دیوید اعتباری* - کیهان لندن
این نوشتار به چگونگی نبرد میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در صورت عدم توافق و تصمیم هر یک از طرفین برای آغاز جنگ میپردازد. این بررسی فارغ از روابط، کنشها و ملاحظات سیاسی و دیپلماتیک بوده و صرفاً بر واقعیتهای میدانی و نظامی تمرکز دارد و با مشاورهی متخصص امور نظامی داخل کشور تدوین شده است.
جغرافیای نبرد مشتمل بر خلیج فارس، عراق، لبنان، تنگه هرمز و جزایر سهگانه، و همچنین سرزمین اصلی ایران است.
سناریوی محتمل، یک نبرد ترکیبی و چندجانبه بهمدت حدود دو هفته است که شامل عملیات هوایی و دریایی، موشکی، کماندویی، هلیبرن نیروها و عملیات آبی-خاکی میشود.
تا اوایل فوریهی ۲۰۲۶، ارتش ایالات متحده حضور نظامی خود در خاورمیانه را بهطور قابلتوجهی تقویت کرده است.
بیش از ده شناور رزمی و ناو جنگی در اطراف ایران، شامل خلیج فارس، دریای عمان، دریای سرخ و شرق مدیترانه، مستقر شدهاند. این شناورها عمدتاً شامل ناوها و ناوشکنهای مجهز به سامانههای موشکی پیشرفته هستند.
توان نیروی دریایی ایالات متحده
ناوهای هواپیمابر و گروههای ضربتی
ناو هواپیمابر USS Abraham Lincoln (CVN-72)، یک ناو هستهای مجهز به اسکادران هوایی کامل، در حال حاضر در دریای عرب فعال است. این ناو بهعنوان یک پایگاه پروازی متحرک، توان بهکارگیری جنگندههای F-35C، F/A-18E/F و هواگردهای جنگ الکترونیک EA-18G را برای حملات هوایی علیه اهداف داخل ایران داراست.
این ناو با چند ناوشکن موشکانداز کلاس Arleigh Burke همراهی میشود که هم وظیفهی دفاع از ناو هواپیمابر را بر عهده دارند و هم قادر به شلیک موشکهای کروز تاماهاوک هستند. افزون بر این، چندین ناوشکن و کشتی جنگی دیگر نیز در منطقه حضور دارند که توان دفاع هوایی، ضدزیردریایی و حملات سطحبهسطح را فراهم میکنند.
توان حمله امریکا بدون ورود به حریم ایران
ایالات متحده قادر است بدون ورود مستقیم به حریم هوایی ایران، حملات گستردهای را انجام دهد. این توان شامل موارد زیر است:
موشکهای کروز دریایی (Tomahawk)
مهمات دورایستای هواپرتاب از بمبافکنها
جنگ سایبری و الکترونیک توسط جنگندهها و هواپیماهای تخصصی
یکی از الگوهای کلاسیک آمریکا آغاز درگیری با شلیک پرحجم موشکهای کروز به مراکز فرماندهی، راداری، پدافندی، موشکی و پایگاههای دریایی سپاه و ارتش جمهوری اسلامی است. در مراحل ابتدایی، دفاع ساحلی ایران از عمق دریا تا چند صد کیلومتر داخل خاک کشور هدف قرار خواهد گرفت.
پیش از آغاز حمله، پروازهای شناسایی دائمی در تمامی مرزهای ایران برقرار میشود. یکی از حساسترین داراییهای ارتش آمریکا در این مرحله، هواپیمای RC-135 است؛ مغز شنود و تحلیل الکترونیکی میدان نبرد. این هواپیما وظیفهی ارزیابی زمان، مکان و ریسک آغاز حمله را بر عهده دارد. پرواز RC-135 نشانهی نزدیکبودن عملیات سرکوب پدافند هوایی است و تا زمانی که این هواپیما وارد مأموریت نشود، جنگی آغاز نخواهد شد.
نیروهای مستقر آمریکا در منطقه در حال حاضر توانایی اجرای حملات بسیار سریع و ویرانگر علیه تمامی پایگاههای جمهوری اسلامی در سراسر ایران را دارند. وجود دستکم ۲۰ فروند هواپیمای سوخترسان، امکان ایجاد چتر هوایی دائمی شبانهروزی بر فراز آسمان ایران را فراهم میکند؛ قابلیتی که اسرائیل در جنگ ۱۲روزه بهدلیل محدودیت تعداد هواپیما، کمبود سوخترسان و فاصلهی جغرافیایی از ایران از آن برخوردار نبود. این محدودیت برای آمریکا، بهواسطهی دهها پایگاه منطقهای و ناوهای هواپیمابر، عملاً وجود ندارد.
ایجاد چنین چتری، توان شلیک موشکهای کروز و بالستیک جمهوری اسلامی به کشورهای همسایه و اسرائیل را بهشدت محدود میکند. حتی در صورت فرماندهی مؤثر، ممکن است امکان شلیک موشکهای بالستیک به صفر نزدیک شود، زیرا استقرار و شلیک این موشکها زمانبر بوده و فرصت کافی برای شناسایی و انهدام لانچرها در اختیار هواپیماهای گشتزن قرار میدهد.
همچنین تا ۸ فوریه، ایالات متحده با انتقال سامانههای پاتریوت و تاد به ۲۰ پایگاه در سراسر خاورمیانه، پوشش پدافندی زمینپایه گستردهای ایجاد کرده است. در کنار آن، عملیاتیشدن پدافند لیزری اسرائیل و حضور ناوهای مجهز به موشکهای ضدبالستیک آمریکا، توان دفاع هوایی منطقه را بهطور چشمگیری افزایش داده است.
۲. استراتژی و توان جمهوری اسلامی
در تهاجمیترین حالت، استراتژی جمهوری اسلامی شامل هدف قرار دادن پایگاهها و تأسیسات نظامی و غیرنظامی در کشورهای عربی و اسرائیل از طریق موشکهای کروز و بالستیک، پهپادهای موشکانداز و انتحاری، حمله به کشتیهای نظامی و تجاری در خلیج فارس، مینریزی دریایی، و حملات سطحی و زیرسطحی توسط نیروی دریایی ارتش و قایقهای تندروی سپاه پاسداران است. این اقدامات میتواند شامل شلیک اژدر و موشکهای کروز سطحبهسطح و ساحلبهسطح نیز باشد.
پرسش اصلی این است که این استراتژی در یک نبرد واقعی تا چه حد قابلیت اجرا دارد. پاسخ به این پرسش، نتیجهی نهایی نبرد را تعیین میکند. در این شطرنج جنگی که بسیاری از حرکتها بهصورت همزمان انجام میشود، واکنش طرف مقابل نیز ترکیبی از چندین توان متفاوت خواهد بود. برای تسهیل درک مخاطب، سناریوهای ذهنی رایج در جامعه بهصورت کوتاه طرح و پاسخ داده میشوند.
آیا جمهوری اسلامی میتواند تنگه هرمز را مسدود کند؟
بهصورت موقت و تنها در صورت اقدام پیشدستانه، امکان مینریزی دریایی، استفاده از مینهای جهنده کفخواب، شلیک توپخانه و راکت، شلیک موشکهای کروز ساحلبهدریا و حملات شناوری وجود دارد.
واکنش طرف مقابل شامل توقف کامل تردد کشتیهای تجاری، انهدام سریع شناورهای ایران که عمدتاً فاقد پدافند هوایی هستند، سرکوب کامل مواضع ساحلی تا عمق حداکثر ۳۰۰ کیلومتری، و در نهایت پاکسازی تنگه توسط شناورهای مینروب ایالات متحده خواهد بود. این فرایند حداکثر ۴۸ ساعت به طول میانجامد.
آیا جمهوری اسلامی میتواند شناورهای آمریکا را هدف قرار دهد؟
در سطح تئوریک، شلیک انبوه موشکهای کروز، اژدر و استفاده از قایقهای تندرو مطرح میشود، اما در عمل دریا فاقد پوشش و پنهانکاری است. حرکت تمامی شناورها بهوسیلهی ماهواره، هواپیماهای شناسایی، رادار و سونار رهگیری میشود.
ناوگان آمریکا فاصلهی ایمن از سواحل ایران را حفظ کرده و سامانههای دفاع شبکهای، جنگندههای ناونشین، سلاحهای ضد موشک کروز، سامانههای CIWS و تسلیحات ضد قایق تندرو در اختیار دارد. از منظر عملیاتی، احتمال هدفقراردادن موفق ناوگان آمریکا نزدیک به صفر است. شایان ذکر است که ایالات متحده در هشتاد سال گذشته هیچ شناوری را در نبرد دریایی از دست نداده است.
تابآوری نیروی دریایی جمهوری اسلامی
حداکثر ۲۴ ساعت.
آیا جمهوری اسلامی میتواند از عمق خاک ایران بهطور مستمر موشک شلیک کند؟
بله، شلیک پراکنده با جابهجایی مداوم تا هفتهها ممکن است، اما وجود چتر هوایی دائمی، جنگ الکترونیک و شکار لانچرها احتمال اصابت مؤثر را بهشدت کاهش میدهد.
آیا جمهوری اسلامی موشک بالستیک ضدکشتی دارد
خیر. پروژههای توسعهی موشک بالستیک ضدکشتی به مرحلهی عملیاتی نرسیدهاند و توانایی آنها در میدان واقعی اثبات نشده است.
آیا جمهوری اسلامی توان هدفگیری کشورهای منطقه را دارد؟
بله، امکان شلیک همزمان دهها موشک بالستیک میانبرد به کشورهای جنوب خلیج فارس وجود دارد. با این حال، پاسخ طرف مقابل شامل خنثیسازی لانچرها، ایجاد چتر هوایی دائمی، عملیات نیروهای ویژه و استفاده از سامانههای پدافندی پاتریوت و تاد خواهد بود. این مسیر برای حکومت ایران بسیار پرریسک بوده و میتواند موجب ورود مستقیم کشورهای عربی به جنگ شود.
آیا امکان عملیات کماندویی وجود دارد؟
بله. انتقال نیروهای ویژه، قابلیت هلیبرن و انجام عملیات خرابکاری، ربایش هدفمند و اقدامات پیشدستانه حتی پیش از آغاز رسمی جنگ وجود دارد.
آیا عملیات زمینی محتمل است؟
عملیات آبی-خاکی، اشغال و کنترل جزایر استراتژیک، بهویژه جزیرهی خارک، و اختلال در شریانهای اقتصادی و صادرات نفت، محتملترین سناریوهای زمینی هستند.
آیا پدافند روسی یا چینی میتواند به کمک ایران بیاید؟
پدافند هوایی بدون نیروی هوایی مدرن و پوشش گسترده، اثر تعیینکننده ندارد. حتی سامانههای پیشرفتهی روسی یا چینی نیز در برابر حجم و شدت آتش ایالات متحده تأثیر راهبردی بر نتیجهی نهایی نخواهند داشت.
*دیوید اعتباری نویسنده کتاب «فراتر از ایدئولوژی: نقشه راه فنسالارانه بهسوی ایرانی آزاد»، از بنیانگذاران سازمان Stop Child Executions و از نظریهپردازان گذار ساختارمند، دموکراتیک و فنسالار در ایران است.

ایران، انقلاب ملی و مخالفان، عزیز معتضدی

قلم ناتوان است، کوروش گلنام















