به‌جای دیدن عظمت کار رضاشاه در پایان بخشیدن به هرج‌ومرج، به‌جای اجباری کردن تحصیل دختران، کشیدن راه‌آهن، برای هرکدام معادلی از قلدر بودن می‌تراشید. راه‌آهن در خدمت جنگ بود و عدلیه مدرن در خدمت به شاه. در فرهنگ چپ، برای یک‌بار دیده نشد کار بزرگ رضاشاه در رابطه با دانشگاه، تحصیل، فرم و نظم دادن به جامعه تحسین شود. نفی می‌کرد، مردم می‌پسندید و از او دور شد؛ بی‌آن‌که ببیند در افکار عمومی جامعه که روزانه زیر بار فشار خرد می‌شد نسبت به رضاشاه چه تفکری در حال شکل‌گیری بود.

آنچه که در بیرون می‌گذشت با آنچه که توسط مادران و پدرانی که قضاوتشان نه بر پایه تنوری‌های روشنفکران چپ، جمهوری‌خواهان، بلکه بسیار ساده صورت می‌گرفت چیز دیگری بود. آه حسرت بر آنچه که از دست داده بودند کشیده می‌شد، همراه با لعنت بر خمینی و جماعت روشنفکر و انقلابی که حمایتش کردند.

چپ که هنوز هم در حال بازی‌بازی با رژیم بودیم و بر حذر داشتن فکر مردم از بازگشت به زمان پهلوی؛ زمانی که جریان به‌اصطلاح اپوزیسیون سرگرم چوب زدن بر دوران پهلوی بود، پهلوی در مقایسه روزانه توسط عمدتاً مادران و خانواده‌هایی که به هم نزدیک بودند در خانه‌ها ترویج می‌شد: سبک زندگی، آزادی‌های فردی، رفاه نسبی، چشم‌اندازها، ترویج هنر که چپ آن را هنر غربی و بورژوایی می‌دانست. چپ مروج فرهنگ پرولتاریایی بود که نهایتاً به یک نگاه سنتی در تمام زمینه‌های هنر می‌رسید.

فکر نکنیم خوب تصحیح شده‌ایم. هنوز دید ما نسبت به هنر همان است. هنوز فکر می‌کرد و می‌کند آن موسیقی و مارشی که برای او بسیار لذت‌بخش است برای این نسل هم همان میزان لذت‌بخش است. مطلقاً متوجه نفرت عظیمی که مردم، به‌خصوص نسل جوان، از روسیه که هنوز آن را تداوم همان شوروی سابق می‌دانند نیست. هنوز فکر می‌کنید که هنر مردمی منعکس در سرود «کاتیوشا» سربازان روسی به همان میزان که برای جریان چپ لذت‌بخش است، برای این نسل و این دوره احساس‌برانگیز است. غافل از آن‌که همین نگاه و وابستگی خود عامل جدایی بیشتر چپ و مارک طرفدار روسیه بودن آن می‌شود.

دموکراسی ادعایی عکس خود عمل می‌کند: «سرکه‌انگبین صفرا می‌افزاید».

شیوه زندگی این نسل بسیار فرق می‌کند با شیوه نگاه چپ به زندگی و ارزش‌ها. آنچه که امروز این نسل جوان را در چنین ابعادی به خیابان‌ها کشید، برعکس ادعای چپ‌ها، جمهوری‌خواهان و... فرصت‌طلبی شاهزاده رضا پهلوی نبود؛ بلکه ماحصل تفکری بود که سال‌ها در هر مورد نسبت به زندگی در دوران قبل و حال مقایسه می‌شد. زندگی که چهره شاد داشت، شیک‌پوشی و رسیدن به خود ارزش بود و چشم‌اندازها امیدبخش. این نسل برای دفاع از همان سبک زندگی و آینده خود به میدان آمد.

ادامه دارد
ابوالفضل محققی

امروز کلیپی دیدم که خانم مریم سطوت آن را به‌عنوان هنر واقعی برای راهپیمایی‌های اعتراضی این روزها بر صفحه خود نهاده بود. شناخته‌شده‌ترین سرود روسی در وصف «کاتیوشا». نگاهی که هنوز نمی‌تواند قبول کند چقدر از تفکر عمومی جداست. نمی‌تواند درک کند نگاه امروز این نسل نسبت به روسیه، نسبت به سوسیالیسم شوروی را.