، مد، فرهنگ مدرن و از جامعه زنانه‌ای که جمهوری اسلامی سخت در کار به پستوی خانه بردن آنها بود، دفاع می‌کرد.

ندیدند آن زن و مرد کارمند را که فرش زیر پای خود می‌فروخت تا فرزندش را در مدرسه‌ای خوب بگذارد، به کلاس موسیقی و کلاس نقاشی ببرد و برایش امکان دسترسی به دنیای اینترنت را به هر جان‌کندنی مهیا می‌ساخت تا نگذارد صدای موسیقی، رقص و شادی به‌تمامی از این سرزمین ریشه‌کن شود.

نمی‌خواست که نسل جوانش در جهان معاصر در سیمایی متحجر و بدبو زیر دست و پای حکومت له شود. این بخش وسیع طبقه متوسط جامعه که کم‌کم نقششان برای اقشار متوسط به پایین و برای خانواده‌های کارگری، حتی دهقانی، جالب می‌شد، طی این سال‌ها نقشی بزرگ در تقابل با فرهنگ آخوندی و تراوشات ذهنی حوزه‌های علمیه بازی کردند.

در این میان نقش تلویزیون و جهان مجازی که از طریق اینترنت بر روی جوان و نوجوان ایرانی گشوده شده بود، در نشان دادن آنچه که ملت داشت و از دست داد و شیوه زندگی غربی و نگاه به جهانی مدرن و امیدبخش، به‌مراتب بهتر و قوی‌تر از آنچه که دستگاه‌های تبلیغاتی جمهوری اسلامی با شدت و صرف میلیون‌ها دلار سعی در جا انداختن آن داشت، عمل می‌کرد.

نتیجه این هماوردی، درآمدن شعار «رضا شاه روحت شاد» از دل سازندگی گذشته بود؛ روی‌گردانی مردم از آنچه که تلویزیون و رسانه‌های دل‌به‌هم‌زن جمهوری اسلامی تبلیغ می‌کردند.

هاج و واج ماندن آن بخش از اپوزیسیون که هنوز در تقابل با غرب و مظاهر غربی بود و شعار ضد امپریالیسمی‌اش او را در کنار جمهوری اسلامی قرار می‌داد و نگاهش به برنامه‌های تلویزیونی که از غرب برای ایران پخش می‌شد چندان فرقی با نگاه جمهوری اسلامی نداشت.

ادامه دارد
ابوالفضل محققی