خبرنامه گویا - محمدعلی جنتخواه* در این متن، از زاویهای تمدنی و ساختاری به نقد «جمهوری» بهمثابه الگوی مسلط حکمرانی میپردازد و آن را مدلی کوتاهمدت، بدهیساز و ناتوان از حفظ امتداد تاریخی ملتها میداند. استدلال او، برخلاف شعارهای رایج سیاسی، بر این فرض استوار است که بحران امروز جهان ـ از بدهیهای افسارگسیخته تا کنترل دیجیتال شهروندان ـ نه یک انحراف، بلکه نتیجهٔ منطقی ساختار جمهوری است.
با این حال، انتشار این یادداشت بهمعنای تأیید یا تجویز بیواسطهٔ این نگاه برای ایران نیست. خبرنامه گویا بر این باور است که بخشی از اپوزیسیون، با سادهسازی خطرناک مفاهیم کلان حکمرانی و تبدیل آنها به نسخههای فوری، ناخواسته همان خطای «راهحلهای فستفودی» را بازتولید میکند؛ خطایی که خود نویسنده نیز نسبت به آن هشدار میدهد. نقد جمهوری، بدون پاسخ روشن به مسئلهٔ قدرت، پاسخگویی و حقوق شهروندان، اگر به پروژهای رهاییبخش ختم نشود، میتواند صرفاً بازتولید یک بنبست تاریخی با نامی تازه باشد.
***
تمدن زنده یعنی "ایران کهن"، چرا جمهوریها امتداد تاریخی ندارند؟
محمدعلی جنتخواه
ما حتی یک حوزه تمدنی یا ملت کهن دارای «امتداد تاریخی» نداریم که «جمهوری» باشه.
طولانی ترینش جمهوری روم بود که پودر شد.
آمریکا هم با ساختار جمهوری نتیجه اش همون جمهوری روم خواهد شد (البته بعد از اینکه چین و روسیه و بقیه به این سرنوشت دچار شدند)
تنها حوزه تمدنی دارای امتداد تاریخی زنده دنیا هم عملا ایرانه.
جمهوری تمدن ساز نیست. جمهوری مثل فست فود میمونه.
اما مدل حاکم با بیعت (دموکراسی realtime با قابلیت پس گرفتن بیعت در هر لحظه) یا پادشاهی، افق تصمیماتش برای ملت، بلند مدته و فست فودی و ۴ سال به ۴ سال نیست.
امروز تمام کشورها، دارای بدهی ملی هستند. عملا همه بدهکارند، جمهوری ها همه بدهکارند. اگه همه بدهکارند پس طلب کار کیه؟ طلب کار «آینده» است. همه دائم خلق بدهی میکنند به این امید که در آینده تسویه کنند. اما روزی که همه چک های بی محل کشیده برگشت بخورند دیر نیست.
راه حل حکومت ها، سوزاندن این بدهی ها و محو کردنشون با جباریت و زور از طریق CBDC یا ارز دیجیتال بانک های مرکزی است. معنا؟
شهروندان کشورهای جمهوری، مثل کارتون پینوکیو لذت آنی از رفاه میبرند بعد تدریجا تبدیل به برده های ابدی دولت ها خواهند شد.
پایان تاریخ، همان ساختار دموکراسی realtime که اسم بومی اون پیمان یا بیعت است، خواهد شد.
ساختاری که در لحظه اجازه خرج کردن از آینده را از حاکمان سلب میکند.
***
*محمدعلی جنتخواه نویسنده و پژوهشگر مستقل در حوزهٔ فلسفهٔ سیاسی، تاریخ تمدن و الگوهای حکمرانی است. نوشتههای او عموماً با رویکردی کلاننگر، انتقادی و ضد جریان غالب، به بررسی نسبت میان ساختار قدرت، آیندهٔ ملتها و مسئله «امتداد تاریخی» میپردازد و تلاش میکند مفاهیم کهن مانند بیعت، پیمان و مسئولیت تاریخی حاکمیت را در نسبت با بحرانهای جهان مدرن بازخوانی کند.
***
حذف مشکوک یک خبر در خبرگزاری فارس
